I SA/Wa 2559/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 14 sierpnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej "kpa" po rozpatrzeniu odwołania M. A., dalej "Skarżąca", od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 15 czerwca 2021 r. nr UD-I-ZMZ-016713/06/2020, utrzymano ją w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Decyzją z 30 czerwca 2020 r. nr UD/I-ZMZ-001292/06/2020 Prezydent m. st. Warszawy: 1. Rozłożył na raty w wysokości po 200 zł (5 rat) nienależnie pobrane świadczenie wynikające z decyzji nr UD-I-ZZ_SW-0003000/01/2019 w kwocie 1000 zł począwszy od 1 lipca 2020 r.; 2. Umorzył kwotę należności głównej w wysokości 1265,75 zł; 3. Umorzył kwotę odsetek za opóźnienie naliczonych od nienależnie pobranych świadczeń z pkt 1 i 2. W wyniku złożonego odwołania decyzją z 28 lipca 2020 r KOC/3324/Sw/20 decyzja ta została uchylona. Sprzeciw złożony przez Skarżącą został prawomocnie odrzucony. Decyzją z 15 czerwca 2021 r. UD-I-ZMZ-016713/06/2021 Prezydent m. st. Warszawy orzekł o odmowie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz o rozłożeniu na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 1000 zł na 10 rat po 100 zł miesięcznie począwszy pd 1 sierpnia 2021 r. Odwołanie wniosła Skarżąca. Ponownie rozpoznając sprawę SKO nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Powołując art. 25 ust. 10 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (D.U. 2019, poz. 2407), dalej "ustawa o pomocy", wskazał, że możliwość umorzenia, rozłożenia na raty czy stanowi decyzję administracyjną o charakterze uznaniowym. Aby ten przepis zastosować organ musi ustalić że ma do czynienia ze szczególną sytuacją rodzinną. Organ ustalił, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo rodzinne ze swą małoletnią córką. Na dochód rodziny składa się renta w wysokości 1148,61 zł z czego potrącana jest przez syndyka kwota 296,72 zł, świadczenie rodzinne w tym zasiłek dla samotnej matki w kwocie 317 zł. Skarżąca pobiera świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł. Dysponuje zatem kwotą 1733,07 zł. Zdaniem organu strona skarżąca ma zabezpieczone potrzeby materialne bowiem uzyskała 60 tys zł z sumy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania. Poza tym korzysta ze specjalnych zasiłków celowych – ostatnio w styczniu 2021 r. i czerwcu 2021 r. Organ uznał, że sytuacja finansowa rodziny jest trudna ale okoliczność ta nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń. Jej sytuacja nie jest na tle sytuacji innych osób na tyle trudna żeby uzasadniała umorzenie całości zobowiązania. Organ już wcześniej umorzył część należności w tym odsetki i jest to najdalej idąca forma ulgi w spłacie zobowiązania. W rodzinie nie występuje znaczna niepełnosprawność (potwierdzona stosownym zaświadczeniem) ani choroba przewlekła wyłączająca możliwość podjęcia zatrudnienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zaskarżając decyzję w zakresie w jakim nie umorzono należności i rozłożono kwotę na raty. W uzasadnieniu skargi powołała się na swą trudną sytuację rodzinną: samotne wychowywanie córki (ojciec zmarł), wynajmowanie mieszkania, rentę w kwocie 916,07 zł, świadczenie wychowawczego – 500 zł, zasiłek dla samotnej matki – 317 zł. Powołała się także na swą trudną sytuację zdrowotną – operacja kręgosłupa i konieczność rehabilitacji. Na rozprawie pełnomocnik z urzędu sprecyzował zakres zaskarżenia do zakwestionowania pkt 1 decyzji organu I instancji i w takim samym zakresie orzeczenia organu II instancji (rozłożenie na raty). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, 2167.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa. Stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się na zasadzie legalności (art. 6 kpa), prawdy obiektywnej (art. 7 kpa) zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 kpa). Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 kpa), co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Zapatrywanie organu nie może być przy tym dowolne, arbitralne, przeczące regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie dowodom. Jak trafnie wzwiódł organ wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zobowiązania czy rozłożenia go na raty, na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza że organ może a nie musi takiego żądania uwzględnić. Niewątpliwie jednak powinien ocenić czy rzeczywiście rozłożenie na raty czy umorzenie postępowania nie spowoduje po stronie osoby zobowiązanej takich skutków, które w sposób istotny, niepowetowany, wpłyną na sytuację majątkową tej osoby. Zdaniem Sądu, organ po pierwsze ustalił stan majątkowy skarżącej, którego Ona, co do zasady, nie kwestionuje a następnie prawidłowo ocenił, że jest w stanie spłacić zobowiązanie w ratach po 100 zł. Sąd tę argumentację podziela i nie widzi podstaw do umorzenia całości zobowiązania wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. Trzeba zwrócić uwagę, że decyzja o nienależnie pobranym świadczeniu została wydana 25 lutego 2019 r. Dotyczyła kwoty 3000 zł. Organ umorzył kwotę należności głównej w wysokości 1265,75 zł i odsetki a więc znaczną część zobowiązania. Jak wynika z akt Skarżąca utrzymuje się z renty w kwocie 1148,61 zł, (potrącane przez syndyka 296,72) zł), otrzymuje świadczenia rodzinne w kwocie 317 zł miesięcznie, otrzymuje świadczenie 500 plus, na bieżąco korzysta z pomocy społecznej jak również otrzymała kwotę 60 000 zł na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych co oznacza, że pomijając kwotę 60 000 zł i zasiłki celowe zł ma na pozostałe potrzeby ok 1669 zł miesięcznie. Biorąc zatem pod uwagę okres czasu jaki upłynął od daty wydania decyzji zobowiązującej do zapłaty, aktualną sytuację finansową, fakt umorzenia świadczenia na raty w części, organ prawidłowo uznał, że Skarżąca jest w stanie spłacić pozostałą wymagalną kwotę bez uszczerbku dla siebie i córki – po 100 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu możliwość umorzenia zobowiązania w całości – bo tego w istocie pierwotnie domagała sią Skarżąca powinno być instytucją stosowaną w wyjątkowych sytuacjach tj. gdy strona nie ma dochodów lub jej dochody nie są wystarczające na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja nie zachodzi w tej sprawie. Skarżąca ma zaspokojone najważniejsze potrzeby (mieszkaniowe) które zwykle pochłaniają znaczną część dochodów . Pozostała kwota (poza 60 000) może być przeznaczana na inne potrzeby i spłatę zobowiązań. Kwota 100 zł jest w obecnych realiach bardzo niska. Powoływane w skardze okoliczności związane ze złym stanem zdrowia Skarżącej nie mają w tej sytuacji istotnego wpływu na ocenę Jej sytuacji majątkowej skoro i tak nie pracuje (jest po postępowaniu upadłościowym). Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w wyroku.