I SA/Wa 2561/12

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić L. L. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. L. L., wnioskiem z dnia 18 stycznia 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem R. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawczyni i jej męża w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Posiadany przez wnioskodawczynię majątek to [...] domu przy ul. [...] w W. oraz [...] nieruchomości rolnej położonej w W. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni zaznaczyła, że jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku, że "nie zna przepisów prawa" oraz że uzyskiwany dochód przeznacza na zakup lekarstw oraz konieczne opłaty związane z utrzymaniem. Oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W piśmie z dnia 13 lutego 2013 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 1 lutego 2013 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej strony, wnioskodawczyni zaznaczyła m.in., że nie posiada żadnych rachunków bankowych oraz że nie zaciągnęła żadnych pożyczek. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że L. L. nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika co prawda, że wnioskodawczyni jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną. Zauważyć jednak należy, że strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem R, rodzina uzyskuje zaś stały dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Jak wynika ponadto ze złożonego oświadczenia, wnioskodawczyni posiada [...] domu położonego w W. oraz [...] nieruchomości rolnej. Nie można zatem uznać, że jest ona osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zdaniem referendarza sądowego, wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanego wraz z mężem dochodu wygospodarować środki pieniężne na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, zwłaszcza, że nie mają oni nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznaczają na potrzeby własne. Przy czym podkreślić trzeba, że mimo stosownego wezwania strona nie przedłożyła dokumentów dotyczących wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem oraz z leczeniem. Okoliczność powyższa uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzeczywistej oceny sytuacji finansowej strony. Wskazać również należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brana jest pod uwagę sytuacja materialna strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację finansową wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawczyni do takich osób nie należy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.