I SA/Wa 2469/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [..] listopada 2010 r. nr [..] po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Burmistrza [...] z dnia [..] października 2010 r. nr [..] orzekającej o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na wszystkie potrzeby wymienione w podaniu – utrzymało powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [..] października 2010 r. W. K. wystąpił do [..] Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o wypłatę zasiłku celowego. Wobec niemożności odczytania podania, organ pierwszej instancji dokonał ustalenia treści żądania w obecności wnoszącego w dniu 5 października 2010 r. W wyniku w/w czynności stwierdzono, iż podanie zawiera m.in. żądanie zasiłku celowego na zakup zamka w drzwiach wejściowych, odkupienie mieszkania i kserokopie dokumentów. Jak również o zobowiązanie M. K. i G. M. do udzielenia W. K. odpowiedzi na listy z dnia [..] kwietnia 2004 r. i [..] sierpnia 2008 r. W pozostałym zakresie zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na liczne potrzeby przedstawione w protokole z dnia [...] października 2010 r. Wyżej wymienione podanie zostało rozpatrzone: - decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [..] Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. orzekającego o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup zamka w drzwiach wejściowych, odkupienie mieszkania i kserokopie dokumentów -decyzją z dnia [..] października 2010 r. nr [..] Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy B. orzekającego o odmowie przyznania W. K. świadczenia w formie zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na wszystkie potrzeby wymienione w podaniu Pismem z dnia [..] października 2010 r. organ poinformował, iż nie ma możliwości w kwestii prywatnej korespondencji do zobowiązania osób trzecich do odpowiedzi na listy. Na decyzję Burmistrza B. z dnia [..] 10.2010 r. nr [..] W. K. wniósł odwołanie do SKO w W.. Oceniając zaskarżone orzeczenie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania W. K. zasiłku celowego, specjalnego celowego i celowego zwrotnego na potrzeby wymienione w obszernym protokole z dnia [..] 10.2010 r. znajdującym się w materiale dokumentacyjnym sprawy o sygn. akt I SA/Wa 2470/10 (wspólnym również dla rozpatrywanej sprawy) nie przekroczył granic uznania administracyjnego i właściwie zastosował obowiązujące przepisy. Organ odwoławczy podniósł, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy). Na podstawie art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Powołany powyżej przepis art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. ma charakter normy uznaniowej. Do kompetencji organu pomocy społecznej należy – poza ustaleniem spełnienia warunków ustawowych – rozważenie czy z uwagi na całokształt okoliczności sprawy, zgłaszane potrzeby mieszczą się we wskazanym w art. 39 ustawy katalogu przykładowo wskazanych niezbędnych potrzeb bytowych, a następnie ocena czy i w jakim zakresie mogą one być uwzględnione zważywszy na środki finansowe czy rzeczowe jakimi organ pomocy społecznej dysponuje. Fakt, iż decyzje w sprawie przyznawania zasiłków celowych mają charakter uznaniowy nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia organu. Zgodnie bowiem z w/w przepisami art. 3 ust. 3 i 4 ustawy, rodzaj, forma i wysokość świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zatem uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stanowią je kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy – m.in. ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. Od dnia [..] października 2006 r. kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej jest dochód nieprzekraczający kwotę [..] zł. Organ ustalił, że W. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [..] zł i orzeczony [..] stopień niepełnosprawności. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że żądania wymienione w podaniu nie obejmują niezbędnych potrzeb życiowych i dotyczą przede wszystkim wypłaty ogromnych kwot pieniężnych za doznane przez W. K. rzekome krzywdy. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że zachowanie W. K. zdeterminowane jest chorobą [..]. Jednocześnie organ podkreślił, że W. K. jest pod stałą opieką ośrodka i uzyskuje pomoc w formie zwrotnych zasiłków z odstąpieniem od żądania ich zwrotu np. na opłacenie gazu, energii elektrycznej, wody, telefonu stacjonarnego, leków i dojazdów do lekarzy. Ponadto korzysta z bezpłatnych obiadów, pomocy opiekunki w ramach usług gospodarczych i specjalistycznych psychiatrycznych. Natomiast stosownie do treści art. 3 ust. 3 i art. 4 powyższej ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie takiej pomocy. Potrzeby osób i rodzin powinny zostać uwzględnione jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi i muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby W. K. (który otrzymuje stałe wsparcie z OPS w B.) ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. nie zgadzając się z jej treścią i uzasadnieniem. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania , które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 ). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany także w formie biletu kredytowego (ust. 3 i 4). W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy prawo do tego świadczenia przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 powołanej ustawy). Przyznanie zatem zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną, natomiast przyznanie świadczeń na mocy art. 41 powołanej ustawy może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach nawet gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe. Ponieważ dochód W. K. przekracza kwotę [..] zł, organ prawidłowo zastosował art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Z brzmienia powyższego art. wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzje w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Ponadto uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [..] listopada 2010 r. odmówił W. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego i specjalnego bezzwrotnego przyznając, że taki zasiłek można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Natomiast żądanie pomocy finansowej na cele wymienione w podaniu z dnia [..] 10.2010 r., takimi potrzebami nie są. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę w pełni stanowisko organu podziela. Jednocześnie należy zgodzić się z organem, iż odmowa przyznania zasiłku na cele dotyczące przedmiotowej sprawy nie wpłynie negatywnie na pogorszenie warunków bytowych skarżącego, który jak wynika z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy jest pod stałą opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i otrzymuje niezbędną pomoc na opłacenie energii elektrycznej, wody, gazu, telefonu stacjonarnego, leków oraz dojazdy do lekarza. Z podniesionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organ wydając zaskarżoną decyzje nie naruszył przepisów prawa i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a zatem skarga wniesiona na taką decyzję podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). .