I SA/Wa 252/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do złożenia zażalenia przez [...] sp. z o.o. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że z akt sprawy wynika, że strona otrzymała postanowienie w dniu 4 września 2008 r. Termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem w dniu 11 września 2008 r. Natomiast zażalenie datowane jest na dzień 12 września 2008 r. i przesłane pocztą w tym samym dniu, o czym świadczy data stempla pocztowego. W tej sytuacji trzeba uznać, że został naruszony termin do wniesienia zażalenia, a strona w zażaleniu nie zawarła prośby o przywrócenie terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez doręczenie postanowienia na adres siedziby spółki, zamiast na wskazany przez spółkę adres korespondencyjny; 2) art. 40 § 1 i 2 k.p.a. poprzez uznanie za skuteczne doręczenia na adres inny, niż adres wskazany przez spółkę jako adres korespondencyjny: 3) art. 57 § 1 i 5 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne obliczenie terminu do wniesienia zażalenia - od dnia 4 września 2008 r. – skutkujące stwierdzeniem, że zażalenie nadane w dniu 12 września 2008 r. w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego zostało wniesione po terminie; 4) art. 134 k.p.a. poprzez uznanie przez organ II instancji, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy uchybienie to nie nastąpiło. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w toku całego postępowania administracyjnego spółka wskazywała jako adres dla doręczeń: C., ul. [...]. Doręczenie na adres inny niż wskazany przez spółkę należy uznać za nieprawidłowe. Z treścią postanowienia spółka mogła zapoznać się dopiero w dniu 8 września 2008 r., po otrzymaniu faksem ze Starostwa Powiatowego. Termin do wniesienia zażalenia upływał zatem dopiero w dniu 15 września 2008 r. Spółka złożyła zażalenie w dniu 12 września 2008 r., a zatem z zachowaniem terminu. Organ drugiej instancji nie ustalił także czy doręczenie postanowienia nastąpiło do rąk osoby upoważnionej do obioru korespondencji w imieniu spółki. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy zawarte w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) regulują także w sposób bezwzględnie obowiązujący doręczenie pism w postępowaniu administracyjnym. W szczególności z art. 45 k.p.a. wynika, że jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Wobec powyższego, jeżeli czynności [...] Konserwatora Zabytków w W. zostały zakończone postanowieniem, które dotyczyło także interesów skarżącej, to doręczenie tego pisma spółce [...] powinno nastąpić w lokalu siedziby wymienionej strony, gdyż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest jednostką organizacyjną w rozumieniu art. 45 k.p.a. Należy w tym miejsce także zauważyć, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera norm obowiązujących w postępowaniu prowadzonym w sądzie powszechnym lub sądzie administracyjnym, które dają możliwość doręczenia przesyłki sądowej na wskazany adres dla doręczeń (odpowiednio: art. 133 § 2 lit. a ustawy z dnia 17 listopada 1064 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm. i art. 67 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zatem istnieje możliwość doręczenia przesyłki sądowej na wskazany przez spółkę adres dla doręczeń, ale doręczenie pism w postępowaniu administracyjnym może nastąpić wyłącznie w lokalu siedziby spółki. Mając na uwadze przedstawione wyjaśnienia Sąd stwierdza, że z akt sprawy administracyjnej wynika, że postanowienie [...] Konserwatora Zabytków w W. z [...] września 2008 r. zostało wysłane na adres siedziby spółki. Oznacza to, że przesyłka została wysłana na właściwy adres. Wobec tego zarzuty zawarte w pkt. I i II skargi są niezasadne. Należy w tym miejscu także zaznaczyć, że skarżąca, podnosząc zarzut przyjęcia skuteczności doręczenia postanowienia wysłanego na niewłaściwy adres, odwołuje się do art. 40 § 1 i 2 k.p.a. Przepisy te nie określają miejsca doręczenia pisma, a jedynie wymieniają podmioty uprawnione do obioru pisma. Oznacza to, że organ wysyłając odpis postanowienia na adres siedziby spółki i przyjmując skuteczność doręczenia tego pisma, nie mógł w jakikolwiek sposób naruszyć art. 40 § 1 i 2 k.p.a. Skarżąca zarzuca organowi także naruszenie art. 45 k.p.a. poprzez uznanie za skuteczne doręczenie postanowienia do rąk osoby, która nie była uprawniona do obioru pism. Uzasadniając ten zarzut skarżąca podniosła, że organ nie ustalił czy doręczenie postanowienia nastąpiło do rąk osoby upoważnionej do obioru korespondencji w imieniu spółki. Ustosunkowując się do tego zarzutu Sąd wyjaśnia, że obowiązkiem jednostki organizacyjnej, a w szczególności spółki prowadzącej działalność gospodarczą, jest takie zorganizowanie odbioru pism kierowanych do tej spółki, aby odbiór dokonywany był wyłącznie przez osoby upoważnione. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności. Nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Wobec tego nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia czy osoba odbierająca pismo działa na podstawie stosownego upoważnienia, a w szczególności czy upoważnienie to nie zostało ograniczone, cofnięte lub wygasło. Właściwy organ nie ma obowiązku podejmowania w każdej sprawie czynności w celu ustalenia, przykładowo: czy osoba potwierdzająca odbiór pisma była osobą, którą spółka upoważniła do odbioru pisma, czy osoba ta jest aktualnym piastunem organu osoby prawnej umocowanym do odbioru pisma z mocy prawa, a także czy podpis na potwierdzeniu odbioru pochodzi faktycznie od osoby dokonującej tej czynności. Niewątpliwie jednak organ wydając postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązany poprzedzić wydanie takiego orzeczenia dokładnym wyjaśnieniem czy doręczenie nastąpiło do rak osoby uprawnionej w wypadku ujawnienia się jakichkolwiek okoliczności podważających skuteczność dokonanego doręczenia. Mając na uwadze przedstawione stawisko Sąd stwierdza, że w toku postępowania administracyjnego, w tym przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, nie ujawniły się żadne okoliczności, które mogłyby stwarzać wątpliwości co do skuteczności doręczania skarżącej postanowienia z dnia [...] września 2008 r. Wobec powyższego nie można zasadnie zarzucać organowi, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie podjął dodatkowych czynności w celu ustalenia czy doręczenie nastąpiło do rąk upoważnionej osoby. Sąd jednocześnie odnotowuje, że także w uzasadnieniu skargi nie zostały wymienione jakiekolwiek okoliczności podważające skuteczność doręczenia postanowienia do rąk osoby, która potwierdziła odbiór pisma. Uznanie zasadności zarzutu skarżącej tylko na podstawie złożonego oświadczenia o braku uprawnienia do odbioru pisma, w jakikolwiek sposób niepotwierdzonego, prowadziłoby w praktyce do możliwości podważenia, z uwagi na przywołane powyżej realia obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych, skuteczności doręczenia większości pism przekazanych w trybie art. 45 k.p.a. Strona postępowania administracyjnego mogłaby w dowolnym czasie wnieść odwołanie (zażalenie) twierdząc, że wiadomość o wydaniu decyzji (postanowienia) uzyskała po zapoznaniu się z aktami sprawy i jednocześnie zastrzegając, że odbiór decyzji (postanowienia) nie został dokonany przez uprawnioną osobę. Taka wykładnia obwiązujących przepisów podważałaby pewność co do skuteczności czynności podejmowanych w toku postępowania administracyjnego i nie realizowałaby założenia racjonalności ustawodawcy. Strona kwestionująca skuteczność doręczenia nie jest zobowiązana w każdym wypadku do udowodnienia, i to w sposób bezpośredni, braku umocowania osoby dokonującej obioru pisma. Udowodnienie tzw. faktu negatywnego może być bowiem utrudnione, gdyż następuje za pomocą faktów pozytywnych , których istnienie wyłącza ewentualną okoliczność negatywną. Odnosząc to stanowisko do niniejszej sprawy Sąd ponownie stwierdza, że skarżąca nawet w minimalny sposób nie podważyła skuteczności doręczania; skarżąca nie uprawdopodobniła, że oświadczenie o braku umocowania osoby dokonującej odbioru postanowienia jest zgodne rzeczywistym stanem rzeczy. Jeżeli na stronie wnoszącej odwołanie (zażalenie) ciąży ciężar dowodu zachowania terminu, to spełnienie tego obowiązku przez skarżącą nie mogło polegać jedynie na złożeniu oświadczenia o braku umocowania osoby dokonującej odbioru w celu podważania skuteczności doręczenia przesyłki w dniu 4 września 2008 r. Stanowisko Sądu dotyczące zarzutów zawartych w pkt I – III skargi ma bezpośredni wpływ na ocenę zasadności pozostałych zarzutów skargi. W konsekwencji organ nie uchybił także art. 57 § 1 i art. 57 § 2 pkt 5 k.p.a., gdyż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ustalając czy strona dotrzymała terminu do wniesienia zażalenia, prawidłowo uwzględnił datę odbioru postanowienia – 4 września 2008 r. Zatem nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 134 k.p.a., gdyż organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany orzec o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Podsumowując Sąd wskazuje, że postanowienie z [..] września 2008 r. doręczono skarżącej w sposób przewidziany w art. 45 k.p.a. Nie zostały ujawnione jakiekolwiek okoliczności podważające skuteczność doręczenia pisma w dniu 4 września 2008 r. Skarżącą nie została także pozbawiona możliwości zaskarżenia postanowienia, i z tego uprawnienia skarżąca skorzystała, ale po upływie ustawowego terminu. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia i postanowienie wydane w tym przedmiocie znajduje oparcie w art. 134 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.