I SA/Wa 2556/14
WyrokWSA w Warszawie2015-04-14
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Tomasz Szmydt, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwała na obecnym terytorium Polski, ale jej mąż pracował i mieszkał na tym terytorium od 1927 r., a ona sama przebywała tam czasowo w związku z aktem darowizny, może ubiegać się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione poza granicami RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do rekompensaty nie przysługuje, ponieważ zgodnie z przepisami prawa właściwego dla stosunków prywatnych wewnętrznych z 1926 r. i 1934 r., żona podąża co do miejsca zamieszkania za mężem. Skoro mąż M.R. od 1927 r. mieszkał i pracował na obecnym terytorium RP, to tam również było miejsce zamieszkania M.R. w dniu 1 września 1939 r. Czasowy pobyt w Z. związany z aktem darowizny nie stanowił miejsca zamieszkania.Stan faktyczny
Wnioskodawca W.R. ubiegał się o rekompensatę za nieruchomości pozostawione przez matkę, M.R., poza granicami RP. Organ administracji odmówił przyznania rekompensaty, uznając, że M.R. nie spełniła wymogu zamieszkiwania na byłym terytorium RP w dniu 1 września 1939 r. Skarżący argumentował, że jego matka zamieszkiwała na byłym terytorium RP i opuściła je w związku z wojną. Sąd administracyjny rozpatrywał skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.
Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku W.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia posiadania przez W.R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w Z., województwo [...].
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 12 maja 1998 r. W.R. złożył wniosek o uzyskanie ekwiwalentu za nieruchomości pozostawione przez M.R. poza obecnymi granicami państwa polskiego w Z., województwo [...].
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] marca 2008 r., odmówił wnioskodawcy potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty uznając, że M.R. nie spełniła przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w dniu 1 września 1939 r. nie zamieszkiwała na byłym terytorium RP i nie opuściła go w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1585/08 oddalił skargę W.R. na powyższą decyzję. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalono, iż "(...) rodzice (...) mieszkali od roku 1927 w K. koło O.. Mieszkali tam również w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu. Ojciec skarżącego pracował w zakładach [...] do 1946 r. W K. był ich dom i tam było centrum życiowe rodziny. (...) Wobec tego rodzina, ani była właścicielka M.R. nie zostali wypędzeni, nie byli zmuszeni opuścić byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną, gdyż na tym terytorium stale nie przebywali".
Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12 stwierdził, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania dnia 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) znowelizowano art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w wyniku czego otrzymał on nowe brzmienie. Organ przytoczył treść powołanego przepisu oraz podkreślił, że stosownie do przepisów tej ustawy osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogły złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 27 lutego 2014 r.
W.R. w dniu 11 marca 2014 r., z zachowaniem ustawowego terminu, wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister Skarbu Państwa wznowił postępowanie w sprawie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmówił zaś uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Powyższa decyzja utrzymana została w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Skarbu Państwa wskazał, że z akt sprawy wynika, iż W.R. jest następcą prawnym właścicielki pozostawionych nieruchomości M.R.. Z aktu notarialnego - umowy darowizny z dnia [...] czerwca 1939 r., nr rep. [...] wynika zaś, że M. z K.R. zamieszkała w K. w powiecie [...], tj. na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z dokumentów dotyczących jej męża W.R. wynika natomiast, że zamieszkiwał on z żoną i dzieckiem w K. od 1927 r. do 1946 r. (zaświadczenie z dnia [...] marca 1951 r., znak [...] wydane przez sekcję personalną [...] Zakładów [...] w K., uwierzytelnione kopie oświadczenia S.M. oraz A.L. z dnia [...] sierpnia 1949 r.).
Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą" prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r., Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić.
Na podstawie art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych mężatka sądownie nie rozłączona idzie co do miejsca zamieszkania za mężem (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 1934 r., sygn. akt III C 419/34).
Organ podkreślił, że w świetle powołanego przepisu art. 3 pkt 2 M.R. zamieszkiwała ze swoim mężem w miejscowości K. od 1927 r. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że M.R. w czerwcu 1939 r. również zamieszkiwała w K. razem z mężem W.R., zamieszkałym i pracującym w K., na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (odpis aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1939 r.).
Minister Skarbu Państwa wskazał, że odnośnie ustalenia miejsca zamieszkania W.R. nie mają zastosowania § 5 ust. g i h rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55 o meldunkach i księgach ludności, gdyż nie był on już oficerem służby stałej w stanie czynnym (pismo Ministerstwa Spraw Wojskowych z dnia [...] kwietnia 1927 r. [...]).
Organ zaznaczył, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż M.R. nie opuściła byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co zostało wykazane w postępowaniu administracyjnym (orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1585/08).
Minister Skarbu Państwa przytoczył powoływane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy fakty dotyczące przebywania M.R. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w chwili wybuchu II wojny światowej, jak również okoliczności opuszczenia przez nią Kresów Wschodnich podkreślając, że nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym. Pełnomocnik strony nie przedłożył żadnych dowodów mogących uwiarygodnić jego twierdzenia świadczące o zamieszkiwaniu na byłym terytorium RP oraz opuszczeniu byłego terytorium RP przez M.R.. Istnieje wprawdzie akt darowizny z dnia [...] czerwca 1939 r. spisany przed notariuszem w Z., nie dowodzi to jednak faktu, że M.R. faktycznie zamieszkiwała w Z.. Z powyższego wynika, że w czasie podpisywania tego aktu przebywała tam czasowo. Organ zaznaczył, że z treści aktu wynika, iż M.R. wraz z ojcem zamieszkiwała w K. w powiecie[...], gdzie również zamieszkiwali jej mąż – W.R. i syn W.R.. Centrum życiowe M.R. znajdowało się więc w K..
W ocenie Ministra Skarbu Państwa samo czasowe przebywanie M.R. w Z. w czerwcu 1939 r. w związku z zawarciem aktu notarialnego nie świadczy o jej zamieszkiwaniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podkreślił, że na okoliczność opuszczenia przez M.R. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie złożono żadnych dowodów. M.R. przebywała w Z. czasowo i powróciła do K. przed wybuchem wojny w 1939 r.
Organ przytaczając stosowne orzecznictwo sądowe zaznaczył ponadto, że przepisy art. 7, art. 77 § 3 i art. 80 kpa nie zwalniają strony postępowania z obowiązku dowodzenia okoliczności, na które się ona powołuje. Jeżeli skarżący nie przedstawia żadnych dowodów na wykazanie przesłanek, z których wywodzi dla siebie skutki prawne, organ nie może dokonać ustalenia odmiennego niż wynika to z już zgromadzonego materiału dowodowego.
Na podstawie dokonanych ustaleń Minister Skarbu Państwa stwierdził, że M.R. nie spełniła przesłanki wynikającej z art. 2 ustawy, czyli przesłanki zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1 lit. a-c) ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. M.R. zamieszkiwała na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych i w związku z tym nie opuściła byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. z przyczyn określonych w art. 1 ustawy, co wynika z odpisu aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1939 r. oraz oświadczeń S.M. oraz A.L. z dnia [...] sierpnia 1949 r. Tym samym organ uznał, że M.R., właścicielka nieruchomości pozostawionych, nie spełniła przesłanek wynikających z ustawy, w związku z tym decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. odpowiadała prawu i nie było podstaw do jej uchylenia w trybie wznowienia postępowania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W.R. wnosząc o jej zmianę przez ustalenie, że przysługuje mu prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej w mocy decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Ministrowi Skarbu Państwa do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że M.R., matka skarżącego, w dniu 1 września 1939 r. była obywatelem polskim, zamieszkiwała w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuściła te tereny w związku z wojna rozpoczętą 1 września 1939 r. Skarżący wskazał, że na podstawie dekretu przyznania spadku Sądu Powiatowego w Z. z dnia [...] sierpnia 1925 r., akt [...] w pkt 5 odziedziczyła ona [...] morgi pod nazwą "[...]". Zdecydowała się ze swoim mężem powrócić na Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej Polskiej do powiatu [...], gdzie chcieli kupić dom z dużym sadem. Ojciec M.R. aktem notarialnym nr rep. [...] z dnia [...] czerwca 1939 r. darował jej połowę parcel gruntowych w Z. na K. Po sporządzeniu tego aktu znaleźli oni dom z sadem, który zamierzali kupić. M.R. została na Kresach Wschodnich aby opiekować się domem. Do sporządzenia aktu notarialnego nie doszło z powodu wybuchu wojny. M.R. wraz ze swym bratem postanowili uciec do Polski centralnej i przyjechali do K.. W czasie wojny nie było możliwości powrotu na Kresy Wschodnie. Skarżący zaznaczył, że nie jest prawdą aby W. i M.R. byli właścicielami gruntu i domu na obecnym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z oświadczeń świadków M.P., A.M., W.M., W.R. złożonych w dniu 20 lipca 2014 r. w K.. W. i M.R. chcieli wrócić na dawne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże ze względu na okoliczności od nich niezależne tego celu nie zrealizowali. Do dnia dzisiejszego wnioskodawca ani jego rodzina nie otrzymali ekwiwalentu za utracone mienie na Kresach Wschodnich. Pozostawione mienie to: 1/ grunty o powierzchni [...] ha-wartość [...] zł, 2/ dom z czerwonej cegły o powierzchni [...] m2-wartość [...] zł, 3/ budynek gospodarczy-wartość-[...] zł, 4/ pasieka [...] uli-wartość-[...]zł. Łączna wartość- [...] zł. Skarżący zarzucił, że sprawa o przyznanie ekwiwalentu w zamian za utracone mienie trwała 16 lat, a gdyby została w miarę szybko załatwiona skarżący mógłby otrzymać równowartość pozostawionego mienia w postaci gospodarstwa rolnego, działki budowlanej, względnie mieszkania. Skarżący powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK 11/12 oraz treść art 2 pkt 1 nadanego ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. i podkreślił, że ze stanu faktycznego podanego wyżej wynika, iż skarżący nabył prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone z zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Jak wynika z akt sprawy Minister Skarbu Państwa, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2008 r. odmawiającą potwierdzenia posiadania przez W.R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w Z., województwo [...], a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., odmówił uchylenia wskazanej decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Organ uznał bowiem, że M.R. nie spełniła przesłanki wynikającej ze znowelizowanego art. 2 ustawy, tj. nie zamieszkiwała na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów wskazanych w art. 2 pkt 1 lit. a-c) powołanej ustawy.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe.
Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP (Dz. U. z 2014 r. poz. 195) prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić i posiada obywatelstwo polskie (art. 2 pkt 2).
Z powyższego wynika zatem, że w miejsce dotychczasowego wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na terytorium byłej RP wprowadzono przesłankę miejsca zamieszkania na tym terytorium – zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przed dniem 1 września 1939 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepisy te – wymienione z znowelizowanym art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - dopuszczały, między innymi, posiadanie kilku miejsc zamieszkania.
Zdaniem Sądu, Minister Skarbu Państwa rozpoznając przedmiotową sprawę prawidłowo uznał, że M.R. nie spełniła przesłanki ze znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy, tj. przesłanki zamieszkania 1 września 1939 r. na byłym terytorium RP w rozumieniu przepisów wymienionych we wskazanym art. 2 pkt 1 lit. a-c.
Zgodzić się trzeba z organem rozpoznającym niniejszą sprawę, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż miejscem zamieszkania M.R. w dniu 1 września 1939 r. była miejscowość K. w powiecie [...], gdzie koncentrowało się życie osobiste i zawodowe jej oraz jej rodziny – męża W. i syna W.. Tym samym zamieszkiwała ona na obecnym terytorium RP i nie opuściła byłego terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą w dniu 1 września 1939 r. z przyczyn określonych w art. 1 ustawy.
Przede wszystkim wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie S.M. i A.L. z dnia [...] sierpnia 1949 r., w którym w/w oświadczyli, iż osobiście znali W.R. (męża M.R.), "który w 1927 r. przybył i pracował w Fabryce [...] w K., zamieszkując na osadzie fabrycznej, gdzie dotychczas zamieszkuje jego żona M. wraz z synem W.". W zaświadczeniu z dnia [...] marca 1951 r., [...] Sekcji Personalnej [..] Zakładów [...] w K., wydanym na podstawie oświadczenia 3 świadków, wskazano natomiast, że mąż M.R. – W.R. pracował w Fabryce [...] w K. od dnia [...] lipca 1927 r. do dnia [...] maja 1946 r.
Zdaniem Sądu powyższe dokumenty mają istotne znaczenie w sprawie. Zauważyć bowiem trzeba, że stosownie do treści art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) miejscem zamieszkania według ustawy jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu. Jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania, - właściwe jest prawo miejsca, w którem skupia się główny i przeważający zakres jego działalności. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 2 tej ustawy, mężatka sądownie nie rozłączona idzie co do miejsca zamieszkania za mężem.
Skoro z powołanych wyżej dokumentów wynika, że W.R. zamieszkiwał z żoną i dzieckiem w K. od 1927 r. do 1946 r., to mając na uwadze treść powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r., stwierdzić trzeba, iż we wskazanym okresie (a więc także w chwili wybuchu II wojny światowej) K. były jednocześnie miejscem zamieszkania jego żony – M.R.. W ocenie Sądu na fakt zamieszkiwania M.R. w K., tj. na obecnym terytorium RP, wskazuje także treść aktu notarialnego - umowy darowizny z dnia [...] czerwca 1939 r., nr rep. [...], w który stwierdzono m.in., że M. z K.R. zamieszkała w K. w powiecie [...]. Z treści powyższego aktu w żaden sposób nie wynika, że M.R. faktycznie zamieszkiwała w Z. Także w prawomocnym wyroku z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1585/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w okresie od 1927 r. do okresu powojennego M.R. zamieszkiwała i przebywała na obecnym terytorium RP.
Zauważyć ponadto trzeba, że skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na powoływane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w złożonej skardze twierdzenia dotyczące zamieszkiwania M.R. na byłym terytorium RP oraz opuszczenia przez nią Kresów Wschodnich. Faktu zamieszkiwania na byłym terytorium RP w żaden sposób nie potwierdza wskazywana przez skarżącego okoliczność otrzymania przez M.R. gruntu (parceli gruntowych) w Z., czy też podnoszone twierdzenia dotyczące zamiaru kupna domu z sadem i powoływana okoliczność pozostania M.R. na Kresach Wschodnich celem opieki nad domem. Zdaniem Sądu skoro otrzymała ona w Z. jedynie nieruchomość gruntową i dopiero zamierzała kupić dom, w którym mogłaby zamieszkać, do czego na skutek wybuchu wojny nie doszło, to trudno uznać, że Z. był wówczas jej miejscem zamieszkania w rozumieniu znowelizowanego art. 2 pkt 1 ustawy. Podnoszone okoliczności świadczyć mogą jedynie, że Z. miał być miejscem zamieszkania M.R. i jej rodziny w przyszłości. W treści skargi wskazano co prawda, że utracone mienie obejmowało m.in. dom z czerwonej cegły, wymieniony dom nie był jednakże własnością M.R. lecz stanowił majątek jej ojca, co wynika z pisma W.R. z dnia.14 marca 1998 r.
W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że Minister Skarbu Państwa prawidłowo uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 pkt 1 ustawy, tj. zamieszkiwanie na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz opuszczenie go z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy, a tym samym brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r.
Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło