I SA/Wa 2476/10

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ż.-D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ż.-D. i J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2011 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ż.-D. i J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2011 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ż.-D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ż.-D. i J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE W sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP skarżące M. Ż.-D. oraz J. K. wystąpiły o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF, M. Ż.-D. podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania z uwagi na ponoszenie znacznych wydatków na leczenie oraz utrzymanie. Skarżąca podała, że jest osoba w podeszłym wieku ([...] lat), prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury ([...] zł) oraz renty kombatanckiej ([...] zł). Z oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni posiada nieruchomość (mieszkanie) o powierzchni 1[...] m². Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności powołane przez wnioskodawczynię we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli odnieść je do ustawowego kryterium oceny zasadności przyznania tego prawa w zakresie częściowym, nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Nie budzi bowiem wątpliwości, że dochód uzyskiwany przez składającą wniosek z tytułu świadczenia emerytalnego (powiększonego o rentę kombatancką) jest na wysokim poziomie i chociaż skarżącą obciążają znaczące, jak deklaruje, wydatki związane z podeszłym wiekiem i złym stanem zdrowia, to trudno uznać, by całkowicie uniemożliwiały one partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Istotnym argumentem na rzecz przedstawionego ustalenia jest rozważenie, jakie koszty postępowania obciążają skarżącą, albowiem stan majątkowy wnioskodawczyni nie jest odnoszony do abstrakcyjnie wyznaczanego obciążenia finansowego, ale do konkretnie ustalonego zobowiązania, na podstawie którego konstruowana jest ocena o możliwości zaistnienia ryzyka, do którego nawiązuje ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (ryzyko doznania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu). Na koszty postępowania w niniejszej sprawie składa się przede wszystkim wpis od skargi, który nie ma charakteru stosunkowego (zależnego od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją), ale ma charakter wpisu stałego i wynosi 200 zł. Wymóg jego opłacenia spoczywa solidarnie na obu stronach skarżących (art. 214 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, że jego ciężar ekonomiczny, przy zachowaniu zasady proporcjonalności obciążenia, jest nawet mniejszy, ponieważ odnoszony być może do konieczności uiszczenia przez skarżącą połowy wymienionej kwoty - 100 zł. Wymóg uiszczenia innych, dodatkowych opłat sądowych (opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej) nie wpływa na zmianę przyjętej powyżej oceny nie tyle z tego powodu, że ich pokrycie na obecnym etapie sprawy może być rozważane tylko hipotetycznie, skoro pojawienie się obowiązku poniesienia przez skarżącą dalszych kosztów zależy w sposób bezpośredni od kierunku rozstrzygnięcia sprawy legalności zaskarżonego aktu przez sąd pierwszej instancji, ile wynika z tego, że koszty inne niż wpis od skargi kształtują się na poziomie niewyższym od kwoty 100 zł (np. wpis stały od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Konieczność ich ewentualnego uiszczenia jest ponadto rozłożona w czasie, co oznacza, że mogą one zostać pokryte z dochodów stale przez stronę uzyskiwanych. Mając na uwadze deklarowane we wniosku przyczyny wystąpienia z żądaniem przyznania prawa pomocy, uwzględnić trzeba, że jeżeli nawet skarżąca zmuszona jest korzystać ze świadczeń zdrowotnych w warunkach pełnej ich odpłatności (prywatnie), to posiadane uprawnienia do bezpłatnych leków w znaczący sposób pozwala ograniczyć wydatki na leczenie i ich wpływ na obniżenie realnych dochodów gospodarstwa domowego. Ze złożonego oświadczenia nie wynika, by skarżącą, poza przedstawionymi, obciążały inne szczególne wydatki. Jeżeli uwzględnić wymóg gospodarowania przez osobę występującą o przyznanie prawa pomocy środkami finansowymi w sposób oszczędny, zakładający nienadawanie nadmiernego priorytetu wydatkom o charakterze prywatnym przed wydatkami na cele publiczne (typu koszty sądowe), nieuzasadnione jest uznawanie w warunkach rozważanej sprawy, że wysokie koszty utrzymania, jakie mają obciążać stronę, wynikające z kosztów eksploatacji lokalu mieszkalnego o bardzo dużej powierzchni (1[...] m²), zamieszkiwanego samotnie, mogą dowodzić faktycznego braku po stronie wnioskodawczyni środków utrzymania i faktycznej niemożności samodzielnego wywiązania się z obowiązku pokrycia kosztów postępowania. Z uwagi na to, że przyznawane środki są rodzajem dofinansowania z budżetu państwa, zwolnienie powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na uiszczenie kosztów sądowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na to, że z akt sprawy wynika, iż sytuacja skarżącej nie może być kwalifikowana w taki właśnie sposób, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2011 r. Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Ż.-D. i J. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP postanawia odmówić przyznania prawa pomocy UZASADNIENIE W sprawie ze skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP M. Ż.-D. w swoim imieniu, jak również jako pełnomocnik J. K., drugiej skarżącej, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF, podano, że J. K. nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania z uwagi na ponoszenie znacznych wydatków na leczenie i utrzymanie (korzystanie z całodniowej opieki związanej z podeszłym wiekiem /[...] lat/ oraz bycia osobą niewidomą). Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymując się z renty ([...] zł). Z oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni posiada nieruchomość (mieszkanie) o powierzchni [...] m². Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności powołane przez wnioskodawczynię we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeżeli odnieść je do ustawowego kryterium oceny zasadności przyznania tego prawa w zakresie częściowym, nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Nie budzi bowiem wątpliwości, że dochód uzyskiwany przez składającą wniosek z tytułu świadczenia rentowego jest na wysokim poziomie ([...] zł) i chociaż skarżącą obciążają znaczące, jak można przyjąć, wydatki związane z koniecznością opłacenia całodniowej opieki nad sobą, to trudno uznać, by całkowicie uniemożliwiały one partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Istotnym argumentem na rzecz przedstawionego ustalenia jest rozważenie, jakie koszty postępowania obciążają skarżącą, albowiem stan majątkowy wnioskodawczyni nie jest odnoszony do abstrakcyjnie wyznaczanego obciążenia finansowego, ale do konkretnie ustalonego zobowiązania, na podstawie którego konstruowana jest ocena o możliwości zaistnienia ryzyka, do którego nawiązuje ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (ryzyko doznania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu). Na koszty postępowania w niniejszej sprawie składa się przede wszystkim wpis od skargi, który nie ma charakteru stosunkowego (zależnego od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją), ale ma charakter wpisu stałego i wynosi 200 zł. Wymóg jego opłacenia spoczywa solidarnie na obu stronach skarżących (art. 214 § 2 p.p.s.a.), co oznacza, że jego ciężar ekonomiczny, przy zachowaniu zasady proporcjonalności obciążenia, jest nawet mniejszy, ponieważ odnoszony być może do konieczności uiszczenia przez skarżącą połowy wymienionej kwoty - 100 zł. Wymóg uiszczenia innych, dodatkowych opłat sądowych (opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej) nie wpływa na zmianę przyjętej powyżej oceny nie tyle z tego powodu, że ich pokrycie na obecnym etapie sprawy może być rozważane tylko hipotetycznie, skoro pojawienie się obowiązku poniesienia przez skarżącą dalszych kosztów zależy w sposób bezpośredni od kierunku rozstrzygnięcia sprawy legalności zaskarżonego aktu przez sąd pierwszej instancji, ile wynika z tego, że koszty inne niż wpis od skargi kształtują się na poziomie niewyższym od kwoty 100 zł (np. wpis stały od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Konieczność ich ewentualnego uiszczenia jest ponadto rozłożona w czasie, co oznacza, że mogą one zostać pokryte z dochodów stale przez stronę uzyskiwanych. Ze złożonego oświadczenia nie wynika, by skarżącą, poza przedstawionymi, obciążały inne szczególne wydatki. Jeżeli uwzględnić wymóg gospodarowania przez osobę występującą o przyznanie prawa pomocy środkami finansowymi w sposób oszczędny, zakładający nienadawanie nadmiernego priorytetu wydatkom o charakterze prywatnym przed wydatkami na cele publiczne (typu koszty sądowe), nieuzasadnione jest uznawanie w warunkach rozważanej sprawy, że wysokie koszty utrzymania, jakie mają obciążać stronę, w całości wyczerpują jej dochody, świadcząc o faktycznej niemożności samodzielnego wywiązania się z obowiązku pokrycia kosztów postępowania w wysokości 200 (100) zł. Traktowanie wymogu uiszczenia wpisu sądowego w kategorii nieusprawiedliwionego żądania, wynikającego z faktu, że finansowe skutki błędu popełnionego przez organ administracji obciążają stronę, jest nieuprawnione, albowiem w przypadku uwzględnienia złożonej skargi, stronie skarżącej przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że z akt sprawy wynika, iż sytuacja skarżącej nie uzasadnia uznania, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.