I SA/Wa 25/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [....] z dnia [...] września 2018 r., nr [...], o odmowie przyznania P. B. zasiłku okresowego. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. P. B. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...][...] o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia podkreślając, że P. B. jest pacjentem [...] Ośrodka [...] [...] [...] w [...]. Przeprowadzony wywiad środowiskowy wykazał, iż wnioskodawca nie ma własnego dochodu i przebywa na terapii w ww. Ośrodku na mocy orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., sygn. akt [...]. Przy czym Ośrodek zapewnia pacjentowi ubrania, przybory toaletowe, konieczne leki oraz całodziennne wyżywienie. Wobec czego, w ocenie Prezydenta, sytuacja socjalno-bytowa wnioskodawcy nie różni się od sytuacji osób pozbawionych wolności i przebywających w zakładach karnych lub ośrodkach przymusowego leczenia odwykowego, do których ma zastosowanie art. 13 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, dalej powoływana jako u.p.s.). Zgodnie natomiast z ust. 1 przywołanego przepisu osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługują świadczenia z pomocy społecznej. Od decyzji Prezydenta odwołał się P. B. podnosząc, że po odbyciu długoletniej kary więzienia został izolowany w [...] Ośrodku [...] [...] [...] w [...]. Z tego powodu nie może podjąć jakiejkolwiek pracy, nie nabył też prawa do świadczeń z FUS. Ośrodek nie zapewnia mu takich artykułów jak znaczki pocztowe, karty telefoniczne, czy artykuły papiernicze, a ze względu na trudną sytuację materialną swojej rodziny, nie może liczyć na ich pomoc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za prawidłową. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślio, że P. B. wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego, wskazując jako przesłankę uzyskania pomocy ubóstwo i bezrobocie spowodowane izolacją w [...] Ośrodku [...][...][...] w [...], utworzonym na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób. Organ odwoławczy zauważył, iż wobec osoby stwarzającej zagrożenie stosuje się nadzór prewencyjny albo umieszczenie w [...] Ośrodku [...][...][...], który jest podmiotem leczniczym, a pobyt w nim ma charakter przymusowy i następuje na podstawie orzeczenia sądu. Wobec tego, zdaniem Kolegium, osadzenei pacjenta w ww. Ośrodku należy zakwalifikować jako sytuację o której mowa w art. 13 ust.1 u.p.s. Tak jak w przypadku odbywania kary pobawienia wolności w zakładzie karnym, skazany przebywający w Ośrodku pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa i ma zapewnione niezbędne do życia warunki. Nie ma więc przesłanek udzielania mu dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej. Z kolei odnosząc się do argumentów podnoszonych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że w Ośrodku istnieje możliwość wysyłania listów, a osoby przebywające w nim mogą uzyskać niezbędne artykuły piśmiennicze oraz znaczki pocztowe u pracowników Ośrodka. Reasumując, Kolegium doszło do przekonania, że P. B. zasiłek okresowy się nie należy, gdyż przysługuje mu całodobowe utrzymanie w ośrodku zamkniętym jakim jest [...] Ośrodek [...][...][...] w [...]. Na decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 2018 r. P. B. złożył skargę, kwestionując prawidłowość zaskarżonej decyzji. Powtórzył argumenty przytoczone uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wskazując, że spełnia przesłanki do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. W myśl art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Podkreślić jednakże należy, że w art. 13 ust. 1 u.p.s. ustawodawca wyłączył z kręgu osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej osoby odbywające karę pozbawienia wolności. Powyższy przepis ma charakter obligatoryjny, niezależny od stanu zdrowia, możliwości finansowych osadzonego, jak też od jego szczególnej sytuacji życiowej, dlatego organ nie może na zasadzie uznania administracyjnego przyznać osadzonemu pomocy społecznej. U podstaw tej regulacji legło założenie, że kara pozbawienia wolności stanowi środek przymusu państwowego, realizowany w zakładach karnych, finansowanych z budżetu Państwa. W jej ramach na koszt Państwa skazany ma prawo, m.in. do odpowiedniego wyżywienia, odzieży, warunków bytowych, świadczeń zdrowotnych itp. Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek do udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej. Zdaniem Sądu przyjąć należy, że pobyt skarżącego w [...] Ośrodku [...][...][...] rodzi takie same konsekwencje prawne na gruncie przepisu art. 13 ust. 1 u.p.s. jak odbywanie kary pozbawienia wolności (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 549/16). Oczywiste jest bowiem, że pozostawanie osobą izolowaną wyniku orzeczenia Sądu w ośrodku zamkniętym (tu [...] Ośrodku [...][...][...] w [...]) w związku ze stwierdzeniem określonych przepisami zaburzeń o typie dyssocjalnym należy utożsamiać z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Nie budzi wątpliwości, iż co do zasady osoba umieszczona w takim ośrodku nie ma możliwości podjęcia pracy zarobkowej, nie ma też możliwości ani instrumentów umożliwiających rejestrację w urzędzie pracy, "nie mieści się" także w określonej przepisami definicji osoby bezrobotnej. Jednakże w opisanej sytuacji nie można pominąć, iż przymusowo umieszczony przez Państwo w ośrodku zamkniętym, ma zapewnione warunki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a koszty w tym zakresie pokrywane są z budżetu Państwa. Wobec tego przyznanie wnioskowanego świadczenia pieniężnego w sytuacji skarżącego nie spełniłoby celu ustawowego określonego w art. 2 ust. 1 u.p.s., gdyż nie służyłoby przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zauważyć bowiem należy, że wnioskowany w niniejszej sprawie zasiłek okresowy jest świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej, którego otrzymanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego. Jego beneficjentem może być osoba samotnie gospodarująca bądź rodzina. Świadczenie to powinno stanowić okresowe wsparcie, które pozwala na powrót do stanu umożliwiającego końcowe przezwyciężenie niekorzystnej sytuacji życiowej. Nie jest natomiast przyznawane na zaspokojenie konkretnej, pojedynczej potrzeby, lecz ma ono zapewnić okresowy dochód, którym świadczeniobiorca będzie dysponował w miarę swobodnie, zaspokajając swoje minimum egzystencjalne. Natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy izolowany przymusowo skarżący ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe na koszt budżetu Państwa. Jednocześnie w sprawie nie można przyjąć, iż zachodzą przesłanki z art. 38 ust. 1 u.p.s., a więc długotrwałej choroby skarżącego, bezrobocia (choć istotnie nie pozostaje on w jakimkolwiek stosunku pracy), czy np. niepełnosprawności. Nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący nie posiada żadnych źródeł dochodu i nie może obiektywnie (bez własnej winy) podjąć jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Jak jednak wskazano wyżej w niezbędnym zakresie na koszt Państwa ma zapewnione podstawowe potrzeby życiowe. W konsekwencji czego osoba taka nie podlega pomocy państwa udzielanej w ramach zasiłku stałego, czy okresowego. Pozostaje bowiem na utrzymaniu Państwa, co wyklucza pozyskanie przez skarżącego zasiłku okresowego, który z samego założenia ma stanowić pomoc w zaspokojeniu podstawowych potrzeb egzystencjalnych - a te w niniejszej sprawie zaspokajane są przez placówkę, w której skarżący został umieszczony. Przy czym skarżący ma również możliwość wysyłania korespondencji listownej, gdyż może uzyskać niezbędne artykuły piśmiennicze oraz znaczki pocztowe u pracowników Ośrodka – co wynika z § 16 Wewnętrznego Regulaminiu organizacyjnio-porządkowego dotyczącego pobytu pacjenta w [...] Ośrodku [...][...][...] w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., wydanego na podstawie art. 23 ustawy o działalności leczniczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 618 ze zm.). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.