I SA/Wa 2528/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) postanowieniem z [...] maja 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z [...] kwietnia 2014 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało na następujące okoliczności sprawy. Prezydent W. postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. – wydanym po rozpoznaniu wniosku M. S. o wypłatę "odebranego" zasiłku stałego – orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. Organ I instancji stwierdził, że do dnia [...] stycznia 2003 r. M. S. przysługiwało prawo do zasiłku stałego wyrównawczego. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. uchylono M. S. przyznane świadczenie ze względu na przyznanie przez ZUS prawa do renty. Decyzja została utrzymana w mocy w trakcie postępowania odwoławczego i sądowego. W aktualnym stanie prawnym poprzednie świadczenie o nazwie zasiłek stały wyrównawczy zostało zastąpione świadczeniem o nazwie zasiłek stały. Ponieważ prawo M. S. do zasiłku stałego zostało rozstrzygnięte odpowiednimi decyzjami i wyrokami oraz z uwagi na fakt, że nie uległy zmianie okoliczności faktyczne i prawne dotyczące przyznania zasiłku stałego, organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. S. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie – wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. – SKO wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] marca 2003 r. orzeczono o zmianie decyzji w sprawie przyznania M. S. zasiłku stałego wyrównawczego – w części dotyczącej okresu przyznania tego świadczenia i orzeczono o przyznaniu zasiłku stałego wyrównawczego do dnia [...] stycznia 2003 r., ze względu na przyznanie przez ZUS prawa do renty. W aktach sprawy znajduje się pismo ZUS I Oddział w W. – Inspektorat Nr [...] informujące, że M. S. przyznano decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. rentę z tytułu niezdolności do pracy na trwałe od dnia [...] października 1998 r., zgodnie z postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. Wszystkie świadczenia przyznane mu decyzjami OPS [...] zostały wypłacone. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013, poz. 182 ze zm., dalej: u.p.s.) "Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem". Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej nie mogą być przyznawane za okres wcześniejszy niż miesiąc złożenia wniosku. W tym stanie rzeczy SKO stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczeń od 2003 r. Biorąc to pod uwagę SKO postanowiło jak w sentencji. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. Stwierdził, że zawiera ono brednie i oszczerstwa oraz że zostało wydane przez "[...]", którzy powinni być wyłączeni od orzekania w jego sprawie, gdyż często wydawali orzeczenia na jego niekorzyść. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga podlegała oddaleniu. Przepis art. 61a § 1 k.p.a., który był podstawą zaskarżonego postanowienia stanowi, że "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania." Ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 k.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania: 1. wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, 2. zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny, o których mowa w pkt 2 nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której wydano już rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania. W dniach [...] lutego i [...] marca 2014 r. wpłynęły do Prezydenta W. [...] wnioski M. S. o przyznanie pomocy materialnej. Każdy z nich zawierał dwa żądania: pomocy materialnej za miesiące, w których wnioski wpłynęły, oraz powtórzone w obydwu wnioskach żądanie wypłaty zasiłku stałego od lutego 2003 r. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było wyłącznie to ostatnie żądanie dotyczące przyznania zasiłku stałego od lutego 2003 r. Pozostałe żądania zostały wyłączone do osobnego rozstrzygania (zob. pismo z dnia [...] marca 2014 r.). Jak słusznie wskazało SKO świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (w tym również zasiłek stały) przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 zd. pierwsze u.p.s.). Nie istnieje więc podstawa prawna do wypłaty zasiłku stałego za okres sprzed miesiąca, w którym został złożony wniosek. Jeśli zatem wniosek składany jest w lutym 2014 r., a zawarte w nim żądanie dotyczy wypłaty zasiłku stałego od lutego 2003 r. (11 lat wstecz), to jest oczywiste, że nie ma podstawy prawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. Tym bardziej, że zasiłek stały w obecnym kształcie został przywrócony w art. 37 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a więc przepis ten nie obowiązywał w początkowej dacie żądania, a wcześniejsza podstawa prawna do wypłaty podobnego rodzaju świadczeń została uchylona. "Ustawa o pomocy społecznej z 1990 r. wprowadziła zróżnicowanie omawianego świadczenia. Po pierwsze, przysługiwało ono osobom całkowicie niezdolnym do pracy ze względu na inwalidztwo lub wiek, jeśli nie miały one żadnych dochodów lub ich dochód nie przekraczał 90% najniższej emerytury. Po drugie, zasiłek należał się osobie niepracującej lub rezygnującej z pracy w celu wychowywania dziecka wymagającego stałej opieki i pielęgnacji. Po trzecie, prawo do zasiłku stałego przyznano osobom będącym inwalidami od dzieciństwa, niezależnie od tego, czy pobierały alimenty. (...) Tak ukształtowane trzy typy zasiłku stałego podlegały dalszym przemianom. Polegały one na podziale analizowanego świadczenia na zasiłek stały i zasiłek wyrównawczy oraz wydzieleniu odrębnej kategorii wsparcia w postaci renty socjalnej. (...) Zasiłek stały został następnie zlikwidowany ustawą o świadczeniach rodzinnych, a następnie przywrócony na nowych zasadach przez ustawę o pomocy społecznej z 2004 r." (I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, LEX 2014). Jak podały organy obydwu instancji w marcu 2003 r. orzeczono o zmianie decyzji w sprawie przyznania M. S. zasiłku stałego wyrównawczego w części dotyczącej okresu przyznania tego świadczenia i przyznaniu zasiłku stałego wyrównawczego tylko do dnia [...] stycznia 2003 r., a w aktach sprawy znajduje się też decyzja o odmowie przyznania tego świadczenia, również z marca 2003 r. Obecnie zaś, z braku podstawy prawnej do rozstrzygania o zasiłku stałym od lutego 2003 r., słusznie orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.