I SA/Wa 2567/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] odmawiającą potwierdzenia na rzecz M. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości położonych w miejscowości P., gmina K., powiat [...], woj. [...] poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 8 kwietnia 1990 r. M. K. wystąpił do Urzędu Miejskiego w B. o przyznanie rekompensaty za gospodarstwo rolne pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, którego właścicielami byli rodzice wnioskodawcy tj. J. K. oraz L. K. z d. B. Decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia na rzecz wnioskodawcy prawa do rekompensaty, natomiast Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. ponownie odmówił potwierdzenia na rzecz wnioskodawcy prawa do rekompensaty wskazując, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm., powoływana dalej jako "ustawa"), tj. posiadania oraz pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn wynikających z zawartych układów i umowy przez PKWN lub Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1991 r., sygn. akt [...] spadek po J. i L. K. nabył w całości M. K. Organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Instytutu Pamięci Narodowej – Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce z dnia 2 sierpnia 1989 r. oraz zaświadczeniem Urzędu Miasta i Gminy w I. z dnia 25 sierpnia 1989 r., wnioskodawca przybył z dawnych Kresów Wschodnich RP na terytorium obecnego państwa polskiego bez swoich rodziców. Organ wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. do wniosku o wydanie decyzji wnioskodawca winien dołączyć m. in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP wskutek wypędzenia lub opuszczenia byłych terenów Polski z przyczyn wynikających z zawartych przez PKWN lub Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej układów i umów, o których mowa w art. 6 ustawy, albo z innych przyczyn związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W przypadku braku tych dokumentów dowodami mogą być zeznania dwóch świadków, spełniające wymagania formalne wymienione w art. 6 ust. 5 ustawy. Organ wskazał, że przedłożone przez wnioskodawcę oświadczenia dwóch świadków, tj. S. J. oraz Z. J. złożone w dniu 7 grudnia 1992 r. przed notariuszem B. K. w O., nie spełniają przewidzianych w ustawie wymogów, ponieważ osoby te nie złożyły oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, jak również nie wskazały, iż nie są osobami bliskimi dla właściciela pozostawionego mienia. Tym samym zeznania te nie mogą zostać uznane za dowód w sprawie. Organ wskazał, że pomimo przeprowadzenia zgodnie z art. 77 kpa postępowania dowodowego, nie udało się pozyskać dokumentów zaświadczających o pozostawionym mieniu w miejscowości P., woj. [...] poza obecnymi granicami RP. Na skutek odwołania M. K., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie określa listę dokumentów, jakie należy dołączyć do wniosku, aby prawo do rekompensaty zostało potwierdzone. Po analizie materiału dowodowego organ doszedł do wniosku, iż przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie potwierdziły spełnienia przez stronę przesłanek warunkujących potwierdzenia tego prawa. Na podstawie przedstawionych dokumentów nie można było bowiem ustalić, jaki był rodzaj oraz powierzchnia nieruchomości wskazanych we wniosku. Jedyny dowód w tej sprawie był dotknięty wadą, bowiem oświadczenia świadków nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej i jako takie nie mogą stanowić wystarczającego dowodu w przedmiotowej kwestii. Organ wskazał, że w tej sprawie Wojewoda wystąpił z prośbą do właściwych instytucji o udzielenie informacji niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jednak nie potwierdziły one istnienia nieruchomości oznaczonych we wniosku. Wobec braku dokumentów potwierdzających powierzchnię i charakter nieruchomości nie sposób oszacować jej wartości, co tym bardziej przemawia za koniecznością wydania decyzji odmownej. Mając powyższe na uwadze Minister poparł argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...]. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. K. wskazując, że wobec niemożności uzyskania żadnych dokumentów dotyczących pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości przedłożył oświadczenia dwóch świadków, złożone przed notariuszem. Urząd Miasta w B. ww. oświadczenia przyjął bez zastrzeżeń, co utwierdziło skarżącego w przekonaniu, że są one zgodne z wymogami ustawy. Po kilkunastu latach wezwano skarżącego do uzupełnienia dokumentacji o prawidłowe oświadczenia, jednak nie miał on już możliwości kontaktu z osobami składającymi oświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), potwierdza, iż w toku postępowania administracyjnego naruszono przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając powyższe stanowisko należy na wstępie wskazać, iż z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza -obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa") wynika, iż w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organy obu instancji uznały, iż należy odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty z uwagi na brak dowodów określających powierzchnię przedmiotowych nieruchomości, co uniemożliwiało dokonanie ich wyceny i z uwagi na warunki wynikające z § 48 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). W ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ pierwszej instancji zasadnie nie skorzystał z możliwości przesłuchania strony w celu ustalenia tych faktów, gdyż oparcie rozstrzygnięcia na podstawie tego dowodu prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 6 ustawy. Organy wyjaśniły jednocześnie, iż dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być bowiem wyłącznie dokumenty wymienione w ust. 4 tego przepisu, a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5. Strona nie dołączyła do wniosku dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości, a złożone do akt sprawy oświadczenia świadków S. J. i Z. J. z dnia 7 grudnia 1992 r. nie mogły stanowić dowodu w sprawie, gdyż nie spełniają wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy. Z oświadczeń tych nie wynika bowiem czy świadkowie byli osobami bliskimi właścicieli lub ich spadkobiercy i czy zamieszkiwali w tej samej miejscowości lub w miejscowości sąsiedniej. Nadto oświadczenia nie zostały złożone zgodnie z 6 ust. 5 ustawy tj. przed organem prowadzącym postępowanie. Dodatkowo zauważono, iż oświadczenia ograniczają się jedynie do stwierdzenia, że skarżący jest jedynym spadkobiercą mienia położonego w miejscowości P., powiat [...], nieruchomość składała się z pola ornego o powierzchni [...] ha, lasu dębowego o powierzchni około [...] ha, ogrodu – w tym sadu – o powierzchni [...] ha oraz wchodzących w jej skład budynków mieszkalnych i gospodarczych. Świadkowie, zdaniem organu, w złożonych oświadczeniach nie przedstawili swoich dokładnych danych. To co szczególnie podkreślono to fakt złożenia oświadczeń bez rygoru dotyczącego odpowiedzialności karnej . W konsekwencji organ stwierdził, że opisane oświadczenia nie spełniały przesłanek określonych w ustawie i nie zostały wobec tego uznane za dowód w sprawie. Istotnie oświadczenia te nie spełniają wymagań określonych w art. 6 ust. 5 ustawy, tym nie mniej organ nie podjął działań zmierzających do ich konwalidacji. Należy jednocześnie zauważyć, iż w toku postępowania administracyjnego, w szczególności po złożeniu do akt sprawy pisma z dnia 7 grudnia 1992 roku, nie podjęto czynności w celu uzyskania przez organ oświadczeń spełniających ustawowe warunki. Jeżeli bowiem złożone oświadczenia nie zawierały wystarczających danych co do rodzaju i powierzchni przedmiotowych nieruchomości, a także danych potwierdzających warunki określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy, to braki te mogły być usunięte w toku postępowania administracyjnego w ramach wyznaczonej w tym celu rozprawy administracyjnej. Przepisy ustawy nie wyłączają bowiem wydania decyzji w oparciu o oświadczenia świadków złożone na rozprawie, a wręcz w sposób wyraźny odwołują się do tej możliwości skoro w art. 6 ust. 5 ustawy mowa jest miedzy innymi o świadczeniach złożonych, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego świadczenia, przed organem prowadzącym postępowanie. Wojewoda [...] ani Minister Skarbu Państwa nie podjęli czynności w celu ustalenia czy osoby, które złożyły oświadczenia w dniu 7 grudnia l992 r. mogą stawić się na rozprawę, a gdyby to było niemożliwe, czy oświadczenie, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 5 ustawy, może być złożone na rozprawie przez inne osoby. Nie podjęcie czynności w tym zakresie, także przez organ odwoławczy w trybie przewidzianym w art. 136 k.p.a., prowadziło do naruszenia obowiązków wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uchybienie przepisom postępowania w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia wydanych decyzji. Przedstawione powyżej stanowisko właściwy organ uwzględni w toku dalszego postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.