I SA/Wa 2498/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi ze skargi [...][...]Państwowych S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę. Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W., decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., obręb S., obejmującego działkę nr [...] o pow. 139 m2, objętego Kw nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2018 r. poz. 1311 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą", decyzją z [...] maja 2020 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w S., obręb S., obejmującego działkę nr [...] o pow. 139 m2, objętego Kw nr [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rozwoju wniosły P. S.A z siedzibą w W. podnosząc, że organ l instancji błędne uznał, że przedmiotowa nieruchomość 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Ponadto organ l instancji nie zaniechał oceny spełnienia przez P. przesłanki posiadania. Minister Rozwoju decyzją z [...] września 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Minister zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu (art. 34 ustawy) jest to, że nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P. stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P. Wykładnia, którą proponuje skarżąca P. jest wbrew temu przepisowi, który nie budzi żadnych wątpliwości, co do tego, że aby P. mogła uzyskać prawo wieczystego użytkowania grunt musi stanowić własność Skarbu Państwa. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę S. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w S., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 139 m2, ujawnionej w Kw nr [...]. Jednocześnie, zgodnie z treścią Kw nr [...] prawo własności działki nr [...] jest wpisane na rzecz Gminy S. na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r. w związku z czym organ odwoławczy zobowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister podkreślił, że kwestia ewentualnego pozostawania przedmiotowego gruntu w posiadaniu P. według stanu na 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia, skoro działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno na 5 grudnia 1990 r., jak i na 27 października 2000 r. Od decyzji Ministra Rozwoju z [...] września 2020 r. P. S.A. z siedzibą w W. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj.: - art. 7 w zw. z art. 8 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie całości materiału dowodowego pomimo ciążącego na organach obowiązku, - art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji przyjęcie, że nie jest możliwe stwierdzenie, że Spółka nabyła ex lege użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 34 ustawy oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie oraz niestwierdzenie przez organ II instancji wystąpienia podniesionych naruszeń organu I instancji, a w konsekwencji nieuchylenie zaskarżonej decyzji i nieorzeczenie, co do istoty sprawy lub nieskierowanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2) prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że P. S.A. nie nabyły 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, ze względu na nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości 5 grudnia 1990 r. i na 27 października 2000 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty P. S.A. wniosły o: 1) uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2020 r. oraz o rozpatrzenie sprawy ponownie i stwierdzenie nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości i prawa własności urządzeń znajdujących się na nieruchomości, a gdyby nie było to możliwe, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania; 2) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 34 ustawy, w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Nabycie prawa, o którym mowa w ust. 1, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich. Wedle zaś art. 35 ust. 1 nabycie praw, o których mowa w art. 34 ust. 1 i ust. 3, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez P. lub P. S.A. Z powyższego stanu prawnego wynika, że podstawową przesłanką nabycia mienia przez P. w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 października 2000 r. (art. 83 ustawy) jest to, aby grunt był w tej dacie własnością Skarbu Państwa. Tymczasem z odpisu z KW nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] z dniem [...] maja 1990 r. stała się z mocy prawa własnością Gminy S. Podstawę materialnoprawną wpisu jednostki samorządu terytorialnego do księgi wieczystej stanowiła ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 2013 r. nr [...]. Decyzja komunalizacyjna została wydana na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawy o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca potraktował priorytetowo proces nabywania mienia skarbowego przez gminy z mocy samego prawa. Zgodnie z art. 228 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.) w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje się już nawet nieruchomości, które na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stały się, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. własnością gmin, lecz co do których nie zostały jeszcze wydane ostateczne decyzje potwierdzające nabycie własności. Trzeba wskazać, że art. 34a ustawy przewiduje, że grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jednakże, co do znaczenia art. 34a ustawy dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 80, poz. 720) zmieniającej ustawę z dniem 25 maja 2003 r. (który wprowadził art. 34a) odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Wobec tego, że sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.) był mieniem komunalnym, a nie skarbowym, brak było podstaw do potwierdzenia, na wniosek P. S.A. z 27 lutego 2007 r. nabycia przez P., w trybie art. 34 ustawy, mienia stanowiącego nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...], co prawidłowo uczynił Wojewoda [...] w decyzji z [...] maja 2020 r. i zasadnie zaakceptował Minister Rozwoju w zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe pod uwagę i uznając zarzuty skargi za nieskuteczne Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.