I SA/Wa 2462/11

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2462/11 oddalił skargę J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W tej sytuacji J. K.– reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku z dnia 8 maja 2012 r. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz córką. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawczyni i jej męża oraz renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wnioskodawczyni w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Mąż wnioskodawczyni posiada prawo do [...] ha nieruchomości rolnej. Córka pozostaje zaś na jej utrzymaniu ponieważ studiuje i nie pracuje z powodu choroby [...], która spowodowała u niej niepełnosprawność w stopniu [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem (czynsz, opłaty za energię, wodę i gaz – średnio około [...] zł miesięcznie) oraz na zakup żywności. Zarówno wnioskodawczyni jak i jej mąż są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi przez co ponoszą koszty leczenia w wysokości około [...] zł miesięcznie. Skarżąca zaznaczyła, że wraz z mężem ponoszą koszty nauki córki i nie będąc w stanie uiścić opłaty za studia w pełnej wysokości zmuszeni byli wziąć kredyt, którego rata zwiększa miesięczne wydatki o kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że rodzina nie posiada żadnych oszczędności oraz że nie była w stanie przygotować się na poniesienie kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej, ponieważ koszty dotychczasowego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, jak również koszt sporządzenia skargi kasacyjnej w całości pochłonęły zgromadzone środki. W tej sytuacji nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że wnioskodawczyni oraz jej mąż to osoby podeszłym wieku, ponoszące wydatki związane z utrzymaniem i leczeniem oraz koszty nauki studiującej córki. Zauważyć jednak należy, że skarżąca uzyskuje wraz z mężem stały, stosunkowy wysoki dochód miesięczny - [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala na przyjęcie, że skarżąca jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie. Zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania sprowadzają się one w istocie do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza sądowego nawet przy uwzględnieniu wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem oraz nauką córki, skarżąca jest w stanie z uzyskiwanego dochodu ([...] zł) wygospodarować środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które - jak wyżej wskazano - obejmują obecnie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.