I SA/Wa 2522/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. P., P. P., M. P., P. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 września 2023 r., nr SPN-111.755.2.48.2023.KG, wydaną po rozpoznaniu odwołania M. P., P. P., P. P.1 i M. P.1, Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy Nr [...] z dnia 3 lutego 2023 r., o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], stanowiącą działki ewidencyjne o nr [...] i [...] z obrębu [...]. Jak wynika z akt sprawy, J. P. wnioskiem z dnia 12 listopada 2009 r. zwróciła się o odszkodowanie za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], stanowiącą działki ewidencyjne o nr [...] i [...] z obrębu [...]. Następnie o wydanie decyzji merytorycznej ustalającej wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przy ul. [...] w Warszawie pismem z dnia 10 czerwca 2015 r. zwrócił się pełnomocnik M. P.1, P. P. i M. P. Wniosek ten ponowiono w piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. złożonym przez adwokata I. R. działającego w imieniu i na rzecz M. P., P. P.1, P. P. i M. P.1 oraz wnioskami z dnia 6 marca 2018 r., z dnia 12 października 2018 r. złożonymi przez M. P., P. P., P. P.1 oraz M. P.1, a także wnioskiem z dnia 2 grudnia 2020 r. złożonym przez adwokata I. R. w imieniu i na rzecz M. P., P. P.1, P. P. i M. P.1. W toku postępowania wnioskodawcy przedstawili dokumenty potwierdzające następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. Ponadto Prezydent ustalił, że dawni właściciele nieruchomości objętej postępowaniem nie złożyli wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Natomiast Prezydium Rady Narodowej m.st Warszawy Wydział Gospodarki Terenami orzeczeniem administracyjnym z dnia 26 sierpnia 1960 r., nr [...] odmówiło M. F. reprezentowanej przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] na podstawie art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i jednocześnie stwierdziło, że zgodnie z art. 8 ww. dekretu wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa wobec nie zgłoszenia się właściciela przedmiotowej nieruchomości hipotecznej lub jego następców prawnych i nie poparcia wniosku złożonego w jego imieniu przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny. Decyzją z dnia 21 października 2011 r., nr [...] Prezydent odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] pochodzącą z dawnej nieruchomości hipotecznej [...]. Od decyzji tej w ustawowym terminie złożone zostało odwołanie i po jego rozpatrzeniu Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr 63/2012 z dnia 6 stycznia 2012 r. uchylił decyzję Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu, sprawy Prezydent decyzją z dnia 3 lutego 2023 r., nr [...] odmówił M. P., P. P.1, P. P. i M. P.1 przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], ozn. jako hip. "Nieruchomości w mieście stołecznym Warszawie nr [...]", stanowiącą działki ewidencyjne o nr [...] – cz. i [...] – cz. obie z obrębu [...] uznając, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikająca z treści art. 215 ust. 2 u.g.n., warunkujące pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Prezydent w uzasadnieniu decyzji wskazał, że grunt przy ul. [...], w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy był zabudowany, co potwierdza pozyskane przez ten organ z serwisu mapowego zdjęcie z 1945 r. Jak ustalił Prezydent, objęcie gruntu tej nieruchomości w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1949 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, zatem termin na złożenie wniosku dekretowego upływał w dniu [...] października 1949 r. Poprzedni właściciele, nie złożyli takiego wniosku w przewidzianym terminie skutkiem tego było przejściem budynku posadowionego na gruncie na własność Państwa. W ocenie Prezydenta, przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie było możliwe ponieważ na spornym terenie posadowiony był budynek, który według archiwalnych ksiąg meldunkowych domu czynszowego położonego przy ul. [...] (właściciel domu M. F.), przekazanych przez Archiwum Państwowe w Warszawie przy