I SA/Wa 2539/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Mateusz Rogala po rozpoznaniu 20 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G., M. K. i J. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 664/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz S. G., M. K. i J. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] października 2021 r. (data wpływu do organu: [...] października 2021 r.) S. G., M. K. i J. K. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. (dalej też jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 664/17. Skarżący podnieśli, że powyższym wyrokiem organ został zobowiązany do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] ozn. hip. [...] Kolonia we wsi C. nr [...], rej. hip [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wskazali, że pismem z [...] września 2021 r. skarżący wezwali organ do wykonania powyższego wyroku, pomimo tego prezydent nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie prezydentowi grzywny za niewykonanie wyroku, przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej, zasądzenie kosztów sądowych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że [...] października 2021 r. wydał decyzję i umorzył postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi W. grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Poza sporem jest, że wyrokiem z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 664/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] Kolonia we wsi C. Nr [...], rej. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrokiem z 12 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2756/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w kwocie 2000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z 12 marca 2020 r. wpłynął do organu [...] sierpnia 2020 r. Pismem z [...] września 2021 r. (data wpływu do organu: [...] września 2021 r.) skarżący wezwali prezydenta do wykonania wyroku z 30 stycznia 2018 r. Pismem z [...] września 2021 r. organ zawiadomił skarżących, że został zebrany materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji. Decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip jako "Kolonia we wsi C. nr [...]" nr rej hip. [...] w zakresie aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wobec powyższych okoliczności sprawy, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki o których była mowa powyżej w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, nie ulega bowiem wątpliwości, że pomimo pisemnego wezwania do wykonania wyroku prezydent nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wskazanym w wyroku z 30 stycznia 2018 r. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 154 § 3 ppsa wydanie decyzji po złożeniu skargi na niewykonanie wyroku nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania ani oddalenia skargi. Wniosek o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny za niewykonanie wyroku sądu jest zatem niewątpliwie zasadny. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Mając to na uwadze, zważywszy, że jest do drugi z kolei wyrok wymierzający grzywnę oraz fakt, że organ wydał decyzję po upływie ponad roku od otrzymania poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę, w ocenie Sądu zasadnym jest wymierzenie prezydentowi grzywny w kwocie dwukrotnie wyższej niż poprzednio wymierzona, tj. 4000 złotych. Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279) cechują się rozbudowanym stanem faktycznym i znacznym stopniem skomplikowania, jak również fakt że organ prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów. Nie można również pominąć faktu, że trwająca nadal pandemia koronawirusa COVID-19 spowodowała znaczące utrudnienia w pracy organów. Jakkolwiek wskazane okoliczności nie mogą stanowić wytłumaczenia dla niewykonania wyroku sądu, mają jednak wpływ na wysokość wymierzonej grzywny oraz ocenę stanu naruszenia prawa. Odnosząc się do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej należy zwrócić uwagę na fakt, że ocena czy okoliczności sprawy uzasadniają zastosowanie tego środka pozostawiona została do uznania sądowi. Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. Decyzja sądu co do przyznania sumy pieniężnej powinna być w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi na niewykonanie wyroku, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia podstawowego celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na niewykonanie wyroku, tj. zwalczenia stanu bezczynności organu po wyroku zobowiązującym do wydania decyzji w określonym czasie. Z uwagi na zakończenie postępowania przed organem, Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych w sprawie gdzie doszło już do likwidacji stanu bezczynności byłoby niecelowe i w tym zakresie skargę oddalił. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania w pkt 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz.1800), uznając że koszty sądowe stanowi wpis od skargi w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.