I SA/Wa 2530/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...] Prezydent [...] (Prezydent), po rozpatrzeniu wniosku S. G. i G. S. z 10 grudnia 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (d. [...]), hip. "Willa [...]", odmówił w punkcie 1 Z. S., E. J., H. K., J. G., H. R. i L. G. przyznania prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości oznaczonej hipotecznie jako "Willa [...]" położonej w W. przy ul. [...] (d. [...]), hip. "Willa [...]", oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 524 m², stanowiącej własność Skarbu Państwa. W punkcie 2 Prezydent orzekł natomiast, że ww. wniosek w pozostałej części dawnej nieruchomości hipotecznej stanowiącej obecnie działki ewidencyjne o nr [...], [...] i [...] z obrębu [...], będących własnością Miasta [...], nastąpi odrębną decyzją. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. S. Wojewoda [...] (Wojewoda), rozpatrując powyższe odwołanie, decyzją z [...] września 2020 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na powyższą decyzję E. J. (Skarżąca), reprezentowana przez adwokata P. S., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 30 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz U. z 2020 r. poz. 256), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez wydanie decyzji w stosunku do H. K., która utraciła zdolność do bycia stroną wskutek śmierci przed dniem wydania skarżonej decyzji, co powoduje, że skarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.; 2) art. 30 § 4 w związku z art. 61 § 4 w związku z art. 10 § 1 K.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu osób będących stroną postępowania i rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby zmarłej, a tym samym niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim osobom będącym stronami w sprawie, tj. następcom prawnym H. K., co powoduje, że skarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.; 3) art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy w zakresie zdolności do bycia stroną osób, do których skierowana została skarżona decyzja, a polegające na braku ustalenia, że H. K., która była stroną w toku postępowania, zdolność tą utraciła, na skutek śmierci, co powoduje, że skarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wobec powyższego wniosła na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływaną dalej jako "P.p.s.a." o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie organ wskazał, że rozpatrując sprawę nie miał wiedzy, że nie żyje jedna ze stron postępowania. W toku postępowania Sąd ustalił, że uczestniczka postępowania H. K. zmarła [...] kwietnia 2020 r. (odpis skrócony aktu zgonu nr [...] k.31 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 K.p.a.). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Podkreślić należy w tym miejscu, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej nie może być potraktowane jako okoliczność uzasadniająca ewentualnie wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja z [...] września 2020 r. skierowana została do H. K., która jak wynika ze znajdującego się w aktach sądowych sprawy odpisu skróconego aktu zgonu zmarła [...] kwietnia 2020 r. Rozstrzygnięcie Wojewody skierowane zatem zostało do osoby zmarłej. Tym samym, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Jak wskazano decyzję tę skierowano do osoby nieżyjącej, która w chwili jego wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 K.p.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a.). Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał przedmiotowej decyzji merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu i 480 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.