piśmie z dnia 30 maja 2022 r., nr [...], zawierał lokale mieszkalne od 1 do [...] i były w nim meldowane osoby trzecie już od 1936 r. Z tego względu, zdaniem Prezydenta, nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania za budynek. Nadto organ dostrzegł, że nie było również przesłanek do ustalenia takiego odszkodowania za utracony grunt. Twierdzenie to Prezydent uzasadniał wskazując, że na wspomnianym gruncie znajdował się budynek frontowy [...] piętrowy murowany z klatkę schodową składający się z [...] wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Okoliczność pozbawienia dawnych właścicieli, czy ich następców prawnych faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością, w ocenie Prezydenta można było wywieść m.in. z treści archiwalnych ksiąg meldunkowych domu czynszowego położonego przy ul. [...] (właściciel domu M. F.) przekazanych przez Archiwum Państwowe w Warszawie przy piśmie z dnia 30 maja 2022 r., nr [...]. Również i od tej decyzji Prezydenta odwołanie – z zachowaniem ustawowego terminu – złożyli M. P., P. P., P. P.1 i M. P.1 zarzucając jej naruszenie: 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) art. 215 ust. 2 u.g.n. przez: a) b) c) d) e) f) g) niezastosowanie i niezbadanie zaistnienia tzw. pierwszej przesłanki warunkującej przyznanie odszkodowania; h) b) niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, iż dawni właściciele przedmiotowego gruntu lub ich następcy prawni pozbawieni zostali faktycznej możliwości nim władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a tym samym nie została spełniona tzw. druga przesłanka zawarta w przepisie art. 215 ust. 2 u.g.n., podczas gdy organ w ogóle nie przeprowadził w sposób prawidłowy analizy ziszczenia się tzw. drugiej przesłanki przewidzianej w ww. przepisie, a w szczególności: - błędnie poprzestał jedynie na ocenie, czy dawni właściciele przedmiotowego gruntu zostali pozbawieni władania nim, bez analizy prawnej przesłanki "możliwości" władania wraz z bogatym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, które dokonało wykładni tejże przesłanki; - błędnie rozpoznał przesłanki warunkujące ustalenie odszkodowania za budynki posadowione na tymże gruncie podczas, gdy przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego jest tylko i wyłącznie żądanie następców prawnych dawnych współwłaścicieli o ustalenie, na podstawie przepisu art. 215 ust 2 u.g.n., odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości i w sytuacji, gdy w art. 215 ust. 2 u.g.n., chodzi o działkę, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co nie oznacza, że chodzi tu tylko o działkę niezabudowaną przewidzianą pod budowę domu jednorodzinnego; - błędne uznanie, iż zarząd i administrowanie przez Zarząd Miejski budynkiem posadowionym na przedmiotowym gruncie przed wejściem w życie dekretu jest równoznaczne z utratą możliwości nim władania przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i niejako "automatycznie" stanowi jedyną i zasadną podstawę do uznania o pozbawieniu dawnych jego współwłaścicieli możliwości nim faktycznego władania wobec niemożności pogodzenia tegoż władania z przeznaczeniem podczas, gdy taki automatyzm jest niedozwolony a organ winien dokonać ustaleń i ocenić, czy grunt może być wykorzystywany przez byłego właściciela albo jego następców prawnych najwcześniej od daty wejścia w życie dekretu a jeśli tak to ustalenie konkretnej daty w okolicznościach niniejszej sprawy; 2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia administracyjnego zebrany został w sposób dokładny i może stanowić podstawę wyczerpującego i wszechstronnego jej rozpoznania podczas, gdy organ pierwszej instancji nie podjął wystarczających czynności celem zebrania istotnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył również przepis art. 138 § 2 k.p.a., a w szczególności: a) nieustalenia kiedy nastąpiło faktycznie przejęcie ww. nieruchomości, a tym samym nieustalenie właściwej daty pozbawienia poprzednich właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością, za którą przyznania odszkodowania