I SA/Wa 254/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-04-26

Skład orzekający: Justyna Wtulich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która wspólnie z mężem i matką prowadzi gospodarstwo domowe, a jej emerytura jest częściowo zajęta przez komornika, a mąż jest bezrobotny i schorowany, wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, uzasadniając tym samym przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych)?
Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych), uznając, że wnioskodawczyni, pomimo trudnej sytuacji materialnej, nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Sąd ocenił, że łączna wysokość dochodów wnioskodawczyni i jej matki, po odjęciu kosztów stałych i bieżących wydatków, pozostawia wystarczające środki na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi i potencjalnych przyszłych opłat.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej reformy rolnej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się z emerytury, która jest zajęta przez komornika, a jej mąż jest bezrobotny i schorowany. Wnioskodawczyni wraz z mężem mieszka z matką, która otrzymuje emeryturę i jest właścicielką mieszkania. Sąd wezwał do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej. Po otrzymaniu wyjaśnień, sąd ocenił, że wnioskodawczyni dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów sądowych.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono J. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. znak : [...] w przedmiocie reformy rolnej postanawia : odmówić J. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wraz ze skargą w dniu 18 lutego 2016 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż oraz matka. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zarówno ona, jak i mąż są na utrzymaniu matki. Podała, że od 1 marca 2014 r. otrzymuje emeryturę w wysokości około [...] zł, która jest przedmiotem zajęć komorniczych. Mąż wnioskodawczyni nie uzyskuje natomiast żadnego dochodu. Wnioskodawczyni wskazała, że matka otrzymuje emeryturę w wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Oznajmiła, że nie posiada żadnego majątku w tym domu, mieszkania, nieruchomości, zasobów pieniężnych czy papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Wnioskodawczyni podała, że matka posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ², a mąż nie posiada żadnego majątku ani emerytury. Jako stałe zobowiązania wnioskodawczyni podała wydatki na zakup lekarstw i media w wysokości około [...] zł. Zarządzeniem z dnia 11 marca 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy wnioskodawczyni z mężem mieszka razem z matką w jej mieszkaniu o powierzchni [...] m ², gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni podała, że nie posiada domu ani mieszkania. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, kto ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania i w jakiej wysokości należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Zapytano wnioskodawczynię, czy mąż jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni nie podała żadnego źródła dochodu męża. Zapytano także, czy mąż wnioskodawczyni bądź wnioskodawczyni podejmują prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł prawny z którego dochód ten jest uzyskiwany. Wezwano wnioskodawczynię do podania z jakiego powodu jej emerytura jest przedmiotem zajęć komorniczych i jaka kwota miesięcznie jest potrącana z emerytury przez komornika. Zapytano o orientacyjną kwotę jaką miesięcznie wnioskodawczyni przeznacza na leczenie i zakup leków, oraz o kwotę jaką miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy ona lub jej małżonek uzyskują jakąkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 18 kwietnia 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że mieszkanie, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni jest własnością matki i to ona ponosi koszty związane z jego utrzymaniem. Wskazała, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą czynsz około [...] zł, plus opłaty za energię elektryczną około [...] zł, telefon około [...] do [...] zł, telewizję kablową w wysokości –[...] zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że mąż jest osobą bezrobotną, bez żadnych uprawnień rentowo-emerytalnych i bez prawa do zasiłków. Oświadczyła, że mąż jest osobą schorowaną i jest na utrzymaniu jej oraz matki. Dodała, że zarówno ona, jak i mąż nie podejmują żadnych prac, nie posiadają żadnych dodatkowych dochodów, gdyż są ludźmi starszymi, i nikt nie chce zatrudniać osób po 60 roku życia. Wnioskodawczyni poinformowała, że komornik spłaca z jej emerytury zadłużenie jakie posiada w banku, które pozostało po bankructwie działalności gospodarczej w 2005 r. Wskazała, że suma potrącenia komorniczego to kwota w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że na leczenie i zakup leków przeznacza miesięcznie około od [...] do [...] zł. Dodała, że pozostałe środki finansowe są przeznaczane są na zakup żywności, odzieży, środków czystości i bieżące naprawy w mieszkaniu i jest to kwota w wysokości około [...] zł miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że nie wykazała ona, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdzono, że wnioskodawczyni prowadząca gospodarstwo domowe wspólnie z matką i mężem przy wysokości uzyskiwanych wspólnie dochodów wynoszących w sumie około [...] zł netto miesięcznie ([...] zł plus [...] zł) jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Uwzględniono przy tym niewielką wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury ([...]zł), jak również wysokość dochodu uzyskiwanego przez matkę wnioskodawczyni z tytułu emerytury ([...] zł) z którą wnioskodawczyni wraz z mężem prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Po odjęciu od wysokości wspólnie uzyskiwanego dochodu ponoszonych wydatków stałych związanych z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem wynoszących około od [...] zł do [...] zł miesięcznie oraz kwoty [...] zł przeznaczanej na bieżące potrzeby życia codziennego pozostaje do dyspozycji kwota w wysokości od [...] zł ([...]zł minus [...]zł) do [...] zł miesięcznie ([...] zł minus [...]zł). Uznano zatem, że wnioskodawczyni dysponując ww. środkami finansowymi będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Oceniono, że ewentualne przyszłe koszty sądowe, które zaznaczyć należy mogą pojawić się w sprawie bądź też nie wystąpić w ogóle, takie jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu w wysokości [...] zł, czy wpis od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej od wyroku Sądu w wysokości [...] zł wnioskodawczyni będzie także w stanie ponieść samodzielnie i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło