I SA/Wa 252/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. D., W. J., B. G. i A. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 200/13 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz J. D., W. J., B. G. i A. G. sumę pieniężną w wysokości po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J. D., W. J., B. G. i A. G. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący: J. D., W. J., B. G. i A. G. w piśmie z 14 listopada 2016 r. wnieśli skargę w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi W. grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 maja 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 200/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku J. D. i W. J. z 20 września 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. hip. "[...]", dz. ew. nr [...] z obrębu [...] - w terminie dwóch miesięcy od doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz aktami spraw . Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości 3.000 zł oraz o stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu po wydaniu wyroku ma rażący charakter. Wnieśli także o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości po 3.000 zł. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że po wydaniu wyroku z 23 maja 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 200/13 akta zostały zwrócone organowi w dniu 25 lipca 2013 r. Mimo złożenia 24 października 2016 r. przez skarżących wezwania do wykonania wyroku Prezydent W. nie rozstrzygnął sprawy. W ocenie skarżących zostały spełnione przesłanki z art. 154 § 1 ppsa. Termin dla organu do rozpoznania wniosku o odszkodowanie upłynął 25 września 2013 r. Skarżący podkreślili, że wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone, wobec czego nic nie stało na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie, oszacowaniu odszkodowania za utraconą nieruchomość i wydaniu decyzji na podstawie przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili, że Prezydent działa wbrew ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, z których jednoznacznie wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia, w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. W ocenie skarżących postępowanie organu pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Ponadto podważa ono także wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Przede wszystkim jednak organ uchybił terminowi, który wskazany został w wyroku Sądu i nie wykonał nałożonego tymże wyrokiem zobowiązania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Przed Prezydentem W. prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Organ wskazał, decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2015 r. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej, którą pozostawiono wniosek o odszkodowanie bez uwzględnienia. Akta sprawy zostały przekazane do Ministerstwa przy piśmie z 7 maja 2015 r. i do tej pory nie zostały zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 23 maja 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 200/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi 26 lipca 2013 r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 26 września 2013 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał decyzji. Wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. tutejszy Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1000 zł. Jednakże pomimo wymierzenia grzywny wyrok ze skargi na bezczynność nie został wykonany. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę znaczne przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz wymierzoną już jedną grzywnę, Sąd uznał, że żądana przez skarżących grzywna w wysokości 3000 zł (a więc trzykrotnie wyższa od wcześniej wymierzonej) jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 ppsa -Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 23 maja 2013 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt znacznego upływu czasu od złożenia wniosku i wydania wyroku ze skargi na bezczynność oraz zignorowanie wyroku wymierzającego już jedną grzywnę. Organ nie podjął też czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Powoływanie się w odpowiedzi na skargę na brak akt nie może być okolicznością usprawiedliwiającą niezałatwienia sprawy w terminie. Brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpoznania sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować pracę tak, by pozostawać w posiadaniu albo samych akt administracyjnych, albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością. Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd uwzględnił wniosek skarżących o przyznanie sumy pieniężnej, aczkolwiek nie w kwocie żądanej. Sąd uznał bowiem, że dla realizacji celu jakim jest doprowadzenie do wydania wyroku ze skargi na bezczynność nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny. Przedstawiony przez Sąd stan sprawy zainicjowanej wnioskiem z 23 maja 2013 r., długie okresy bezczynności organu, zignorowanie dwóch wyroków Sądu prowadzi do wniosku, że przyznanie sumy na rzecz każdego ze skarżących jest uzasadnione. Sąd uznał, że wystarczającymi są kwoty po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących (czyli łącznie 2000 zł). Skumulowane finansowe oddziaływanie na organ (grzywna i sumy pieniężne w łącznej kwocie 5000 zł) pozwala bowiem zakładać, że zmobilizuje to organ do wydania decyzji w sprawie odszkodowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 zd. 2, § 6 , § 7 ppsa orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.