domagają się składający odwołanie; b) wydanie skarżonej decyzji ponownie w oparciu o niepełny materiał sprawy, powołany wybiórczo i intencjonalnie, w sytuacji, gdy poprzednie rozstrzygnięcie organu obowiązanego oparte o ten sam materiał dowodowy, nie ostało się w kontroli instancyjnej i jako wadliwe zostało w całości uchylone. Po rozpatrzeniu złożonego przez strony odwołania, Wojewoda decyzją powołaną na wstępie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda po pierwsze wyraził przekonanie, że Prezydent nie wyszedł poza zakres żądania stron ponieważ wnioskiem z dnia 12 listopada 2009 r. J. P. wystąpiła o ustalenie odszkodowania, w trybie art. 215 u.g.n. za nieruchomość przy ul. [...], zatem jej roszczenie nie zostało ograniczone jedynie do gruntu. Podobnie pozostałe znajdujące się w aktach sprawy pisma spadkobierców dawnych właścicieli oraz J. P. również nie precyzują jej wniosku w powyższym zakresie. Błędnie natomiast – w ocenie Wojewody – Prezydent zinterpretował art. 215 ust. 2 u.g.n. przyjmując, że przepis ten dotyczy wyłącznie odszkodowania za działkę zabudowaną bądź niezabudowaną. Wskazując na aktualny stan poglądów judykatury Wojewoda stwierdził, że odszkodowanie na podstawie wspomnianego przepisu przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości warszawskiej niezależnie, czy była ona zabudowana. W konsekwencji organ rozpatrujący sprawę winien był zbadać to czy budynek posadowiony na nieruchomości objętej wnioskiem kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., jak również czy sama działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Natomiast pomimo błędnej interpretacji art. 215 ust. 2 u.g.n. Prezydent, co dostrzegł Wojewoda, zbadał przesłanki zarówno przewidziane dla nieruchomości zabudowanej budynkiem, jak i nieruchomości niezabudowanej. Wojewoda dokonując samodzielnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego (w szczególności inwentaryzacji zniszczeń prowadzonej przez Biuro Odbudowy Stolicy, protokołu z dnia 20 listopada 1944 r., protokołu zdawczoodbiorczego przekazania w administrację nieruchomości położonej przy ul. [...] w dniu 28 listopada 1949 r., zdjęcia z 1945 r.), uznał za ustalone, że na dzień wejścia w życie dekretu na nieruchomości objętej wnioskiem o odszkodowanie znajdował się niezniszczony, w pełni funkcjonalny, [...] piętrowy budynek murowany z klatką schodową, który składał się z [...] wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Zatem należało uznać, że w dniu wejścia w życie dekretu warszawskiego, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. nieruchomość objęta wnioskiem była zabudowana, budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Wojewoda podzielił stanowisko Prezydenta, że co najmniej jedna z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania za budynek posadowiony na gruncie "warszawskim" wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. pozostaje niespełniona, o czym świadczy charakter tego budynku. Budynek przy ul. [...], składał się z wielu lokali, w których meldowane były osoby o różnych nazwiskach, zarówno przed datą wejścia w życie dekretu, jak i po tej dacie. Świadczy to o wielorodzinnym charakterze budynku, tymczasem pod pojęciem "domu jednorodzinnego" na gruncie dekretu warszawskiego należy rozumieć budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni, czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszych regulacjach prawnych. W zakresie odszkodowania za utraconą nieruchomość gruntową Wojewoda wskazał, że Prezydent w uzasadnieniu swojej decyzji pominął badanie przesłanki dotyczącej przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budownictwo jednorodzinne. Prezydent m. st. Warszawy odniósł się jedynie do przesłanki utraty przez dawnego właściciela faktycznego władania przedmiotową działką przed 5 kwietnia 1958 r. W zakresie pierwszej z tych kwestii Wojewoda, na podstawie fragmentu planu zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1 931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przyjął, że dawna nieruchomość hipoteczna położona przy ul. [...], ozn jako hip. "Nieruchomości w mieście stołecznym Warszawie nr [...]" znajdowała się w strefie IIa dla, której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do [...] kondygnacji oraz 30% powierzchni zabudowania. Ustalenia te znajdowały potwierdzenie w opinii geodezyjnej z dnia 16 listopada 2021 r. sporządzonej przez uprawnionego geodetę J. W. Nieruchomość ta mogła więc przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W tych warunkach Wojewoda uznał za spełnioną pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. W ocenie organu odwoławczego nie ziściła się jednak druga z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n., jak bowiem ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach, budynek znajdujący się na gruncie przy ul. [...] w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz przed datą 5 kwietnia 1958 r. pozostawał w zarządzie i administracji Miejskiego Zarządu m. st. Warszawy. Wskazując na wspomnianą już kartę meldunkową budynku położonego przy ul. [...], Wojewoda stwierdził, że nieruchomość objęta wnioskiem przed 5 kwietnia 1958 r. była zajmowana przez wiele rodzin, a administrację nad budynkiem sprawował Zarząd Miejski. W ocenie Wojewody oznacza to, że w newralgicznej dacie z punktu widzenia art. 215 ust. 2 u.g.n. uprawnienia władcze do nieruchomości przysługiwały nie dawnemu właścicielowi, a instytucji państwowej. Kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego Wojewoda uznał, że grunt znajdujący się przed budynkami wielolokalowym, w którym zamieszkuje wiele rodzin służył wszystkim mieszkańcom w postaci, np. dojazdu, ciągów pieszych, zieleni, z tych względów za niespełnioną w zakresie odszkodowania za grunt Wojewoda uznał przesłankę utraty faktycznego władania nieruchomością pod dniu 5 kwietnia 1958 r. W piśmie z dnia 26 października 2023 r. skargę na decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli M. P., P. P., P. P.1 i M. P.1. Zaskarżając tę decyzję w całości zarzucili jej: 1) naruszenie przepisu prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynika sprawy, tj.: przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, iż dawni właściciele przedmiotowego gruntu lub ich następcy prawni pozbawieni zostali faktycznej możliwości nim władania przed dniem 5 kwietnia 1958 roku, a tym samym nie została spełniona druga przesłanka zawarta w przepisie art. 215 ust. 2 u.g.n., podczas gdy organ w ogóle nie przeprowadził w sposób prawidłowy analizy ziszczenia się drugiej przesłanki przewidzianej w ww. przepisie, a w szczególności: a) błędnie poprzestał jedynie na ocenie, czy dawni właściciele przedmiotowego gruntu zostali pozbawieni władania nim, bez analizy prawnej przesłanki "możliwości" władania wraz z bogatym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, które dokonało wykładni tej przesłanki; b) błędne uznanie, iż zarząd i administrowanie przez Zarząd Miejski budynkiem posadowionego na przedmiotowym gruncie przed wejściem w życie Dekretu jest równoznaczne z utratą możliwości nim władania przed dniem 5 kwietnia 1958 roku i niejako "automatycznie" stanowi jedyną i zasadną podstawę do uznania o pozbawieniu dawnych jego współwłaścicieli możliwości nim faktycznego władania wobec niemożności pogodzenia tegoż władania z przeznaczeniem podczas, gdy taki automatyzm jest niedozwolony a organ winien dokonać ustaleń i ocenić, czy grunt może być wykorzystywany przez byłego właściciela albo jego następców prawnych najwcześniej od daty wejścia w życie dekretu a jeśli tak to ustalenie konkretnej daty w okolicznościach niniejszej sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że materiał dowodowy stanowiący podstawę wydania skarżonego orzeczenia administracyjnego zebrany został w sposób dokładny i może stanowić podstawę wyczerpującego i wszechstronnego jej rozpoznania podczas, gdy organ pierwszej instancji nie podjął wystarczających czynności celem zebrania istotnego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i nie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył również przepis art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 kpa, a w szczególności : - uznanie za prawidłowe nieustalenie kiedy nastąpiło faktycznie przejęcie ww. nieruchomości, a tym samym nieustalenie właściwej daty pozbawienia poprzednich właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością, za którą przyznania odszkodowania domagają się składający odwołanie; - uznanie za prawidłowe i przyjęci za własne ustalenia stanowiące podstawię wydanie skarżonej decyzji ponownie w oparciu o niepełnym materiał sprawy, powołany wybiórczo i intencjonalnie, w sytuacji, gdy poprzednie rozstrzygnięcie organu obowiązanego oparte o ten sam materiał dowodowy, nie ostało się w kontroli instancyjnej i jako wadliwe zostało w całości uchylone b) wyrażonej w art. 7a k.p.a.; art. 8 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników, poprzez odmowne rozstrzygniecie żądania strony podczas gdy organ nie ustalił pewnej daty utraty faktycznej możliwości władztwa gdyż dalej istnieją poważne wątpliwości w zebranym materiale zaś organ nie wykazując bezstronności, z przyczyn politycznych rozstrzygnął te wątpliwości na niekorzyść obywatela nie uwzględniając argumentów przemawiających na korzyść strony; c) wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania, w szczególności zasady proporcjonalności i bezstronności poprzez zastosowanie środków całkowicie nie adekwatnych do stanu faktycznego i prawnego sprawy i nie wykazując bezstronności, z przyczyn politycznych, organ wydał wybitnie niekorzystną decyzję dla obywateli; Wskazując na powyższe, skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości skarżonej decyzji nr 3823/2023 Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 września 2023 r., a także uchylenie decyzji Nr [...] Prezydenta m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 3 lutego 2023 r. i o zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego solidarnie rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wskazać należy, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest przy uwzględnieniu kryterium legalności. Oznacza to, że sąd, na skutek skargi złożonej na decyzję (lub postanowienia) bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przez organ administracji obowiązujących przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jego uchylenia. Jak wynika bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – dalej też jako P.p.s.a), sąd uwzględniając skargę na decyzję (lub postanowienie) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącymi, a organem administracji dotyczył zasadności przyjętego przez Wojewodę wniosku o niemożności ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość tzw. "warszawską" wobec braku spełnienia jednej z ustawowych przesłanek warunkujących ustalenia takiego odszkodowania jaką jest utrata przez dawnych właścicieli faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organy obu instancji przyjęły, że taka, faktyczna utrata władania nieruchomością położoną przy ul. [...], stanowiącą działki ewidencyjne o nr [...] i [...] z obrębu [...] przez jej dawnych właścicieli nastąpiła jeszcze przed 5 kwietnia 1958 r., co miało związek z tym, że w budynku wielorodzinnym posadowionym na tej nieruchomości już od 1936 r. meldowane były osoby trzecie. Sam budynek istniejący na nieruchomości objętej decyzją od 20 listopada 1944 r. pozostawał w zarządzie i administracji Miejskiego Zarządu m. st. Warszawy. Skarżący stoją tymczasem na stanowisku, że organy administracji wadliwie przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sprawie, bo nie ustaliły w sposób pewny daty utraty władania sporną nieruchomością przez jej dawnych właścicieli, która miałaby nastąpić po dniu wejścia w życie dekretu i przez to wadliwie zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego, a to dlatego, że nie odczytały w sposób właściwy przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania za grunt stanowiący nieruchomość "warszawską" wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. Istotnie podstawę prawną w zaskarżonej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n., w myśl którego, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przepis ten ustanawia dwie przesłanki przyznania odszkodowania za utraconą nieruchomość tzw. "warszawską". Są nimi w przypadku nieruchomości gruntowej po pierwsze ustalenie, że działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. W. (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie stwierdzenie, że poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Nie ulega wątpliwości, że obie przesłanki wyrażone w powołanym przepisie muszą zostać spełnione w sposób kumulatywny. Poza sporem w realiach rozpoznawanej sprawy pozostawało to, że grunt objęty decyzją mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne. Wynikało to z treści fragmentu planu zabudowania m. st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1 931 r., obowiązującego w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Przewidywał on, że dawna nieruchomość hipoteczna położona przy ul. [...], ozn. jako hip. "Nieruchomości w mieście stołecznym Warszawie nr [...]" znajdowała się w strefie IIa dla, której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa do [...] kondygnacji oraz 30% powierzchni zabudowania. Podobne wnioski, co do możliwości realizacji na rzeczonej nieruchomości zabudowy jednorodzinnej, przedstawiono w opinii geodezyjnej z dnia 16 listopada 2021 r. sporządzonej przez uprawnionego geodetę J. W. Odnośnie do drugiej przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n. w orzecznictwie przyjmuje się, że faktyczna możliwość władania, o której mowa w tym przepisie dotyczy stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96). Jednocześnie w kontekście zarzutów podniesionych w skardze wspomnieć należy o utrwalonym w judykaturze przekonaniu, że w sprawie o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. zadaniem organu administracji nie jest ustalenie w jakiej konkretnie dacie dawni właściciele utracili realną możliwość władania spornym gruntem, lecz ustalenie, czy w istotnej dacie (a więc na dzień 5 kwietnia 1958 r.) mieli taką możliwość (por. m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2023 r., I SA/Wa 135/23). Rację należy przyznać Wojewodzie, który w uzasadnieniu skarżonej decyzji, kwestionując częściowo argumentację zaprezentowaną przez Prezydenta stwierdził, że odszkodowanie przysługuje za działkę wchodzącą w skład nieruchomości "warszawskiej", niezależnie, czy była ona zabudowana. Przesłanką ustawową jest bowiem warunek, aby działka mogła być przeznaczona pod zabudowę przed dniem wejścia dekretu warszawskiego w życie, zaś użyty w przepisie spójnik "oraz" wskazuje, że przepisy odszkodowawcze mają zastosowanie zarówno do domu jednorodzinnego, jak i działki, na której był on usytuowany. W niniejszej sprawie organy pond wszelką wątpliwość ustaliły, że nieruchomość objęta wnioskiem o odszkodowanie położona przy ul. [...], stanowiąca działki ewidencyjne o nr [...] i [...] z obrębu [...], przed wybuchem II Wojny Światowej była zabudowana [...]kondygnacyjnym budynkiem murowanym, który nie został zniszczony na skutek działań wojennych. Wynika to z inwentaryzacji zniszczeń prowadzonej przez Biuro Odbudowy Stolicy, a także protokołu z dnia 20 listopada 1944 r. i protokołu zdawczoodbiorczego przekazania w administrację nieruchomości położonej przy ul. [...] w dniu 28 listopada 1949 r. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że sporna nieruchomość stanowiąca obecnie część działek nr o nr [...] i [...] wchodzących w skład dawnej nieruchomości oznaczoną jako hip. "Nieruchomości w mieście stołecznym Warszawie nr [...]", była objęta działaniem dekretu Bieruta, a jej właściciele zostali pozbawieni możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958 r. Nieruchomość ta, jak wspomniano wyżej, jeszcze przed 1945 r. była zabudowana [...]kondygnacyjnym murowanym budynkiem czynszowym. Wprawdzie budynek ten przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. stanowił własność M. F., to już w 1936 r. kwaterowane były w nim osoby trzecie, gdyż budynek posiadał [...] wyodrębnione lokale mieszkalne. Następnie – w dniu [...] kwietnia 1949 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy., na skutek wejścia w życie dekretu grunt przy ul. [...] przeszedł na własność gminy m.st. Warszawa. Wobec niezłożenia przez dawnych właścicieli wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, stosownie do art. 8 tego aktu, budynek posadowiony na działce przy ul. [...] podzielił los gruntu i również przeszedł na własność gminy, co potwierdza orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Wydziału Gospodarki Terenami z dnia 26 sierpnia 1960 r., nr [...], odmawiające M. F. reprezentowanej przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w Warszawie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i potwierdzające przejście – zgodnie z art. 8 dekretu – wszystkich budynków znajdujących się na powyższym gruncie na własność Państwa. Oczywiście sam fakt przejścia z mocy prawa na własność gminy m.st. Warszawa gruntu przy ul. [...] i posadowionego na nim budynku, co nastąpiło w związku z wejściem w życie dekretu, nie oznaczało automatycznie faktycznej utraty władania tym gruntem przez jej dawnych właścicieli. Organy prawidłowo przyjęły jednak, że skoro już przed 1958 r., bo od 1936 r. w budynku wielorodzinnym posadowionym przy ul. [...] dokwaterowywane były osoby trzecie, to z pewnością można przyjąć, że w prawnie relewantnej dacie, a więc w dniu 5 kwietnia 1958 r., dawni właściciele nieruchomości przy ul. [...] nie mieli możliwość swobodnego nią władania. Zgodnie z przyjętym powszechnie sposobem wykładni art. 215 ust. 2 u.g.n., a wbrew zarzutom skargi, nie ma przy tym znaczenia kiedy dokładnie pierwotni właściciele nieruchomości utracili nad nią faktyczne władztwo, ważne jest, że to nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Okoliczności związane z utrata władztwa nad nieruchomością położoną przy ul. [...] potwierdzają zaś nie tylko protokół zmiany na stanowisku administratora nieruchomości z dnia 6 maja 1945 r. wystawiony przez Zarząd Miejski m.st. Warszawy Resort Mieszkaniowy Wydział Administracji Nieruchomości wraz z opisem nieruchomości sporządzonym przez Wydział Administracji Nieruchomości w dniu 25 marca 1946 r., z którego wynika, że przejęcie nieruchomości w administrację nastąpiło 20 listopada 1944 r., ale też archiwalne księgi meldunkowe domu czynszowego położonego przy ul. [...] przekazane przez Archiwum Państwowe w Warszawie przy piśmie z dnia 30 maja 2022 r., nr [...]. To z nich wynika bowiem m.in., że budynek ten posiadał lokale mieszkalne od 1 do [...], oraz, że były w nich meldowane osoby trzecie, co miało miejsce już od 1936 roku. Sąd stwierdził przy tym, że niezależnie od tego, czy cały teren nieruchomości przy ul. [...] zajęty był pod posadowiony na nim budynek mieszkalny, to w realiach rozpoznawanej sprawy odszkodowanie skarżącym nie mogło zostać przyznane. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, kwestii zajętości działki i związanej z tym utratą faktycznego nad nią władania nie można rozpatrywać tylko w graniach wyznaczonych obrysem bryły budynku. Zasadnie w tym zakresie Wojewoda, posługując się regułami logiki i doświadczenia życiowego stwierdził, że budowa i funkcjonowanie czynszowego budynki mieszkalnego wielolokalowego wymaga zajęcia całej nieruchomości, a grunt znajdujący się przed takim budynkiem, w którym – jak ustalono – zamieszkiwało wiele rodzin służył wszystkim mieszkańcom, np. poprzez zapewnienie dojazdu, ciągów pieszych, zieleni. Tym samym uznać należy, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy pod kątem właściwych przepisów prawa materialnego, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego w tym w zakresie kwestionowanej w skardze okoliczności utraty władania nieruchomością przez jej dawnych właścicieli i daty, w której utrata tego władania nastąpiła. Z uwagi na powyższe Sąd ocenia, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. Skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie. Potwierdzają je także opisane w decyzji dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.