I SA/Wa 2459/19

WyrokWSA w Warszawie2020-08-12

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Iwona Kosińska, Łukasz Trochym

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o naliczeniu opłat za zarząd gruntem państwowym z 1986 r. może stanowić samodzielną podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu w dniu 31 grudnia 1990 r. na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd gruntem państwowym z 1986 r. nie może stanowić samodzielnej podstawy do stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu w dniu 31 grudnia 1990 r. Prawo zarządu nie powstaje w sposób dorozumiany i musi być oparte na indywidualnym akcie prawnym (decyzji, umowie, protokole zdawczo-odbiorczym) ustanawiającym to prawo. Sama decyzja opłatowa, bez nawiązania do podstawy prawnej ustanowienia zarządu, nie jest wystarczającym dowodem istnienia prawa zarządu w rozumieniu przepisów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki PGNiG S.A. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu z dniem 31 grudnia 1990 r. Skarżąca spółka powoływała się na decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 1986 r. o naliczeniu opłat za zarząd gruntem jako dowód istnienia prawa zarządu. Organy administracji obu instancji uznały, że decyzja ta nie jest wystarczającym dowodem na istnienie prawa zarządu w wymaganym terminie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Łukasz Trochym (spr.) Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] września 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania PGNIG S.A. z siedzibą w [...], reprezentowanego przez r. pr. M.S., od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo państwowe PGNIG S.A. w PGNIG S.A., prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...]., obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz własności urządzeń znajdujących się na ww. gruncie – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu powyższej decyzji Minister Inwestycji i Rozwoju przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z [...] listopada 1997 r. PGNIG S.A. z siedzibą w [...] wystąpiło z żądaniem stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego m. in. działki nr [....] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [.] o pow. [...] ha oraz własności urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Wojewoda [...] działając na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm.), decyzją z [...] lutego 2016 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przez przedsiębiorstwo państwowe PGNIG w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz własności urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji złożyło PGNIG S.A. z siedzibą w [...]. Rozpatrując wniesione odwołanie, Minister Inwestycji i Rozwoju stwierdził, że żaden ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego przez przedsiębiorstwo państwowe PGNIG w [...] do przedmiotowej nieruchomości położonej w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz własności urządzeń znajdujących się na ww. gruncie. Minister wyjaśnił przy tym, że zarządzeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] lutego 1950 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "ZGOZ". Następnie na podstawie zarządzenia nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] grudnia 1966 znak: [...] w sprawie połączenia przedsiębiorstw państwowych, przedsiębiorstwo państwowe "ZGOZ" weszło w skład nowoutworzonego przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "GOZG" z siedzibą w [...]. Z kolei na podstawie zarządzenia Nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] grudnia 1975 r. znak: [...] utworzono przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą "GZG w [...]", a następnie połączono je z przedsiębiorstwem państwowym "GOZG" oraz z przedsiębiorstwem państwowym "KOZG" w ten sposób, że przedsiębiorstwo "GZG w [...]" przejęło cały majątek przedsiębiorstw "GOZG" oraz "[...]OZG". Na podstawie zarządzenia nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] sierpnia 1982 r. znak: [...]utworzono przedsiębiorstwo państwowe użyteczności publicznej pod nazwą "PGNIG", poprzez połączenie m. in. ww. przedsiębiorstwa państwowego "GZG" w [...]. Następnie na mocy aktu przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną z dnia [...] października 1996 r. Rep. [...], dokonano przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego użyteczności publicznej "PGNIG" w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą PGNIG" S.A. Minister, powołując się szeroko w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa. Strona winna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Minister powtórzył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że istnienia prawa zarządu nie można domniemywać. Prawo zarządu mogło zostać ustanowione tylko w ściśle określony sposób, a wykazanie prawa zarządu do nieruchomości, jak wskazano powyżej, następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. Przede wszystkim zaś w drodze decyzji organu administracji lub ściśle określonych umów o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Samo faktyczne władanie gruntami oraz ustalenie opłat z innego tytułu i w innym okresie nie determinują w sposób konieczny istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że sama decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1986 r. nr [...] w sprawie naliczenia opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntu państwowego opisanego w załączniku do przedmiotowej decyzji, na która powołuję się wnioskodawca, nie potwierdza jeszcze istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy w stosunku do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Na poparcie powyższej tezy Minister przywołał pogląd zaprezentowany przez TK w wyroku z dnia [...] listopada 1999 r. sygn. akt [...], w którym to orzeczeniu Trybunał stwierdził, że dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, tylko gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Z decyzji o opłatach powinien wynikać jednoznacznie tytuł prawny ich wnoszenia. Dodatkowo Minister przywołał pogląd zaprezentowany przez sądy administracyjne, zgodnie z którym dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wówczas, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powyższe oznacza, że w przypadku wywodzenia prawa zarządu z postanowień decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania czy zarządu nieruchomości, należy ustalić, czy decyzje te wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1406/13; por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 marca 2013 r. syn akt II SA/Kr 97/13). Minister zauważył, że w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji, wnioskodawca wyjaśnił, że w jego ocenie prawo zarządu przedmiotowego gruntu wynika z przedłożonej do akt postępowania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] sierpnia 1986 r. nr [...]. Uwzględniając powyższe, Minister doszedł do przekonania, że materiał zgromadzony w sprawie nie potwierdził istnienia w dniu [...] grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu PGNiG S.A. z siedzibą w [...] do przedmiotowych działek, dlatego zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] września 2019 r. wywiodła skarżąca spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej, kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła natomiast naruszenie następujących przepisów prawa: 1) § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 litego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), poprzez przyjęcie, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1986 r. nr [...] o naliczeniu opłat z tytułu zarządu gruntem, nie spełnia wymogów przewidzianych w § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, a w konsekwencji odmowę stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wraz z prawem własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie, 2) art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym ustalenia prawa zarządu, a także dowolnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającej się w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1986 r. nr [...], pomimo, że dokument ten ma moc dokumentu urzędowego, z czym wiąże się domniemanie istnienia faktów w nim stwierdzonych, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż nie istniało prawo zarządu na nieruchomości; 3) art. 8 i 76 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia istnienia prawa zarządu, podczas gdy fakt ten został przez organ przyznany w innych dokumentach urzędowych, co naruszyło zasadę pogłębienia zaufania strony do organów władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Materialnoprawna podstawą podjętych przez organy rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.), dalej jako "u.g.n.", oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. nr 23, poz. 120, ze zm.), dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie z art. 200 ust. 1 u.g.n., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz BGŻ stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja wydana w tym przedmiocie ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu [...] grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 u.g.n., uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Z kolei stosowanie do § 4 rozporządzenia, stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych, czyli: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowy zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem [...] lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpisu księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; uchwały, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokołu przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem [...] sierpnia 1985 r.; umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem [...] października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Przede wszystkim należy podkreślić, że przewidziane w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami tzw. "uwłaszczenie", polega na przekształceniu z mocy prawa, z dniem [...] grudnia 1990 r., przysługującego w tym dniu państwowym i komunalnym osobom prawnym prawa zarządu nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub własność gminy w prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności położonych na tym gruncie budynków i innych urządzeń. Nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności położonych na gruncie budynków i innych urządzeń stwierdza deklaratoryjną decyzją właściwy wojewoda. Z powyższego wynika, że wydanie decyzji potwierdzającej fakt uwłaszczenia jest uwarunkowane stwierdzeniem, że państwowej lub komunalnej osobie prawnej w dniu [...] grudnia 1990 r. przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości. Środki prawne zmierzające do stwierdzenia istnienia zarządu określone zostały w powoływanym wyżej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia10 lutego 1998 r. W § 4 ust. 1 pkt 1-10 rozporządzenia określono dokumenty pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu, jednak nie oznacza to, że wymienione w nich dokumenty stanowią wyłączne środki pozwalające na stwierdzenie prawa zarządu. W ust. 2 i 3 dopuszczono bowiem możliwość stwierdzenia zarządu nieruchomością na podstawie zeznań świadków lub stosownych oświadczeń stron. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że z treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej m. in. dla działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha wynika, że prawo własności ww. nieruchomości w dniu [...] grudnia 1990 r. ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy działki nr [...], nr [...] oraz nr [...] znajdowały się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego PGNIG na dzień [...] grudnia 1990 r. Tym samym zagadnieniem podstawowym dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy organy prawidłowo odmówiły uznania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] dnia [...] sierpnia 1986 r. nr [...] w sprawie naliczenia opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntu państwowego, w tym ww. działek, jako podstawy do wydania decyzji uwłaszczeniowej na rzecz skarżącego. W ocenie Sądu, trafne jest stanowisko organów obydwu instancji, że strona skarżąca nie dysponowała żadnym indywidualnym aktem dotyczącym spornych nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14 poz. 74), w brzmieniu obowiązującym na dzień 5 grudnia 1990 r., nie przewidywały możliwości uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania (a od dnia 1 sierpnia 1985 r. – zarządu), w sposób dorozumiany. Zgodnie bowiem z art. 38 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy, państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (uchwała składu 7 sędziów [...] z dnia [...] września 1993 r., sygn. akt [...] oraz m.in. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2010 r., I OSK 929/09 oraz z 8 lutego 2018 r., I OSK 1912/17, CBOSA). W niniejszej sprawie nie ma natomiast żadnego dowodu, że grunty położone w [...] obręb [...], obejmujące działki nr [...]o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdowały się w zarządzie poprzednika prawnego skarżącego. Dowodu takiego nie przedstawił także sam skarżący. Nie może być bowiem za taki uznana sama tylko decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...]sierpnia 1986 r. nr [...]. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, co w niniejszej jest okolicznością bezsporną, to w treści decyzji o naliczeniu opłaty rocznej z tytułu zarządu, powinna być wzmianka wskazująca na konkretną decyzję administracyjną, na podstawie której zostało ustanowione prawo zarządu. Takiej wzmianki trudno jednak szukać w treści decyzji z 1986 r. Decyzja dotycząca wymierzenia opłaty z tytułu zarządu, w której brak jest jakiegokolwiek nawiązania do decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może być jedynym i wyłącznym dowodem w oparciu o który istnienie tego prawa zostanie udowodnione (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1773/18, Lex nr 2798891). Jak wynika z treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] sierpnia 1986 r. nie ma w nie żadnej wzmianki o decyzji ustanawiającej prawo zarządu. Sama także podstawa prawna jej wydania, tj. art. 45 i 47 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stanowi jedynie o kompetencji terenowych organów administracji państwowej do ustalenia wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste lub zarząd gruntami państwowymi, nie zatem o przekazaniu nieruchomości w zarząd, jak stara się wykazać skarżący. Tożsamy pogląd, iż: decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (w sytuacji, gdy nie ma decyzji o przekazaniu w zarząd lub decyzji o przekazaniu w użytkowanie, wydanych przed dniem [...] sierpnia 1985 r., dokument zawierający decyzję o naliczeniu opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania jedynie wtedy, gdy w decyzji o opłatach wskazana jest konkretna decyzja administracyjna, na podstawie której zostało ustanowione prawo użytkowania, a konkretna decyzja wskazana w tejże decyzji o naliczeniu opłat zaginęła lub uległa zniszczeniu) - jest dominujący w orzecznictwie sadowoadministracyjnym (zob. wyroki WSA w [...]: z 4[...] lipca 2018 r., [...] Z [...] września 2016 r., [...]; z [...] stycznia 2016 r., [...]; wyroki WSA w [...]: z [...] lipca 2013 r., [...]; z [...] marca 2013 r., [...]; z [...] października 2015 r., [...]; wyroki NSA: z 26 kwietnia 2012 r., I OSK 651/11, z 10 września 2014 r., sygn. akt I OSK 204/13; z 30 czerwca 2015 r., z 26 kwietnia 2017 r., I OSK 1764/15, I OSK 2469/13, z 17 stycznia 2019 r., I OSK 130/17, z 16 lipca 2019 r., I OSK 2385/17). Należy także powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że skoro zdarzenie prawne powstania zarządu zawsze musiało przybrać określoną formę wskazaną w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bowiem nie mogło być uzyskane w sposób dorozumiany to tezy tej nie przekreśla nawet brzmienie rozporządzenia wykonawczego, które wymieniało możliwości stwierdzenia faktu pozostawania gruntu między innymi w zarządzie a wśród nich także dowodzenia tego decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nieruchomością. Nawet jednak w takim wypadku organ ustalający istnienie zarządu musiał przede wszystkim ustalić okoliczności związane z powstaniem w trybie ustawowym istnienia zarządu (np. istnienia decyzji administracyjnej, bądź stosownej umowy w tym zakresie), a dopiero w drugiej kolejności ustalić okoliczności wskazujące na sposób korzystania z gruntu (por. wyrok NSA z 11 września 2007 r., I OSK 1328/06, LEX nr 382250). Oznacza to, zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, że nawet w sytuacji istnienia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1986 r. Nr [...], a której to odpis zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. umożliwia stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości, nie zwalnia to organów administracji ani sądu z każdorazowego badania czy w dacie [...] grudnia 1990 r. zarząd istniał w sensie prawnym, a nie jedynie faktycznym. Powyższa okoliczność nie może bowiem przekreślić faktu, że skarżąca nie dysponuje żadnym indywidualnym aktem dotyczącym ustanawiającym w dacie [...] grudnia 1990 r. Przedsiębiorstwu [...] prawo zarządu do spornych nieruchomości. W konsekwencji zdaniem Sądu, istniejąca decyzja o ustaleniu opłat nie jest wystarczającym dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Sąd prezentuje bowiem pogląd o braku podstaw do domniemania zarządu w oparciu o decyzję opłatową. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy nie naruszyły w niniejszej sprawie przepisów art. 200 ust. 1 u.g.n. w zw. z art. § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Niezasadny okazał się również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem Sądu, organy obu instancji ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonały prawidłowej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wobec powyższego, nie można zatem skutecznie zarzucić organom administracji naruszenia prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło