I SA/Wa 2545/20
WyrokWSA w Warszawie2021-06-30
Skład orzekający: Łukasz Trochym, Magdalena Durzyńska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objęcie nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarką lokalami, bez jej nacjonalizacji lub innego prawnego przejęcia, stanowi podstawę do stwierdzenia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. i międzynarodowych umów o uregulowaniu roszczeń finansowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo objęcie nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarką lokalami nie jest równoznaczne z "innym przejęciem" mienia w rozumieniu międzynarodowych umów indemnizacyjnych. Kluczowe dla zastosowania ustawy z 1968 r. jest faktyczne przejęcie nieruchomości przez państwo i uzyskanie przez byłego właściciela odszkodowania od strony zagranicznej. Brak tych przesłanek skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i koniecznością jego umorzenia.Stan faktyczny
Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., wystąpił o wszczęcie postępowania w celu stwierdzenia przejścia na jego rzecz 4/8 części własności nieruchomości położonej w K. na podstawie ustawy z 1968 r. i międzynarodowych umów indemnizacyjnych. Właścicielem był obywatel USA, który zmarł, a jego następcą prawnym jest J. H. Nieruchomość była w okresie powojennym w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych i podlegała przepisom o publicznej gospodarce lokalami. Minister Finansów umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na brak dowodów na nacjonalizację lub inne przejęcie nieruchomości w rozumieniu układu indemnizacyjnego z USA oraz brak dowodów na uzyskanie odszkodowania przez byłego właściciela. Skarb Państwa zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa- Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.
Minister Finansów decyzją z [...] września 2020 r. nr [...] , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2020 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65) w stosunku do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] , w zakresie 4/8 części własności nieruchomości należącej do I. K..
Decyzje te zapady przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z 24 maja 2018 r. Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta Miasta K. wystąpił do Ministra Finansów o wszczęcie w stosunku do nieruchomości przy ul. [...] w K. postępowania w trybie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., w zakresie udziału wynoszącego 4/8 części prawa własności nieruchomości należącego do I. K.. Wniosek Prezydenta Miasta K. został uzasadniony tym, że I. K. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych Ameryki i został tam naturalizowany.
Z przedstawionych przez inicjatora postępowania informacji, a także ustaleń poczynionych przez Ministra wynikało, że ww. był współwłaścicielem w 4/8 części opisanej wyżej nieruchomości. Posiada on obywatelstwo amerykańskie od dnia 22 stycznia 1957 r. Zmarł natomiast [...] grudnia 1982 r. Następca prawnym po I. K. jest J. H.. W okresie powojennym nieruchomość, której był współwłaścicielem pozostawała w faktyczny władaniu państwowych jednostek organizacyjnych. Obecnie zaś pozostaje w zarządzie Gminy Miejskiej K.
Wobec takich ustaleń faktycznych, w następstwie rozpoznania ww. wniosku, Minister Finansów decyzją z [...] stycznia 2020 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] września 2020 r., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a, umorzył postępowanie w sprawie zastosowania ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w stosunku do nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].
W motywach tych decyzji Minister, zwracał uwagę, że wydanie decyzji stwierdzającej przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r., możliwe jest przy stwierdzeniu, że nieruchomość objęta jest którymkolwiek z zawartych w latach 1948-1971 przez rząd polski układów indemnizacyjnych. Zważywszy na uzasadnienie żądania zgłoszonego przez inicjatora postępowania, a także obywatelstwo byłego właściciela, analizie w tym kontekście poddał on przepisy układu indemnizacyjnego układu zawartego miedzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, podpisanym 16 lipca 1960 r., (przywoływanego dalej jako "Układ"), wskazując, że objęte są nim roszczenia obywateli Stanów Zjednoczonych z tytułu m.in.: a) nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia; b) przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym rozumie się, że dla celów niniejszego ustępu datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane do mienia (art. II Układu).
Przedmiotowa nieruchomość natomiast wprawdzie bezpośrednio po II Wojnie Światowej oraz w okresie PRL pozostawała w zarządzie jednostek państwowych oraz podlegała przepisom o publicznej gospodarce lokalami (między innymi wydawano w odniesieniu do lokali znajdujących się w budynku tam posadowionym decyzje na podstawie ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo Lokalowe /Dz.U. Nr 10, poz.59 ze zm./). Trudno jednak uznać, że nastąpiła w jej przypadku nacjonalizacja lub innego rodzaju jej przejęcie, o którym mowa w Układzie. W tym przypadku bowiem czasowe ograniczenie lub uszczuplenie praw odnoszących się do mienia nastąpiło bez skutku w postaci przejęcia własności nieruchomości, na co wskazuje treść księgi wieczystej. Dowodem, że nastąpiła utrata używania lub użytkowania mienia, która skutkuje objęciem ww. nieruchomości Układem mogłoby być przede wszystkim przyznanie stosownego odszkodowania przez amerykański organ odszkodowawczy, jednak taka okoliczność w tym przypadku nie miała miejsca.
Dowody, które wskazywałyby na odmienne ustalenia nie zostały przedstawione przez Prezydenta Miasta K., jak również nie zostały też pozyskane w wyniku czynności dowodowych organu, w tym na podstawie znajdujących się aktualnie w jego posiadaniu dokumentów, dotyczących wykonania układów indemnizacyjnych.
Minister zwracał nadto uwagę, że decyzja wydawana na gruncie ustawy z 9 kwietnia 1968 r., ma charakter deklaratoryjny i choć od uchwalenia ustawy, jak również zawarcia układów indemnizacyjnych, upłynęło już kilkadziesiąt lat, to w pewnych sytuacjach kreuje ona (decyzja) nową sytuację prawną i może być podstawą wpisu w księdze wieczystej nowego właściciela nieruchomości, czyli de facto powodować wywłaszczenie (dzieje się tak np., gdy dotychczasowego właściciela z jakichś przyczyn nie chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych mimo, że działał on w dobrej wierze). Dlatego, w przypadku braku dowodu przyznania odszkodowania za utratę nieruchomości przez zagraniczną komisję odszkodowawczą, działanie organu wino być w najwyższym stopniu przeanalizowane, mając na względzie choćby art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 483) zgodnie z którym wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
Organ nie podzielił przy tym poglądu Prezydenta Miasta K., jakoby podejmując decyzję o umorzeniu postępowania odstąpił bez uzasadnionej przyczyny od praktyki wydawania decyzji stwierdzających przejście nieruchomości (lub udziału w prawie własności nieruchomości) na rzecz Skarbu Państwa w sytuacji, gdy dana nieruchomość objęta była jedynie przepisami o publicznej gospodarce lokalowej. Zauważał mianowicie, że tego rodzaju decyzje podejmowane były w przeszłości jedynie wówczas, gdy za utratę nieruchomości zostało przyznane odszkodowanie na podstawie któregoś z układów indemnizacyjnych.
Skoro zatem nie została spełniona przesłanka nacjonalizacji nieruchomości lub przejęcie w inny sposób (wynikający z Układu) na rzez Skarbu Państwa przed dniem zawarcia Układu, to brak jest podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania w sprawie wydania na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. W tym stanie rzeczy postępowanie zmierzające do jej wydania stało się bezprzedmiotowe, bowiem organ niemiał żadnych podstaw do wydania takowego rozstrzygnięcia. Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie ustawy z 1968 r. jest bowiem ustalenie wystąpienia takiego stanu prawnego, w którym określone prawa przeszły na Skarb Państwa, a roszczenia wynikające z tego przejścia, przysługujące uprzednim właścicielom wygasły wskutek zawarcia układów indemnizacyjnych. Jeśli więc takiego "stanu przejścia nieruchomości lub praw na rzecz Skarbu Państwa" organ nie stwierdzi, nie ma też sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Na powyższą decyzją Ministra Finansów Skarb Państwa, reprezentowany przez Prezydenta Miasta K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.
1) art. 7 k. p. a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i przepisu art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, prowadzące w konsekwencji do niewyczerpującego i niedostatecznego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności błędne uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do utraty własności nieruchomości w sposób opisany w Układzie, co doprowadziło do odmowy ochrony interesu prawnego Skarbu Państwa, polegającego na odmowie wydania tytułu prawnego koniecznego do dokonania wpisu do księgi wieczystej nieruchomości należącej do Skarbu Państwa,
2) art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i odmowę ochrony interesu prawnego Skarbu Państwa tj. odmowę wydania tytułu prawnego koniecznego do dokonania wpisu do księgi wieczystej nieruchomości należącej do Skarbu Państwa,
3) art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji dokonanie ustaleń faktycznych z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, bez należytego rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności błędne uznanie że w niniejszej sprawie nie doszło do utraty własności nieruchomości w sposób opisany w Układzie, co doprowadziło do odmowy odmowie wydania tytułu prawnego koniecznego do dokonania wpisu do księgi wieczystej nieruchomości należącej do Skarbu Państwa,
4) art. 104 § 2 k.p.a. w związku art. 105 § 1 k.p.a. poprzez uznanie sprawy jako bezprzedmiotowej, podczas gdy na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie możliwe jest wydanie decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy.
Ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 w związku z art. II b Układu poprzez jego błędną wykładnię co doprowadziło do odmowy ochrony interesu prawnego Skarbu Państwa poprzez niewydanie przez Ministra Finansów decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w obszernych motywach skargi, Skarb Państwa wniósł o uchylenie zakwestionowanej decyzji i zasadzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Podstawą umorzenia postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, było ustalenie, że ze względu na nieobjęcie praw i roszczeń do nieruchomości przy ul. [...] w K. skutkami układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, ani żadnym innym z pozostałych 11 układów międzyrządowych (zwanych układami indemnizacyjnymi) regulujących problematykę roszczeń osób zagranicznych do przejętego po wojnie przez państwo polskie mienia, zawartych w latach 1948 -1971 r.
W sprawie nie jest kwestionowane, że tylko w odniesieniu do tego rodzaju mienia, którego dotyczą skutki jednego z przywołanych układów, zastosowanie znajduje ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. Taki też zakres przedmiotowy ustawy wynika z jej art. 1, który stanowi, że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości (...) następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów, stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Po myśli art. 5 ust. 2, ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz prawa, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy.
Warunkiem zatem wydania, na podstawie art. 2 omawianej ustawy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa (a tylko tego rodzaju rozstrzygnięcie, ów przepis dopuszcza), jest po pierwsze: jej nacjonalizacja lub w inny sposób przejęcie przed dniem zawarcie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a po wtóre objęcie wynikających z tego tytułu roszczeń byłego właściciela taką umową. Niezaistnienie tych warunków prowadzić musi do umorzenia prowadzonego w tym przedmiocie postępowania, z uwagi na to, że stan faktyczno-prawny, z którego zaistnieniem ustawodawca łączy obowiązek wydania ww. decyzji nie zaistniał. Brak więc przedmiotu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do którego Minister mógłby zająć przewidziane prawem stanowisko.
