I SA/Wa 2500/10
WyrokWSA w Warszawie2011-03-29
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Emilia Lewandowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest prawidłowa, gdy nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie stanowiła własności terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego?Ratio decidendi
Komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. i dotyczy mienia państwowego należącego do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ orzekający musi zbadać, czy nieruchomość w tym dniu stanowiła własność Skarbu Państwa i należała do właściwego organu. W przypadku nieruchomości, która w dniu 27 maja 1990 r. zawierała inną nieruchomość przekazaną wcześniej przedsiębiorstwu państwowemu, odmowa komunalizacji jest zasadna. Organ nie może dokonywać podziału nieruchomości ani ustalać jej granic w postępowaniu komunalizacyjnym, gdyż zmiany ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych należą do odrębnych postępowań.Stan faktyczny
Gmina W. zaskarżyła decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która odmówiła stwierdzenia nabycia przez gminę własności nieruchomości położonej w Warszawie, argumentując, że nieruchomość ta w dniu 27 maja 1990 r. zawierała działkę przekazaną wcześniej przedsiębiorstwu państwowemu. Wojewoda dwukrotnie odmówił stwierdzenia nabycia własności, a Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała tę decyzję w mocy po ponownym rozpoznaniu sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia października 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmowną w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności nieruchomości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2011 r. sprawy ze skargi Gminy W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę nieodpłatnie własności nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miejską W. własności nieruchomości położonej w W. przy ul [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...]ha.
Następnie po rozpoznaniu odwołania Prezydenta Miasta W., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchyliła powyższą decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] po raz kolejny odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę W. własności przedmiotowej nieruchomości. Wskazał jednocześnie, że rozstrzygając sprawę ponownie opierał się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz na wytycznych zawartych w decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2009 r.
Na skutek odwołania Prezydenta Miasta W., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2010 r. , nr [...] utrzymała powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że jak wynika z uzupełnionego materiału dowodowego decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1965 r., nr [...], przekazano przedsiębiorstwu państwowemu Fabryce [...] w W. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...], która w wyniku zmian w ewidencji gruntów weszła w roku 1970 w skład spornej działki nr [...]. W związku z powyższym, zdaniem organu, przedmiotowa nieruchomość nie spełniała wymogów jej komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32 poz. 191).
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina W. reprezentowana przez Prezydenta Miasta W. W skardze zarzuciła, naruszenie przez organ administracji art. 7 i 77 kpa oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (tj. z 1990 r. Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.).
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stanął na stanowisku, że ocena prawna Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zamieszczona w uzasadnieniu , jak również stanowisko Wojewody [...] zawarte w decyzji z dnia [...].04.2010r. r. należy uznać za prawidłowe.
Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym komunalizacja oparta na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy ustawy z dniem 27 maja 1990 r. w odniesieniu do mienia państwowego należącego w tym dniu do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Wydawana w tej sprawie decyzja ma charakter deklaratywny, ponieważ komunalizacja następuje z mocy prawa i potwierdza jedynie skutek wynikający wprost z tej ustawy. Przy komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego należy więc zbadanie, czy mienie mające podlegać komunalizacji stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy w tym czasie należało ono do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są więc wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt I SA 694/00, niepubl.).
Powodem odmowy skomunalizowania przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka [...], był fakt, iż działka ta w dniu 27 maja 1990 r., w swoich granicach zawierała inną nieruchomość o powierzchni [...] ha, która mocą decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...]12.1965r. została przekazana w użytkowanie ( przekształcone następnie w zarząd) przedsiębiorstwu państwowemu - Fabryce [...] w W. W dacie przekazania stanowiła ona działkę ewidencyjną nr [...], jednak w wyniku zmian w ewidencji gruntów dokonanych w 1970r. weszła w skład spornej działki [...].
Powyższe oznacza, że nieruchomość oznaczona jako działka [...] nie spełniała w dniu 27 maja 1990r. wymogów jej komunalizacji wynikających z treści art. 5.ust.1 ustawy z dnia 10.05.1990r. na rzecz gminy miejskiej W. , skoro nie stanowiła mienia należącego do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Pogląd skarżącego, iż w omówionym stanie faktycznym odmowa dokonania komunalizacji powinna odnosić się jedynie do części nieruchomości odpowiadającej powierzchni dawnej działki [...] nie zasługuje na aprobatę.
Niewątpliwie decyzje komunalizacyjne, które zapadają w oparciu o treść cyt. art. 5.ust.1 mają charakter deklaratoryjny i potwierdzają jedynie istnienie określonego stanu faktycznego, który powstał z mocy samego prawa. Co do zasady zatem gmina W. zasadnie wywodzi, iż część spornej nieruchomości stanowi obecnie jej własność. Na przeszkodzie w odzwierciedleniu tego faktu w treści decyzji Wojewody [...] i Ministra Infrastruktury stoi jednakże okoliczność, że chodzi o fragment działki, który nie jest wyodrębniony geodezyjnie w konkretnych, niespornych granicach ani nie jest ustalona jego powierzchnia. Organ nie jest władny dokonywać w toku komunalizacji, ustaleń dotyczących powierzchni i granic badanej działki gdyż zmiany zapisów ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych należą do postępowań odrębnych.
W ocenie sądu orzekającego w tej sprawie , organ prowadzący postępowanie w trybie ustawy z dnia 10.05.1990r. nie jest władny podzielić spornej nieruchomości z datą wsteczną, dokonać podziału nieruchomości w ramach zniesienia współwłasności, jej rozgraniczenia ani także zmian wpisów w ewidencji gruntów lub księdze wieczystej. Poddanie wybranej działki działaniu ustawy uzależnione jest zatem od tego czy w dniu 27.05.1990r. stanowiła konkretną , opisaną w ewidencji gruntów nieruchomość.
Przypadek zaistniały w sprawie niniejszej z mocy art. 19 cyt. Ustawy winien być przedmiotem rozważań sądu powszechnego w stosownym postępowaniu. Dopiero w sytuacji prawnego wyodrębnienia dwóch działek – jednej podlegającej nabyciu z mocy samego prawa przez gminę W. i drugiej przekazanej uprzednio [...] Fabryce [...]– możliwe byłoby wydanie przez Wojewodę [...] decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Tym samym uznać należy, że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w sposób dostateczny do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło