I SA/Wa 2473/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 17 października 2023 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 17 października 2023 r., nr KOC/1868/Go/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "SKO" "organ") po rozpatrzeniu wniosku E. O. o podjęcie zawieszonego postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawie z 20 października 1950 r., nr PB/2990/50/P w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]: 1) na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. podjęło z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem SKO z 15 kwietnia 2015 r., nr KOC/5499/Go/09; 2) na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) stwierdziło, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa w dniu 16 września 2021 r. Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 21 listopada 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279). Ze świadectwa Sądu Okręgowego Wydział Hipoteczny z 21 października 1946 r., nr [...] wynika, że tytuł własności uregulowany był wpisem jawnym na imię B. R. oraz S. N., w równych częściach niepodzielnie. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z 20 października 1950 r., nr [...] odmówiło B.R. oraz S. N. przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z 15 grudnia 2009 r. (data wpływu do SKO - 21 września 2009 r.) E. O. oraz G. S. (dalej: "wnioskodawczynie"), reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiły o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia administracyjnego jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Podniosły, że są spadkobierczyniami dawnych właścicieli nieruchomości warszawskiej. Wnioskiem z 19 lutego 2010 r. E. O. oraz G. S. zwróciły się do SKO o przyśpieszenie wydania decyzji merytorycznej. Pismem z 21 września 2010 r. (skorygowanym 29 września 2010 r.) pełnomocnik wnioskodawczyń wyjaśnił, że zgodnie z porządkiem dziedziczenia następcami prawnymi B. R. są E. O. oraz G.S. Pismem z 14 lutego 2011 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika wnioskodawczyń o przesłanie postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po S. N. Wobec braku odpowiedzi na ww. pismo, a tym samym wobec braku ustalenia wszystkich stron postępowania, Kolegium postanowieniem z 15 kwietnia 2015 r., nr KOC/5499/Go/09 - na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. - zawiesiło postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie do czasu ustalenia wszystkich następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości (pkt 1). Jednocześnie organ zobowiązał E. O. oraz G. S. do wystąpienia do sądu powszechnego celem ustalenia następców prawnych dawnego współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, tj. S. N. (pkt 2). W dniu 11 maja 2015 r. do Kolegium wpłynął wniosek o podjęcie przedmiotowego postępowania wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z 20 listopada 2014 r., sygn. akt I Ns 1303/13 stwierdzającym, że spadek po S. N. nabyła żona Z. N., natomiast spadek po zmarłej Z. N. nabyły siostry S. R. z domu Z. oraz E. S. Pismem z 19 maja 2015 r. Kolegium zwróciło się do pełnomocnika wnioskodawczyń o wskazanie adresów zamieszkania S. R. i E. S. Pismem z 28 maja 2015 r. pełnomocnik poinformował, że S. R. zmarła a los E. S. jest nieznany. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 16 stycznia 1991 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że spadek po zmarłej S. R. nabyła córka K. R. B. Z kolei, następcami ww. są obecnie G. S i E. O. Pełnomocnik, wskazując na przepis art. 30 § 5 k.p.a. wniósł o wszczęcie postępowania mającego na celu ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu tj. E. S. Postanowieniem z 26 sierpnia 2015 r., nr KOC/2931/Go/15 Kolegium (po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika wnioskodawczyń) - na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. - odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego (pkt 1). Ponadto, organ zobowiązał E. O. oraz G. S. do wystąpienia do sądu powszechnego celem ustalenia następców prawnych E. S.(pkt 2). W dniu 3 stycznia 2020 r. wpłynął do organu wniosek pełnomocnika wnioskodawczyń (uzupełniony 13 i 21 stycznia 2020 r. ) o podjęcie postępowania. Postanowieniem z 16 grudnia 2020 r., nr KOC/286/Go/20 Kolegium odmówiło podjęcia postępowania. W dniu 16 września 2021 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). W dniu 23 marca 2022 r. do Kolegium wpłynął wniosek pełnomocnika E. O. o podjęcie postępowania wraz z modyfikacją wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 października 1950 r., nr [...] w brzmieniu: "o wydanie decyzji o tzw. słabszym skutku, tj. wnoszę o stwierdzenie, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie [...] z 20 października 1950 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...], zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 2 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a.)". Pełnomocnik