Przywołany wyżej Układ między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki i Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, przewidywał, że strona polska zapłaci stronie amerykańskiej globalną sumę 40.000.000 USD, na poczet całkowitego zaspokojenia wszelkich roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych do Rządu polskiego z tytułu nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia, które miało miejsce przed dniem wejścia w życie układu (art. I ust. 1 układu). Roszczenia te po myśli art. II Układu, obejmowały m.in. roszczenia z tytułu : "a) nacjonalizacji i innego rodzaju przejęcia przez Polskę mienia oraz praw i interesów związanych lub odnoszących się do mienia; b) przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania mienia na podstawie polskich ustaw, dekretów lub innych zarządzeń, ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia, przy czym rozumie się, że dla celów niniejszego ustępu datą przejęcia własności albo utraty używania lub użytkowania jest data, w której tego rodzaju polskie prawa, dekrety lub inne zarządzenia zostały po raz pierwszy zastosowane do mienia". W załączniku do Układu doprecyzowano nadto, że roszczeniami obywateli Stanów Zjednoczonych są: "prawa i interesy związane i odnoszące się do mienia znacjonalizowanego, przejętego na własność lub inaczej przejętego przez Polskę, które od daty nacjonalizacji, przejęcia na własność lub innego przejęcia, do dnia wejścia życie niniejszego układu były nieprzerwanie, z zastrzeżeniem postanowień w paragrafach B i C niniejszego załącznika, a) bezpośrednio własnością osób fizycznych będących obywatelami Stanów Zjednoczonych; [....]" (paragraf A)
Mając na względzie, tak zakreślony zakres przedmiotowy i podmiotowy Układu, skarżący wywodzi, że objęte nim były także sytuacje, gdy nieruchomość należąca do obywatela Stanów Zjednoczonych wprawdzie nie została znacjonalizowana przed wejściem w życie Układu, ale objęta została wówczas – jak miało to miejsce w przypadku nieruchomości położonej przy ul. [...] w K. - publiczną gospodarką lokalami, co prowadziło do pozbawienie właściciela swobody decydowania o losach należącego do niego mienie, a więc sytuacji tożsamej z "innego rodzaju przejęciem" praw, o czym mowa w Układzie. Powołuje się przy tym na przypadki wypłaty przez stronę amerykańską w tego rodzaju sytuacjach odszkodowań, a także wydawane w przeszłości przez Ministra Finansów decyzje, gdzie w takich przypadkach stwierdzał on przejście prawa własności nieruchomości (lub ograniczonych praw rzeczowych) na rzecz Skarbu Państwa.
Stanowiska tego sąd w składzie orzekającym w sprawie nie podziela. Wprawdzie rację ma skarżący, że objęcie określonej nieruchomości w okresie powojennym publiczną gospodarka lokalową w oparciu o przepisy dekretu z dnia 21 grudnia 1945 r. o publicznej gospodarce lokalami, czy zastępującej ów dekret ustawy z 1959 r. Prawo lokalowe, prowadziło do faktycznego ograniczenia właścicielowi jego praw (jak choćby w zakresie decydowania o najmie, czy prowadzonych remontach), jednakże nie można owego ograniczenia zrównywać z sytuacją, "innego przejęcia" mienia, o czym stanowi Układ, a więc definitywnego odjęcia właścicielowi prawa podmiotowego przynależnego do nieruchomości - w sposób prawny czy pozaprawny. Regulowaniu zaś takich stanów prawnych zaistniałych na nieruchomości służy ustawa z 9 kwietnia 1968 r. i wydawana na jej podstawie decyzja Ministra Finansów. Ustawa ta ma bowiem na celu nie tyle unormowanie kwestii dokonywania wpisów w księgach wieczystych, o czym mógłby świadczyć jej tytuł, ile uregulowaniu spraw związanych ze stanem prawnym nieruchomości, które faktycznie zostały przejęte przez Państwo, a z tytułu tego przejęcia - na mocy umów międzynarodowych o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych - właścicielom nieruchomości wypłacono odszkodowania. Innymi słowy zakres deklaratoryjnego stwierdzenia o przejściu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie umowy międzynarodowej ogranicza się wyłącznie do kwestii uzyskania przez Skarb Państwa tytułu własności jako podstawy wpisu do księgi wieczystej, a nie prawa własności (por. wyrok SN z 16 czerwca 2009 r. V CSK 458/08, Lex nr 527157). Stąd też właśnie – jak trafnie wywodził Minister- przyjmuje się, że rozstrzygające znaczenie ma to, czy obywatel Stanów Zjednoczonych, powołując się na Układ, wystąpił o odszkodowanie do Rządu Stanów Zjednoczonych i czy takie odszkodowanie otrzymał na tej podstawie, że jego mienie zostało przejęte przez Państwo Polskie. Taka sytuacja bowiem, jak wielokrotnie podnoszono w judykaturze, stwarza stan przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. Prowadzi to do wniosku, że układ był podstawą przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości w rozumieniu art. 2 ustawy, jeżeli obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznanie odszkodowania na podstawie układu i otrzymał takie odszkodowanie, którego wartość była odnoszona do wartości praw przejętych przez Państwo Polskie (vide: wyrok SN z 15 października 2010 r. V CSK 3/10, Lex nr 686384; wyrok składu 7 sędziów NSA z 17 maja 1999 r. OSA 2/98 ONSA 1999/4/110).
W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy brak dowodów na to, by o odszkodowanie do strony amerykańskiej współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] w K.. Skarżący zresztą na uzyskanie owego odszkodowania, bądź o wstąpienie o nie się nie powołuje. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, wynika również, że nadal I. K. figuruje jako jej współwłaściciel, co oznacza, że własność ta nie została im – wbrew temu co sugeruje skarżący - nigdy odjęta. W szczególności do takich konsekwencji nie prowadziło samo objęcie nieruchomości po wojnie w faktyczne władanie przez państwowe jednostki organizacyjne, które w istocie polegało na sprawowaniu na niej państwowego zarządu na rzecz i w zastępstwie właścicieli nieruchomości, m.in w celu ochrony ich interesów, a także w wykonaniu przyjętych przez państwo obowiązków w zakresie publicznej gospodarki lokalami. A skoro tak, to przewidziane Układem skutki, tej nieruchomości nie dotyczą, co wyklucza także zastosowanie względem niej przepisów ustawy z 9 maja 1968 r.
Wydanie bowiem w takich uwarunkowaniach decyzji, o której omowa w art. 2 powołanej ustawy, nie tyle by prowadziło do rozstrzygnięcia zagadania podstawy wpisu na rzecz Skarbu Państwa tytułu własności przejętej już nieruchomości, ale de facto do jej wywłaszczenia bez należnego z tego tytułu odszkodowania, co nie tylko byłoby sprzeczne z ratio legis ustawy, ale również pozostawało w oczywistej kolizji z gwarantowaną na gruncie Konstytucji RP ochroną własności i dziedziczenia.
Prawidłowo zatem w tych okolicznościach Minister Finansów, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył zainicjowane wnioskiem Skarbu Państwa postępowanie. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w nieprawomocnym wyroku z 22 listopada 2019 r. IV SA/wa 1964/19, zapadłym na tle zbliżonego do niniejszego stanu faktyczno-prawnego, iż "ze względu na ograniczoną przepisami prawa jurysdykcję administracyjną do rozstrzygania jedynie co do tego, co wyraźnie wynika z przepisu prawa materialnego, konstytuującego sprawę administracyjną, w przypadku ujawnienia braku podstaw do wydania decyzji pozytywnej, tj. stwierdzenia przejścia własności na Skarb Państwa, uzasadnione staje się umorzenie postępowania. Możliwość wydania w sprawie decyzji została bowiem zdeterminowana zaistnieniem pewnego stanu faktycznego, przewidzianego przez ustawodawcę, z którym to stanem wiąże określone skutki prawne." Stąd zarzut naruszenia skarżoną decyzją przepisów art. 104 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. pozostaje chybiony.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy, w kluczowych z punktu widzenia podjętego przez Ministra rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, zostały ustalony w sposób prawidłowy. Dowody, w oparciu o które był on rekonstruowany, znajdują się w aktach sprawy i zostały przez organ ocenione w sposób, niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 k.p.a. Skarżący zresztą w istocie nie wskazuje jakich dodatkowych dowodów rzutujących na ustalenia faktyczne organ nie przeprowadził, względnie pominął, a jedynie koncentruje się na próbie przeprowadzenia interpretacji postanowień Układu w sposób, który prowadziłby do uznania objęcia jego skutkami także nieznacjonalizowanych ani w inny sposób przejętych nieruchomości należących do obywateli amerykańskich, na których jedynie była prowadzona publiczna gospodarka lokalami. Bez względu na to, czy występowali oni do strony amerykańskiej z powołaniem się na ów Układ o odszkodowanie i czy je uzyskali.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło