I SA/Wa 2535/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej M. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. R. od decyzji Starosty C. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w C., obręb [...], oznaczoną jako działką nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Starosta C. decyzją z dnia [...] września 2010 r. ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu przejścia na własność Gminy Miejskiej C. nieruchomości położonej w C., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 należnego M. O. M. O. wniosła odwołanie od powyższej decyzji . Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym organ wskazał, iż cześć zarzutów nie dotyczy prowadzonego postępowania, a mianowicie zarzut odnośnie pozostałej po przejęciu części nieruchomości, która zdaniem skarżącej nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, kwestie związane z brakiem możliwości racjonalnego zagospodarowania działki i brak możliwości nadbudowy i rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego. Są to zagadnienia wykraczające poza zakres prowadzonego postępowania o ustalenie odszkodowania. Organ odwoławczy nadto ocenił, iż sporządzony operat spełnia wymogi określone przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Sporządzony operetka uwzględnia stan nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej przez organ pierwszej instancji, tj. na dzień [...] września 2008 r. oraz określa wartość rynkową nieruchomości na dzień sporządzenia operatu tj. na dzień [...] czerwca 2010 r. E. R. wniosła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. , zarzucając, iż ustalone odszkodowanie nie rekompensuje skarżącej strat związanych z utratą własności nieruchomości. Operat został sporządzony metodą porównawczą. Nieruchomości przyjęte do porównania zostały wywłaszczone, co powoduje, ze ceny transakcyjne nie są rynkowe, gdyż dotychczasowi właściciele działali w sytuacji przymusowej. Ponadto wycena nie uwzględnia innych składników odszkodowania, takich jak: konieczność budowy nowego ogrodzenia, kosztów notarialnych w przypadku chęci zakupu innej nieruchomości zamiast wywłaszczonej, brak dostępu do pozostałych nieruchomości (planowana droga przecina działkę). Satysfakcjonujące jest rozwiązanie polegające na wydaniu nieruchomości odpowiadającej obszarowi wywłaszczonej działki lub sprzedaż przez Miasto działki budowlanej za taką samą cenę jak w operacie szacunkowym. W decyzji o ustaleniu odszkodowania nie uwzględniono kwoty, o której mowa w art. 18 ust. 1 lit. e) ustawy. Wartość odszkodowania została ustalona na dzień [...] czerwca 2010 r., co jest niezgodne z art. 18 ust. 1 ustawy. Na podstawie art. 13 ustawy Starosta C. powinien podjąć decyzję o wykupie nieruchomości określonej numerem ewidencyjnym [...]. Tymczasem nie dokonano nawet wizji lokalnej celem potwierdzenia zasadności wniosku o wykup. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") potwierdza, iż w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu w sposób uzasadniający uwzględnienie wniosków skargi. Decyzje wydane w przedmiotowej sprawie administracyjnej zostały oparte na przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.; dalej: "ustawa"). Z art. 18 ust. 4 lit. f) ustawy wynika, iż odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w 18 ust. 4 ustawy, przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Natomiast art. 18 ust. 5 ustawy stanowi: do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Powyższe oznacza, iż ustalenie odszkodowania następuje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej: "ustawa o gospodarce nieruchomościami"). Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami i wydanego na podstawie art. 159 tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), nie przewidują, aby odszkodowanie dotyczące nieruchomości przejętej pod drogę podlegało powiększeniu o ewentualny spadek wartości pozostałej części nieruchomości. Stąd pozbawione ustawowych podstaw jest stanowisko skarżącej wskazujące na konieczność powiększenia odszkodowania dotyczącego nieruchomości oznaczonej nr [...] o kwotę odpowiadającą ewentualnie utraconej wartości nieruchomości pozostającej własnością skarżącej. W analogiczny sposób należy odnieść się do stanowiska strony w zakresie kosztów budowy nowego ogrodzenia i kosztów notarialnych w przypadku zakupu innej nieruchomości zamiast wywłaszczonej. Podsumowując, odszkodowanie, o którym mowa w art. 12 ust. 4 lit. f) i art. 12 ust. 5 ustawy, to wyłącznie odszkodowanie odpowiadające wartości przejętej nieruchomości. Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż w art. 13 ust. 3 ustawy przewidziano, iż w przypadku, jeżeli przejęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, właściwy zarządca drogi jest obowiązany do nabycia, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego tej części nieruchomości. W związku ze stanowiskiem skarżącej wskazującym na konieczności zastosowania przedstawionego trybu nabycia nieruchomości Sąd wskazuje, iż wniosek złożony w trybie art. 13 ust. 3 ustawy nie jest rozpatrywany w trybie postępowania administracyjnego, a w szczególności w ramach postępowania prowadzonego w celu ustalenia wartości przejętej nieruchomości. Nabywanie pozostałej części nieruchomości, która wskutek wywłaszczenia nie nadaje się na dotychczasowe cele, zawiera roszczenie cywilnoprawne, którego - w razie sporu - można dochodzić przed sądem powszechnym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2007 r., I SA/Wa 137/07). Stąd, przedstawione także w skardze, oczekiwanie skarżącej zrealizowania w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzji dyspozycji art. 13 ust. 3 ustawy, nie było zasadne. Nie istnieje także możliwość realizacji na gruncie ustawy żądania przyznania nieruchomości zamiennej. W art. 12 ust. 5 ustawy przewidziano odesłanie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale wyłącznie w zakresie dotyczącym ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania. Oznacza, iż w przedmiotowej sprawie administracyjnej nie istniały prawne możliwości przyznania nieruchomości zamiennej na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutów skarżącej dotyczących błędnego sporządzenia operatu szacunkowego w zakresie wyboru porównywalnych nieruchomości, Sąd wskazuje, iż organy obu instancji dokonały wyczerpującej oceny operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego Z. M., którą zawarły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Czynności organów w tym zakresie nie naruszają przepisów postępowania. Skarżąca zarzuciła, iż wysokość odszkodowania została ustalona na dzień [...] czerwca 2010 r., co jest niezgodne z art. 18 ust. 1 ustawy. Zarzut ten jest chybiony, gdyż art. 18 ust. 1 ustawy w sposób jednoznaczny stanowi: wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Przepis ten został zastosowany przy oszacowaniu nieruchomości (s. 4 operatu) i uwzględniony przy rozstrzygnięciu sprawy w postępowaniu administracyjnym. Analiza uzasadnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. potwierdza, iż organ drugiej instancji nie ustosunkował się w jakikolwiek sposób do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego niezastosowania w sprawie art. 18 ust. 1 lit. e) ustawy. Także z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby organ ten nie poczynił ustalenia co do zaistnienia przesłanek do powiększenia wysokości odszkodowania z uwagi na ewentualne wydanie nieruchomości. Niepodjęcie czynności dotyczących tej kwestii ostatecznie przez organ drugiej instancji, pomimo wyraźnego zarzutu strony, skutkowało naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe stanowisko Wojewoda [...] uwzględni przy ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.