dołączył akt poświadczenia dziedziczenia z 18 października 2021 r., Rep. A nr [...], z którego wynika, że spadek po zmarłej G. S. w całości nabyła wnioskodawczyni E. O. Powołaną na wstępie decyzją z 17 października 2023 r. organ: 1) na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. podjął z urzędu postępowanie zawieszone postanowieniem SKO z 15 kwietnia 2015 r. oraz 2) na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. stwierdził, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa w dniu 16 września 2021 r. Kolegium stwierdziło, że na podstawie art. 2 ust. 1 ww. ustawy, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Na mocy zaś art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Organ podniósł, że w rozpoznawanej sprawie kwestionowane jest w postępowaniu nadzorczym orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 października 1950 r. odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wpłynął do Kolegium 21 grudnia 2009 r. a więc po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia. W konsekwencji, w ocenie SKO, w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 2 ust. 2 ww. ustawy, a tym samym, prowadzone postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 października 1950 r., należało umorzyć z mocy prawa. W tej sytuacji, jak wskazało Kolegium, skoro postępowanie umorzono, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do ustalania kręgu stron postępowania, następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości czy zmarłych uczestników postępowania. Postępowanie nie toczy się od 16 września 2021 r., a decyzja Kolegium jedynie stwierdza zaistnienie przesłanek umorzenia. Organ wskazał, że decyzja nie przyznaje żadnych uprawnień, ani nie nakłada na adresatów żadnych obowiązków - jedynie stwierdza skutek, który wystąpił z mocy prawa w postaci umorzenia postępowania. Odnosząc się natomiast do modyfikacji wniosku o prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, Kolegium wskazało, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia takiego postępowania. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest jednym z rozstrzygnięć kończących postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, a nie odrębną formą postępowania nadzwyczajnego. Skargę na decyzję Kolegium z 17 października 2023 r., nr KOC/1868/Go/17, w części - tj. w zakresie punktu 2 dotyczącego umorzenia postepowania, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. O. (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając: 1) rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), dalej: "Nowelizacja k.p.a. z 2017 r." poprzez: – jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie, podczas gdy brak było przesłanek faktycznych do jego zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy; – jego błędne zastosowanie, podczas gdy w przypadku braku potwierdzenia w/w przesłanki doręczenia lub ogłoszenia decyzji, niedopuszczalne było stwierdzenie upływu 30 lat pomiędzy doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji a datą złożenia wniosku, ze względu na okoliczność, iż SKO zaniechało ustalenia daty skutecznego doręczenia decyzji; 2) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, mimo że nie przestał istnieć przedmiot tego postępowania, ani też wydanie decyzji nie stało się zbędne z przyczyn podmiotowych, a tylko i wyłącznie w takich przypadkach dopuszczalne jest zakończenie postępowania decyzją umarzającą; 3) naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez: – wybiórcze uzasadnienie prawne i faktyczne rozstrzygnięcia mniejszej sprawy; – zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, mimo iż zakończenie sprawy wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie wymagało szczególnie wnikliwego ustalenia, czy zachodzą przesłanki w tym zakresie, czego Kolegium nie uczyniło; 4) naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie w/w przepisów i zaniechanie, wbrew zasadzie uwzględniania słusznego interesu strony, wydania decyzji o tzw., słabszym skutku tj. stwierdzającej wydanie decyzji nacjonalizacyjnej z naruszeniem prawa podczas, gdyby nawet uznać za prawidłowe stanowisko SKO co do konieczności umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (o silniejszym skutku), to organ miał obowiązek kontynuować postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (o słabszym skutku), o co skarżąca wnosiła i wnosi; 5) naruszenie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. w związku z art. 2 Konstytucji RP z 1997 r. poprzez: - zaniechanie dokonania prokonstytucyjnej wykładni przepisów Nowelizacji k.p.a. z 2021 rok, podczas gdy: – z porównania treści art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. i art. 2 ust. 1 tej Nowelizacji wynika, że ustawodawca miał na celu niedopuszczenie do wydawania w przypadkach objętych dyspozycją ww. art. 2 ust. 2 decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanych w postępowaniu nadzorczym decyzji, nie zaś decyzji stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. i art, 158 § 2 k.p.a.; – art. 2 ust. 2 i art. 2 ust. 1 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. zostały wprowadzone do porządku prawnego w tym samym czasie i obowiązują od tej samej daty, tj. od dnia 16 września 2021 r. zatem nie ma podstaw do wyłączania stosowania jednego z tych przepisów; – konieczne było dokonanie przez SKO zestawienia i porównania treści art. 2 ust. 1 i art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. przy uwzględnieniu art. 2 Konstytucji RP w tym zwłaszcza zasady ochrony interesów będących w toku i zaufania obywateli do Państwa, co prowadzi do wniosku, iż organ prowadzący postępowanie nadzorcze ma obowiązek wypowiedzieć się w formie decyzji w zakresie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa (co do słabszego skutku), poprzez wydanie decyzji z art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 (znowelizowanego) k.p.a., tj. o decyzji o tzw. słabszym skutku. W związku z powyższym, zadaniem skarżącej, zaskarżonej decyzji należało zarzucić: 6) rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r. oraz w zw. z art. 2, art. 32 ust 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie wszczęte wnioskiem z 21 grudnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z 1950 r. mimo braku ku temu podstaw prawnych albowiem przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o zmianie stanowiące, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się jej przepisy oraz, że postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte przed wejściem w życie Nowelizacji, ale po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy umarza się z mocy prawa nie stanowi konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt: 46/13 i jest niezgodny z Konstytucją RP, a mianowicie narusza rażąco następujące przepisy Konstytucji RP: – art. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności należytego formułowania przepisów przejściowych nowych ustaw (prawidłowej legislacji) oraz narusza zasadę ochrony interesów w toku; – art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza zasadę równości obywateli i jednakowego traktowania podmiotów prawa (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich uzyskała decyzje korzystne, albowiem ich sprawy zostały rozpoznane w jednomiesięcznym lub dwumiesięcznym terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a., a pozostałe osoby zostały poszkodowane wyłącznie z uwagi dłuższe procedowanie w ich sprawach, niejednokrotnie w związku z opieszałością organów administracji publicznej i przewlekłością postępowań tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie); – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że narusza przysługujące każdemu obywatelowi prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd; – art. 64 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza nałożony na ustawodawcę obowiązek powstrzymywania się od przyjmowania regulacji, które mogłyby pozbawić ochrony lub ograniczyć ochronę własności i inne prawa majątkowe oraz prawo do sądu; – art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez to, że narusza prawo obywateli do otwartej drogi sądowej i dochodzenia naruszonych wolności lub praw, w tym w szczególności prawa do wynagrodzenia szkody jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej: 7) rażące naruszenie art. 6 k.p.a. i art. 6 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i działania wbrew przepisom art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, która na podstawie art. 8 ust. 1 jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej; 8) rażące naruszenie art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostości postępowania), art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobody oceny dowodów) w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony) i art. 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony) poprzez nieprzeprowadzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie rzeczowego postępowania wyjaśniającego (dowodowego) i zaniechanie obowiązku całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, niezbadanie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym oraz sprzecznych z zasadą rozstrzygania wszelkich wątpliwości zarówno co do stanu faktycznego (art. 81a § 1 k.p.a.) jak i co do treści normy prawnej (art. 7a § 1 k.p.a.) na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik postępowania i w konsekwencji pominięcie istotnych dla oceny legalności decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z 20 października 1950 r. (sygn. [...]) okoliczności stanu faktycznego sprawy, a mianowicie: – zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do normy prawnej na korzyść strony; – zaniechanie zastosowania zasady rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony; – dokonanie błędnych ustaleń, mimo braku ku temu podstaw w materiale dowodowym, że przedmiotowe orzeczenie z 1950 r. zostało w sposób prawidłowy doręczone stronom; 9) rażące naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności), art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada zaufania do władzy publicznej), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. (zasada swobodnej oceny dowodów) oraz art. 7a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony) i 81a § 1 k.p.a. (zasada rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony) a to poprzez: – oparcie się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji na oczywiście niezgodnych przepisach postępowania administracyjnego; – zastosowanie w niniejszej sprawie nowych przepisów, które zaskoczyły skarżącą i automatycznie pozbawiły ją możliwości dostosowania się do zmienionych regulacji i podjęcia arbitralnej decyzji co do dalszego postępowania w sprawie; – brak merytorycznego wyjaśnienia sprawy przez organ oraz brak poczynienia jakichkolwiek istotnych ustaleń w sprawie; – pominięcie przepisów o rozstrzyganiu wszelkich wątpliwości na korzyść strony, a więc kwestii braku wiarygodnego dowodu doręczenia lub ogłoszenia decyzji oraz co do wykładni przepisów Nowelizacji k.p.a. z 2021 r., które w sposób ewidentny naruszają zasady pewności prawa i zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nic prawa, ochrony interesów w toku oraz prawa do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona obywatelowi przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej; 10) rażące naruszenie art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 12 ust. 1 k.p.a. (zasada szybkości postępowania) polegające na zbyt długotrwałym prowadzeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, skutkującym wejściem w życie niekonstytucyjnej Nowelizacji k.p.a. z 2021 r., co stanowi o rażącym naruszeniu prawa przez organ, który swym zaniechaniem wyrządził szkodę w majątku skarżącej (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP); 11) naruszenie art. 5 ust. 1 (zasada niedyskryminacji) oraz art. 6 ust. 1 (zasada proporcjonalności) Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej z dnia 29 września 2011 r., Dz. U. UE C 285/03 poprzez zróżnicowanie osób znajdujących się w tożsamej sytuacji prawnej i analogicznej sytuacji faktycznej (a więc osób, które w tym samym czasie złożyły wniosek nieważnościowy i część z nich, których sprawę organ rozstrzygnął w rozsądnym terminie uzyskała decyzje korzystne, a pozostałe osoby, których sprawy nie zostały rozstrzygnięte w wynikającym z art. 35 k.p.a. terminie, uzyskała niekorzystne rozstrzygnięcia); 12) naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ sprawy w sposób wszechstronny i zgodnie z tzw. zasadą proporcjonalności (wyrażoną w art. 7 k.p.a. i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - zob. artykuł H. I. "Zasada proporcjonalności a władza dyskrecjonalna administracji publicznej w świetle polskiego orzecznictwa sądowego" w: Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego l(28)/2010) oraz brak uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.) i brak stwierdzenia wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem prawa; 13) naruszenie postanowień Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej zgodnie z brzmieniem sporządzonej do niniejszego dokumentu preambuły jest ona dodatkowym potwierdzeniem praw wynikających z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zgodnie z art. 17 KPP: "(...) każda osoba ma prawo do władania, używania, dysponowania i przykazania w drodze spadku swego mienia nabytego zgodnie z prawem. Nikt nie moje być pozbawiony swego mienia, chyba że w interesie publicznym, w przypadkach i na warunkach przywidzianych w ustawie, za uczciwym odszkodowaniem wypłaconym we właściwym terminie " 14) rażące naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie w związku z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a. (w związku z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie) poprzez umorzenie postępowania w całości, podczas gdy nawet gdyby uznać, ze istniały przesłaniu do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, to z ww. przepisu nie wynika zakaz prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wydania przedmiotowego orzeczenia z naruszeniem prawa, a wręcz ustawa o zmianie w art. 2 ust. 1 nakazuje stosowanie tego przepisu, w ramach stosowania przepisów k.p.a. w brzmieniu nią nadanym; 15) rażące naruszenie art. 158 § 3 k.p.a. (w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie) poprzez jego nieadekwatne i błędne zastosowanie i pominięcie, że dotyczy on tylko i wyłącznie postępowań wszczynanych dopiero po wejściu w życie tego przepisu, nie zaś postępowań, które w dniu 16 września 2021 r. były w toku, a więc już były wszczęte; 16) rażące naruszenie zasad intertemporalnych: lex retro non agit oraz tempus regit actum mających fundamentalne znaczenie dla całego systemu prawnego i art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a. (w obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. brzmieniu) oraz art. 2 ust. 2 Nowelizacji k.p.a. z 2021 r., które to przepisy weszły w życie dwanaście lat (!!!) po wszczęciu przez skarżących postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1950 r. tj. o zasadności zastosowania w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia dyspozycji z art. 3 k.c. świadczy jednolita w tym względzie linia orzecznicza (por. wyrok NSA dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt: I OSK 2296112; wyrok SN z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt: I CSK 566/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2008 r., sygn. akt VSA/Wa 268/08; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1331/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 września 2022 r., sygn. akt: III SA/Łd 767/17), która jednoznacznie dopuszcza możliwość stosowania wynikającej z literalnego brzmienia art. 3 k.c. zasady niedziałania prawa wstecz również w prawie administracyjnym. W związku z powyższym skarżąca wniosła o : 1) stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 października 2023 r. (KOC/1868/Go/22) w zaskarżonej części, tj. punktu 2 tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Kolegium; względnie 2) uchylenie punktu 2 zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 października 2023 r. (KOC/1868/Go/22) i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu Kolegium; a w każdym przypadku 3) o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną. Przedmiotem kontroli Sądu jest (zaskarżona w części punku 2) decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 października 2023 r., umarzająca z mocy prawa - w dniu 16 września 2021 r. - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 20 października 1950 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w dniu 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta, do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Jak wynika z uzasadnienia do omawianej ustawy ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Sąd nie podziela, jako organ stosujący prawo, na gruncie uchwalonej ustawy, koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnyej na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Do tego zmierza zarzut skargi. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu, ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 k.p.a. gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. A zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego. Tym samym organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne. Potwierdzeniem tej tezy jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019r. SK 21/17 badający zgodność z Konstytucją art. 33 ust. 2 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (D.U. 2014, poz. 700). Odnosząc się do art. 158 § 2 k.p.a. Trybunał jasno wskazał, że nie jest możliwe wydanie decyzji opartej na tym przepisie bez konieczności wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, zdaniem Trybunału, że przepisy wykluczające to postępowanie wykluczają również wydanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. W wyroku tym przypomniano, że ‘nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną a ograniczenie terminu zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (wyrok TK z 22 lutego 2000 r, sygn. akt SK 13/98, OTK ZU nr 1/2000). Ograniczenia czasowe muszą istnieć ze względu na konieczność ochrony wartości takich jak stabilność stosunków prawnych, wskazując jednocześnie na rosnące z czasem trudności dowodowe i ochronę praw nabytych (wyrok TK z 15 maja 2000 r., SK 29/99 OTK ZU nr 4/2000, poz. 110). Z wyroku tego wynika zatem, że warunkiem stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest uprzednie stwierdzenie istnienia przesłanek nieważnościowych a więc uprzednie wszczęcie i zakończenie postępowania nieważnościowego. Upływ czasu, jako przesłanka negatywna, uniemożliwia taką ocenę. Sąd w pełni akceptuje wywody Trybunału, że tylko w szczególnych sytuacjach kiedy przemawia za tym inna, mocniejsza, zasada konstytucyjna dopuszczalne jest odstąpienie od zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Chodzi tu o sytuacje wyjątkowe, szczególne, które uzasadniają ochronę ze względu na inne obiektywnie ważniejsze racje niż te wynikające z zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. W wyroku tym, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 33 ust. 2 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji R.P. Wskazał, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest niezbędne do dochodzenia odpowiedzialności organów władzy publicznej za szkody wyrządzone ostateczną decyzją administracyjną a takie rozstrzygnięcie nie usuwa z obrotu prawa decyzji (tak jak to ma miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności) ale daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na drodze sądowej przed sądem powszechnym. Przedmiotem jednak kontroli Trybunału była norma, która stanowiła, że "nie stwierdza się nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęło 5 lat". Natomiast na gruncie ustawy zmieniającej mamy do czynienia z normą, która stanowi, w jej art. 2 pkt 2, że w przypadku postępowań wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.), następuje skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Mamy zatem do czynienia z zupełnie inną normą niż ta która była przedmiotem kontroli konstytucyjnej Trybunału Konstytucyjnego w tamtej sprawie. Nie można zatem automatycznie także w innych sprawach tego samego rodzaju, przekładać rozstrzygnięcia tego wyroku na stan prawny wykreowany normą ustawy zmienianej. Trzeba mieć na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Można tu przywołać np. skutki zasiedzenia - art. 172 § 2 k.c. – po upływie 30 lat dla posiadacza w złej wierze a w przypadku dobrej wiary posiadacza – po upływie 20 lat – art. 172 § 1 k.c.; przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty – art. 243 k.c.; przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych – 3 lata od dnia w którym poszkodowany dowiedział się albo mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia ale nie dłuższy niż 10 lat od dnia w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę – art. 4421 § 1 k.c.; czy w postępowaniu administracyjnym – przedawnienie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej – 5 lat od naruszenia – art.- 189g § 1 k.p.a. 1 Wszystkie te regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia/dochodzenia roszczeń na 30 lat. W art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki T.K. z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście były służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok T.K. z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok T.K. z 2 października 2006 r., SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. Podsumowując, na gruncie regulacji stanowiącej obecnie przedmiot kontrowersji pomiędzy organem a stroną istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku Trybunału P 46/13 pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Nie są zatem trafne zarzuty skargi co do tego, że umorzenie postępowania w tej sprawie skutkuje naruszeniem art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy zostało wydane 20 października 1950 r. ora wysłane na adres pełnomocnika współwłaścicieli nieruchomości warszawskiej - adw. M. B. - [...], Al. [...] m. [...] i doręczone 24 października 1950 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 18). Kwestionowane orzeczenie weszło więc do obrotu. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia wpłynął do organu w dniu 21 grudnia 2009 r., a więc po ponad 30 latach. Co najmniej od daty wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku P 46/13 każdy powinien się liczyć z tym, że ustawodawca wykona ten wyrok poprzez stworzenie regulacji ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia powodów, dla których następcy prawni osób, którym odebrano własność czekali ponad 50 lat żeby wzruszyć orzeczenie. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z prawem. Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym, bo 6 letnim opóźnieniem. Z kolei powoływana często w tych sprawach zasada lex retro non agit również na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków (np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK z 15 września 1998 r., K 10/98; z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08). W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 148/22 (LEX nr 3354507) i przywołany tam wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). Dalej należy podnieść, że ustawodawca miał prawo, i uczynił to ustawą, ograniczyć możliwość stwierdzania nieważności z uwagi na upływ czasu. Nie ma tu konfliktu pomiędzy Konstytucją a ustawą a tylko w takiej sytuacji Sąd mógłby powołać się wprost na przepisy Konstytucji, która w systemie źródeł prawa stoi nad ustawami. Odnosząc się natomiast to wyrażonego w art. 8 Konstytucji zasady bezpośredniego jej stosowania, podzielając poglądy, że sąd może dokonywać oceny konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w sprawie w tym sensie, że będąc przekonany o niekonstytucyjności aktu normatywnego, odmawia jego zastosowania, w tym wypadku Sąd nie widzi podstaw do pominięcia art. 2 ust. 2 w zakresie w jakim umarza się z mocy prawa postępowania w toku. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego z 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13. Trybunał wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Z uwagi na to, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP (dotyczącego przyjętego rozwiązania intertemporalnego), to w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 145a k.p.a. Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.