I SA/Wa 2483/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r. nr KOX/5509/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Miastu Stołecznemu Warszawa ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Orzeczeniem z 17 czerwca 2020 r. nr KOX/5509/Po/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako: "SKO" lub "Samorządowe Kolegium Odwoławcze"), po rozpatrzeniu wniosku [...] o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nr [...] (udział 0,007544), oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 2293,00 m², nr [...] jest nieuzasadniona, umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej, wszczęte wypowiedzeniem z dnia 23 listopada 2018 r. Nr UD-IV-WNI-D.6843.E G 12496.2018.MSZ. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie oparło się na art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2020 r. poz. 139), dalej jako: "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego"), która weszła w życie 5 października 2018 r. oraz przesłankach z art. 4 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 poz. 270 t.j.), dalej jako: "ustawa zmieniająca", która weszła w życie 13 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż z przyczyn wskazanych w wyżej wymienionych przepisach zobowiązane było do umorzenia postępowania zainicjowanego pismem Prezydenta m.st. Warszawy z 23 listopada 2018 r. Od przedmiotowego orzeczenia SKO, Prezydent m.st. Warszawy, jako organ reprezentujący właściciela nieruchomości gruntowej, wniósł pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. sprzeciw, który został przekazany do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Mokotowa w Warszawie. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I C 628/24 Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie, umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Z uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika, iż Sąd analizując przesłanki zakreślone w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej doszedł do wniosku, iż w sprawie zaistniały obie przesłanki warunkujące umorzenie postępowania, co doprowadziło do jego umorzenia, na podstawie art. 355 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.). dalej jako: "k.p.c." w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane przez pozwanego tj. Miasto st. Warszawa wniesieniem zażalenia. Postanowieniem z 2 października 2024 r. sygn. akt XXVII Cz 1114/24 Sąd Okręgowy w Warszawie, oddalił wniesione zażalenie. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, warunkujące umorzenie postępowania. Sąd odwoławczy przyjął bowiem, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r. (tj. w dniu 10 stycznia 2019 r.) i brak było skutecznego doręczenia wypowiedzeń dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a zatem należało je umorzyć. Pismem z 26 listopada 2024 r. Miasto st. Warszawa, dalej jako: "skarżący", reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, formułując zarzuty naruszenia przepisu art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, poprzez niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, wskazując przy tym, że motywy rozstrzygnięcia zostały przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn tj. ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 czerwca 2020 r. nr KOX/5509/Po/19, wydane w sprawie dotyczącej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej. Nie ulega wątpliwości, że kwestie związane z kształtowaniem wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny, gdyż opłaty te stanowią essentialia negotti stosunku prawnego jakim jest użytkowanie wieczyste. Procedura aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uregulowana została w sposób specyficzny na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.), dalej jako: ,,u.g.n.". Chociaż pierwsza faza tego postępowania uregulowana została w ustawie administracyjnej, nie zmienia to faktu, iż postępowanie to dotyczy sprawy cywilnej. Orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego kończy pierwszą fazę tego postępowania. Skuteczne wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, iż orzeczenie traci moc (art. 80 ust. 1 i 3 u.g.n.), a uprzednio złożony wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 u.g.n.), ze wszelkimi jego konsekwencjami. Wniesienie sprzeciwu powoduje przeniesienie sporu na kanwę postępowania cywilnego, a przedmiotem tego postępowania w dalszym ciągu będzie sprawa o charakterze cywilnym, a nie administracyjnym. Przedmiotem postępowania sądu powszechnego nie będzie ocena orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (które przecież traci moc), ale sprawa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (por. uchwała NSA 7 sędziów z 17 grudnia 2018 r. I OPS 2/18 Lex nr 2597595). Złożony przez skarżącego sprzeciw na przedmiotowe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skutkowało tym, że zgodnie z art. 80 ust. 3 ugn orzeczenie SKO utraciło moc, a więc zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a dotychczasowy wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – zastąpiło pozew (art. 80 ust. 2 ugn). W tym momencie sprawa przeszła do drugiej fazy postępowania tj. do postępowania sądowego. W niniejszej sprawie, mamy do czynienia z sytuacją, gdy to sąd powszechny uznał się za właściwy w sprawie i ocenił dopuszczalność rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, w kontekście materialnoprawnej regulacji zawartej w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Nie znajdzie tu zastosowania zatem regulacja zawarta w treści art. 58 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Bez znaczenia pozostaje, że postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania ma charakter formalny, czyli kończy postepowanie w sposób formalny (por. postanowienie SN z 15 stycznia 2019 r. V CNP 26/18; postanowienie SN z 8 września 2020 r. sygn. akt I CZ 35/20), skoro na skutek uznania, że w sprawie spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej, jedynym orzeczeniem w sprawie jakie Sąd winien wydać było postanowienie o umorzeniu postepowania, co nakazywała ustawa materialnoprawna. Rozpoznanie ponowne tożsamej sprawy przez sąd administracyjny powodowałoby, że w obrocie funkcjonowałyby rozstrzygnięcia zarówno sądu powszechnego jak i administracyjnego dotyczące tej samej sprawy, analizujące de facto to samo tj. badanie przesłanek warunkujących umorzenie postępowania aktualizacyjnego w kontekście ustawy materialnoprawnej. Skoro niniejsza skarga jest niedopuszczalna, rozpoznanie wniosków procesowych skarżącego, które są immanentnie z nią związane, staje się bezprzedmiotowe, albowiem nie istnieje przedmiot zaskarżenia będący przedmiotem rozpoznania. Wobec powyższego, z uwagi na okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia wobec prawidłowego wniesienia sprzeciwu przez skarżącego, rozpoznanego następnie przez sąd powszechny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ppsa orzeczono jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2 postanowienia).