I SA/Wa 255/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2007 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. O. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] odmawiającą M. S. przyznania pomocy materialnej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 4, art. 11 ust. 2, art. 41, art. 106 ust. 4 oraz art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W uzasadnieniu wydanych decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 8 września 2006 r., przekazanym do rozpoznania Ośrodkowi Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. w dniu 27 września 2006 r. M. S. wystąpił o udzielenie pomocy materialnej. Wniosek ten stanowił podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie sytuacji dochodowej i osobistej wnioskodawcy. Organ odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał, iż w toku postępowania – w dniach 3, 4 i 5 października 2006 r. - podejmowane były ze strony pracownika socjalnego próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, a ponadto pismem z dnia 6 października 2006 r., odebranym przez stronę w dniu 25 października 2006 r. zwrócono się do M. S. z prośbą o nawiązanie kontaktu z pracownikiem socjalnym. Wobec braku możliwości kontaktu ze stroną w określonym terminie przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe. W ocenie organu uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego świadczy o braku współdziałania w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. S., wnosząc o pilne rozpoznanie skargi, gdyż od lutego 2003 r. pozostaje bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Administracja publiczna kształtuje stosunki społeczne bądź z urzędu, bądź na wniosek uprawnionego podmiotu. Powyższą zasadę wyraża przepis art. 61 § 1 k.p.a., stanowiąc, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić jedynie z woli podmiotu, któremu przysługuje przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jednakże przepis art. 61 § 1 k.p.a. powinien być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które oprócz określenia rodzajów spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnych, normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialno-prawnego. Zatem to przepisy prawa materialnego decydują o tym, czy postępowanie administracyjne może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. W niniejszej sprawie przepisem takim jest art. 102 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. 04 Nr 64, poz. 593 ze zm.) zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej, innej osoby za jej zgodą lub jej przedstawiciela ustawowego bądź z urzędu. Zgodnie z §2 art.61 kpa w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami. Powyższy zapis precyzuje ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 9 i art.10 kpa. W aktach sprawy brak jest wniosku skarżącego z dnia 8.09.2006r., na który organy powołują się w uzasadnieniu swoich decyzji. Brak jest także zawiadomienia o wszczęciu postępowania z którego by wynikało w jakim przedmiocie organ I instancji prowadził postępowanie i czy powiadomił o jego wszczęciu skarżącego. Brak jest także pisma z dnia 6 października 2006r. z prośbą o nawiązanie kontaktu z pracownikiem socjalnym, jak również dowodu jego doręczenia, o czym organ wspomina w uzasadnieniu decyzji. Wobec braku tych dokumentów w aktach sprawy argumenty organu uznać należy za gołosłowne. Nie można odmówić racji organowi, że przyznanie świadczenia poprzedzone być musi wywiadem lub aktualizacją wywiadu (art. 107 ust. 2 ustawy), zaś wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania zainteresowanego co wynika z 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005r.(Dz. U. 05 Nr 77 poz. 672). Jednakże osoba zainteresowana musi wiedzieć, że organ prowadzi postępowanie, w jakim przedmiocie a tym bardziej musi być poinformowana o podejmowanych przez organ wobec niego czynnościach. Stwierdzone nieprawidłowości i uchybienia uzasadniają twierdzenie, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od naruszenia przez organy art. 9, 10 i 61 kpa zauważyć należy, że brak w aktach sprawy wniosku inicjującego postępowanie uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej co prowadzi do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 ust.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).