I SA/Wa 255/13

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 255/13 odrzucił skargę J. M. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji J. M., wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, nadanym w dniu 25 marca 2013 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca mieszka z matką, prowadzi jednak osobne gospodarstwo domowe. Skarżący zaznaczył, że posiada dom oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha wraz z budynkami gospodarczymi. Źródłem jego utrzymania jest dochód uzyskiwany ze sprzedaży [...] w wysokości około [...] zł miesięcznie oraz dopłata obszarowa z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która w 2012 r. wyniosła [...] zł. Wnioskodawca podkreślił, że uzyskiwany dochód przeznacza na wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz na utrzymanie i zakup żywności. W tej sytuacji nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Skarżący oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W odpowiedzi na wezwania z dnia 2 kwietnia 2013 r. oraz z dnia 7 maja 2013 r. wnioskodawca nadesłał dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej, w tym m.in. kserokopię decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, kserokopię decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego, kserokopie szeregu rachunków związanych z kosztami utrzymania, wyciąg z rachunku bankowego. W piśmie z dnia 15 kwietnia 2013 r. skarżący wskazał zaś m.in. ilość sztuk posiadanego bydła i żywca oraz oświadczył, że przyznane decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., odszkodowanie złożone zostało do depozytu sądowego "bezprawnie, bez jego zgody". W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że skarżący osiąga niewielki dochód z tytułu sprzedaży mleka. Zauważyć jednakże należy, że analiza nadesłanych dokumentów wskazuje, iż skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha i otrzymuje z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dopłatę obszarową, która – jak wynika z nadesłanej kserokopii decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. - w 2012 r. wyniosła [...] zł. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą ubogą, bez środków do życia. Istotne jest również, że decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. przyznane zostało skarżącemu odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [...] zł. Z uwagi zaś na fakt, że skarżący nie odbierał korespondencji i tym samym odmawiał przyjęcia przyznanego świadczenia, postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2010 r., sygn. akt Ns [...] zezwolono Skarbowi Państwa na złożenie odszkodowania do depozytu sądowego. Złożenie przyznanego odszkodowania w depozycie sądowym oznacza natomiast, że skarżący może w każdej chwili je odebrać. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wyżej wskazano skarżący posiada gospodarstwo rolne, osiąga dochód z tytułu sprzedaż [...], otrzymuje dopłatę obszarową, a ponadto uprawniony jest do odebrania odszkodowania w wysokości [...] zł. Sytuacja materialna skarżącego nie jest więc szczególnie trudna i nie można uznać, że nie posiada on środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Sytuacji wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, nieposiadających jakiegokolwiek majątku, bez środków do życia. Wnioskodawca do takich osób nie należy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.