I SA/Wa 2544/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dorota Apostolidis Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu oddala skargę. Minister Skarbu Państwa zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] o umorzeniu postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. M. poza obecnymi granicami RP. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 14 maja 2009 r., J. S. wystąpiła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za tzw. mienie zabużańskie – nieruchomość pozostawioną przez M. M. w W. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] odmówił J. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na złożenie wniosku po terminie określonym w art. 5 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Pismem z dnia 11 grudnia 2009 r. J. S. z pośrednictwem Wojewody [...] złożyła pismo do Ministra Skarbu Państwa o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dotyczącego mienia pozostawianego przez ojca M. M. poza obecnymi granicami państwa polskiego. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] przekazał według właściwości Wojewodzie [...] prośbę J. S. z dnia 11 grudnia 2009 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku dotyczącego mienia zabużańskiego. Wojewoda [...] rozpoznając zatem wniosek J. S. na wstępie zaznaczył, że stosownie do treści art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony nie później niż do 31 grudnia 2008 r. W ocenie organu oznacza to, że termin określony w ustawie jest terminem materialnym, którego niedotrzymanie powoduje wygaśnięcie praw o charakterze materialnoprawnym. Organ pierwszej instancji wskazał, że termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych, a jego upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Wojewoda [...] zauważył, że ustawodawca w art. 5 ust. 1 ww. ustawy wyznaczył termin składania wniosków dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nie przewidział możliwości jego przywrócenia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ zauważył, że wykluczone jest wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu na postawie art. 58 kpa w sytuacji, gdy przedmiotem wniosku jest przywrócenie terminu zakwalifikowanego jako termin prawa materialnego. Reasumując, Wojewoda [...] uznał, że postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego przez M. M. stało się bezprzedmiotowe i na postawie art. 104 w związku z art. 105 § 1 wydał w dniu [...] maja 2010 r. decyzję nr [...] umarzającą postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wnioski o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego przez M. M. Od decyzji tej J. S. wniosła odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa ponownie rozpoznając sprawę uznał, że zgodnie z terminem wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty należało składać do dnia 31 grudnia 2008 r. Terminu tego nie można przywrócić, gdyż jest to termin prawa administracyjnego materialnego. W związku powyższym nie ma w tym przypadku zastosowania art. 58 § 1 kpa ponieważ przepis wyrażony w tym artykule odnosi się do terminów prawa procesowego, a nie materialnego. W przypadku uchybienia temu terminowi organ pierwszej instancji jest zobowiązany, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa stwierdził, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ww. ustawy, co implikowało uznanie przez Wojewodę [...], że zgodnie z art. 105 § 1 przedmiotowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało wydać decyzję o jego umorzeniu. Reasumując organ odwoławczy uznał, że Wojewoda [...] słusznie i zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym umorzył postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. W związku z powyższym Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] października 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję umorzeniową Wojewody [...] z [...] maja 2010 r., nr [...]. Na decyzję tę J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że w odwołaniu z 4 czerwca 2010 r., kierowanym do Ministra Skarbu Państwa zawarła wniosek o uznanie podania jej ojca M. M. adresowanego do Urzędu Repatriacyjnego w L., jako wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreśliła, że Minister Skarbu Państwa nie ustosunkował się do powyższej przytoczonego wniosku, co uzasadnia skargę. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Organ dodatkowo wskazał, że wniosek skarżącej o uznanie podania złożonego w dniu 12 kwietnia 1945 r. nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ ustawa o realizacji prawa do rekompensaty weszła w życie w dniu 7 października 2005 r. i dotyczy wniosków złożonych po tej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Rację ma Minister Skarbu Państwa i Wojewoda [...] twierdząc, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku J. S. z dnia 11 grudnia 2009 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku skarżącej z dnia 14 maja 2009 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Poza sporem jest bowiem, że wniosek z dnia 14 maja 2009 r. został złożony po terminie nieprzywracalnym, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (po dniu 31 grudnia 2008 r.) i z tej przyczyny został załatwiony odmownie decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...]. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, w sytuacji zgłoszenia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu prawa materialnego Wojewoda [...] winien rozpoznać ów wniosek merytorycznie, tj. wydać postanowienie odmawiające przywrócenia tego rodzaju terminu w oparciu o przepis art. 59 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mimo, że instytucja przywrócenia terminu dotyczy wyłącznie terminów ustawowych przywracalnych (terminów procesowych). Zdaniem Sądu, z przepisów art. 1 pkt 1, art. 104 § 2 w zw. z art. 105 § 1 Kpa wynika bowiem, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego dotyczy postępowania prowadzonego w sprawie indywidualnej, tj. w sprawie, w której orzeka się o konkretnym prawie materialnym poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Przepisu tego nie można było zatem zastosować przy załatwieniu wniosku z dnia 11 grudnia 2009 r. ponieważ wniosek ten nie dotyczył załatwienia sprawy indywidualnej (w której chodziło o przyznanie stronie prawa do rekompensaty), lecz rozpatrzenia kwestii o charakterze incydentalnym (w której chodziło o przywrócenie stronie terminu do złożenia wniosku). Zdaniem Sądu, uchybienie przepisowi art. 105 § 1 Kpa nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ nawet gdyby Wojewoda [...] rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu we właściwej formie to i tak organ wydałby rozstrzygnięcie negatywne dla J. S. Za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut skargi dotyczący pominięcia przez Ministra Skarbu Państwa wniosku J. S. o potraktowanie podania M. S. z dnia 12 kwietnia 1945 r. jako wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. było rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty z dnia 14 maja 2009 r. Jeżeli natomiast skarżąca uważa, że dotychczas pozostaje formalnie niezałatwiony inny, wcześniejszy wniosek M. S. o przyznanie prawa do rekompensaty, który obecnie skarżąca popiera, to wówczas winna przed właściwym organem domagać się jego załatwienia. Zagadnienie to wykracza jednak poza przedmiot niniejszej sprawy i z tego względu nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na jej wynik. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.