I SA/Wa 252/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej za miesiąc sierpień 2013 r. postanawia : I. odmówić M. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 listopada 2014 r. odmówił M. S., zwanemu dalej wnioskodawcą, przyznania prawa pomocy. W dniu 22 lutego 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, czy przedmiotów wartościowych. Oznajmił, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku, jest osobą bezrobotną. Zaznaczyć należy, że dane wskazane przez wnioskodawcę w nadesłanym do Sądu w dniu 22 lutego 2016 r. formularzu są identyczne z danymi jakie wnioskodawca zawarł w nadesłanym do Sądu w dniu 1 października 2014 r. formularzu. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie natomiast do treści art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając natomiast, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Występując z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał co prawda, że jest osobą bezrobotną i ubogą, zaznaczył, że nie pobiera renty, emerytury, ani zasiłku dla bezrobotnych oraz że nie posiada jakichkolwiek oszczędności. Zauważyć jednak należy, że z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia wynosi [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł z tytułu nieodebranych świadczeń (1 strona decyzji SKO w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr[...]. Przy czym ze sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1311/15 referendarzowi wiadomo, że kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca w dniu [...] czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak pomimo informacji o przysługującym mu prawie do emerytury nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został wielokrotnie powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej [...]. Z zaskarżonej decyzji wynika, że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 01.07.2013 r. do 31.12.2013 r. w wysokości [...] złotych miesięcznie. Z informacji udzielonej przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną [...] wynika, że wysokość czynszu za zajmowany przez wnioskodawcę lokal wynosi [...] zł oraz że opłaty są wnoszone regularnie. Na dzień 31.08.2013 r. powstała nawet nadpłata z tytułu wnoszonych opłat za lokal w wysokości [...] złotych. W świetle powyższego stwierdzono zatem, iż nie można uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy występując na drogę postępowania sądowego powinien natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Podkreślić należy, że wnioskodawca z własnej woli nie odbiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługującego mu świadczenia rentowego, jak również nie złożył stosownego wniosku o przyznanie mu emerytury, pomimo kilkukrotnego poinformowania go o osiągnięciu wieku emerytalnego i możliwości złożenia takiego wniosku przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia z tytułu renty. Nie istnieją także żadne przeszkody uniemożliwiające wnioskodawcy złożenie stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby także korzystnie na poprawę jego sytuacji finansowej. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych, bądź też nie występują ze stosowymi wnioskami, by polepszyć swoją sytuację finansową. Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.