I SA/Wa 2489/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu [...] lutego 2019 r. do Burmistrza L. wpłynął wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego M. W.. W dniu [...] lutego 2019r. działając na podstawie art. 50 kpa oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ wezwał M. W. do osobistego stawiennictwa się w celu: przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej, stanu zdrowia, ustalenia przyczyn nie łożenia na rzecz osoby uprawnionej syna O. W. oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Wezwanie zostało skutecznie odebrane przez M. W. w dniu [...] lutego 2019r. Dłużnik alimentacyjny do dnia wydania decyzji nie stawił się w Ośrodku Pomocy Społecznej w L., nie nawiązał również kontaktu telefonicznego. W dniu [...] marca 2019r. organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Zawiadomienie o wszczęciu zostało skutecznie odebrane przez M. W. w dniu [...] marca 2019r. Do dnia wydania decyzji dłużnik alimentacyjny nie skontaktował się z organem w celu zapoznania się z aktami sprawy. Ponadto w dniu [...] marca 2019 r. zostało skierowane do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, [...], pismo w celu weryfikacji czy dłużnik alimentacyjny w ciągu ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50% kwoty na bieżąco ustalonych alimentów. W dniu [...] maja 2019r. wpłynęła odpowiedź, z której wynika, że dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w przedmiotowej sprawie. Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia [...] maja 2019 r. , nr [...] Burmistrz L. uznał M. W. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza L. z dnia [...] maja 2019 r. złożył M. W.. W uzasadnieniu wskazał, że jest obecnie bezrobotny, nie ma stałego zatrudnienia i nie podejmuje go ze względu na duże zadłużenie w ZUS i obawę, że przy stałym zatrudnieniu komornik zajmowałby większą część wynagrodzenia. Podejmuje tylko prace dorywcze jako pracownik fizyczny. Przepisał na byłą żonę wyposażone mieszkanie aby chronić ją i syna przed egzekucją komorniczą. Umówił się z żoną na alimenty z wys. [...] zł, jednakże żona nie dotrzymała słowa i wyparła się rozmowy. Jego sytuacja finansowa od 2014r. uległa pogorszeniu, jego obecna partnerka, z którą ma dwoje dzieci, jest zatrudniona na umowę o pracę z wynagrodzeniem [...] zł. Koszty utrzymania obecnej rodziny są wysokie także ze względu na częste zachorowania syna (4 lata), którym musi się opiekować. Wskazał, że chce utrzymywać kontakty z synem O. jednakże była żona je utrudnia. Na ostatniej rozprawie sądowej o obniżenie alimentów sędzia zasugerowała aby zachęcała syna do kontaktów z ojcem. Wiele razy próbował oferować pomoc synowi w nauce, jednakże postawa byłej żony skutecznie syna do tego zniechęcała. Od kilku miesięcy płaci na syna O. ok. [...] zł miesięcznie tytułem alimentów oraz cały czas opłaca abonament telefoniczny w wys. [...] zł miesięcznie. Od miesiąca lipca ma mieć więcej pracy co wiąże się z wyższym wynagrodzeniem i będzie łożył więcej środków na utrzymanie syna O.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] po rozpoznaniu odwołania M. W. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] maja 2019 r. W uzasadnieniu wskazano, że aby można było wszcząć postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w sprawie muszą wystąpić przesłanki pozytywne, w sposób enumeratywny wymienione w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., nr 670 ze zm.), które łącznie z przesłanką negatywną wymienioną w art. 5 ust. 3a ustawy, określają warunki wydania decyzji w tym przedmiocie. Oznacza to, że postępowanie o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może nastąpić po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, których spełnienie jednakże nie stanowi jedynej podstawy do wydania decyzji orzekającej o uchylaniu się dłużnika alimentacyjnego. Rozstrzygająca pozostaje bowiem treść art. 5 ust. 3a ww. ustawy, który wymaga ustalenia, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Okoliczność ta ma decydujące znaczenie dla wszczęcia i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Mając powyższe na względzie organ wskazał, że M. W. nie zgłosił się na wezwanie Organu, pomimo tego, że osobiście w dniu [...] lutego 2019r. odebrał wezwanie z dnia [...] lutego 2019r. przez co uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i złożenie oświadczenia majątkowego. Wskazano, że M. W. nie stawił się także w Urzędzie, pomimo tego, że osobiście w dniu [...] marca 2019r. odebrał zawiadomienie z dnia [...] marca 2019r. o wszczęciu postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślono, że alimenty na syna O. zostały zasądzone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2014r. oraz postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. [...] w wys. [...] zł i od tego czasu jego obowiązkiem było płacenie alimentów. Jeżeli tego nie robił to powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z uchylania się od regulowania ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto wskazano, że M. W. jest osobą stosunkową młodą ([...] lat), nie powinien mieć żadnych ograniczeń w aktywnym poszukiwaniu pracy, szczególnie w obecnej sytuacji gospodarczej, gdy to pracownicy są poszukiwani na rynku pracy. Kłopoty finansowe także nie mogą usprawiedliwiać uchylania się od obowiązku utrzymania własnego dziecka. Stan zdrowia nie ma znaczenia w przypadku prowadzenia postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Dłużnik alimentacyjny ma bowiem obowiązek współpracować z organem, współpraca ta powinna polegać na stawianiu się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, udowodnieniu starań w poszukiwaniu pracy oraz złożenia oświadczenia jak zamierza wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium, jeżeli dłużnik alimentacyjny uchyla się także od tych obowiązków organ ma prawo uznać go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co w niniejszym przypadku uczynił. Kolegium podkreśliło ponadto, że dopiero wydanie decyzji zmobilizowało M. W. do stawienia się w Urzędzie w dniu [...] czerwca 2019r. i dopełnienia formalności, nie jest to jednak w ocenie organu okoliczność usprawiedliwiająca, M. W. powinien stawić się w Urzędzie przed wydaniem decyzji, tj. wówczas kiedy organ dwukrotnie wezwaniami dawał mu taką szansę. Podsumowując organ wskazał, że M. W., mimo wezwania, nie stawił się w Urzędzie w celu złożenia oświadczenia majątkowego, wypełnienia kwestionariusza alimentacyjnego i złożenia oświadczenia jak zamierza wywiązywać się z obowiązku alimentacyjnego wobec syna O.. Ponadto Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym, [...], potwierdził, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie mniejszej niż 50% kwoty na bieżąco ustalonych alimentów. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] złożył M. W., zarzucając jej naruszenie: 1. art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) § 2 poprzez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędne przyjęcie, że zachodzą przesłanki do zatrzymania mi prawa jazdy na okres 6. miesięcy; 2. art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego z pominięciem słusznego interesu skarżącego; 3. art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji RP, naruszając zasadę proporcjonalności ograniczając możliwość zarobkowania, a tym samym aktywizacji zawodowej, ograniczenie ofert pracy, które można do mnie kierować, przez co nie służy podstawowemu celowi ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jakim jest zapewnienie skuteczności w egzekwowaniu należności alimentacyjnych; 4. art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.) sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza L. nie naruszają przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza L. z [...] maja 2019 r. uznającą M. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz małoletniego O. W.. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 489, ze zm. zwanej dalej ustawą). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z kolei, w myśl art. 5 ust. 3a ustawy, decyzji uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a decyzja w tym przedmiocie może zostać wydana, jeżeli nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] lutego 2019 r. Burmistrz L. wezwał skarżącego celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej, stanu zdrowia, przyczyn niełożenia na utrzymanie osoby uprawnionej – O. W. oraz odebrania oświadczenia majątkowego. Skarżący nie stawił się jednak na wezwanie organu (zawiadomienie zostało odebrane [...] marca 2019 r.) , nie nawiązał z organem również kontaktu telefonicznego. Zaistniała zatem przesłanka obligująca organ do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie uznania skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Burmistrz L. wyjaśniał również, co wynika z akt sprawy, czy w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 5 ust. 3a ustawy. Organ uzyskał zaświadczenie komornika sądowego o dokonanych przez skarżącego wpłatach tytułem alimentów na rzecz małoletniego dziecka. Z zaświadczenia komornika z [...] maja 2019 r. wynika, że dłużnik – M. W. nie wywiązał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie przewyższającej 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów przez okres ostatnich 6 miesięcy (sygn. akt komorniczych [...]). Skarżący nie kwestionował treści zaświadczenia komornika, które wskazując na marginesie rozważań - jest czynnością organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i jego prawidłowość oraz zgodność ze stanem faktycznym może być kwestionowana wyłącznie w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, to jest w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego. Wobec powyższego, wskazać należy, że organ prawidłowo zastosował art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy. Za niezasadne Sąd uznał również podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77, 6 k.p.a.. Analiza akt sprawy potwierdza, że organy orzekające wnikliwie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, a dokonana przez nie ocena nie nosi cech dowolności. Okolicznością jednoznaczną jest, że skarżący nie stawił się na wezwanie organu, pomimo osobistego odbioru wezwania 22 lutego 2019 r. i tym samym uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i złożenie oświadczenia majątkowego. Skarżący odebrał zawiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania [...] marca 2019 r. i również nie stawił się w organie. Stan faktyczny sprawy ustalony przez organy administracji nie był przez skarżącego kwestionowany, w trakcie rozprawy nadto wskazał, że kwota należnych małoletniemu synowi alimentów wzrosła mocą orzeczenia sądu powszechnego z kwoty [...] do kwoty [...] złotych miesięcznie. Sąd podziela argumentację organów dotyczącą obowiązku współpracy dłużnika z organami oraz okoliczności, że obowiązkiem rodziców jest łożenie na utrzymanie dzieci i próba przerzucenia tej odpowiedzialności na organy państwa – innymi słowy wszystkich podatników – nie mogła znaleźć aprobaty na gruncie obowiązującego prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji