I SA/Wa 257/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego dotyczącego gruntu nieruchomości warszawskiej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku B. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia[...] grudnia 2003 r. nr [...] i umorzyło postępowanie wszczęte wnioskiem B. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. o odmowie przyznania K. B., A. L., T.L., S. O., J. B., C. Z., H. L. i M. R. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [....] położonej przy ul. [...] [...], oznaczonej hipotecznie jako [...] , [...], w części dotyczącej działki nr [...] . W uzasadnieniu decyzji organ podał, że jak wynika z zaświadczenia Sądu Okręgowego Wydziału Hipotecznego w W. z dnia [...] czerwca 1947 r. nr [...] nieruchomość gruntowa oznaczona jako [...], [....], w skład której wchodziły dwie działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 , według stanu na dzień 8 czerwca 1947 r. stanowiły własność M. i K. małż. G. Prawa do tej nieruchomości zostały nabyte od dotychczasowych właścicieli: K. B., A. L., T.L., S. O., J. B., C. Z., H. L. i M, R. Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 1949 r. M. i K. małż. G. wystąpili o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do terenu gruntu położonego przy ulicy [...] [...]. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1950 r. nr [...] Prezydent W. odmówił uwzględnienia wniosku. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] stycznia 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom: K. B., A. L., T.L., S. O., J. B., C. Z., H. L. i M. R. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [....] [...], oznaczonej hipotecznie jako [...] [...] , w części dotyczącej działki nr [...] wobec niezłożenia wniosku o przyznanie takiego prawa, w terminie określonym w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W piśmie z dnia 29 marca 1960 r. pełnomocnik C. Z. i pozostałych spadkobierców A. L. zakwestionował ustalenia organu w zakresie braku wniosku dotychczasowych właścicieli twierdząc, że odpowiedni wniosek został złożony przez jego mocodawców w dniu 2 września 1948 r. Na potwierdzenie tego złożony został odpis zaświadczenia wydanego przez Wydział Polityki Budowlanej Zarządu Miejskiego w W., z którego wynika, że wniosek o własność czasową wpłynął dnia [...] września 1948 r. nr [...] i wpłacono opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł. Sporządzający odpis zaświadczenia adwokat E. M. zaznaczył u dołu odpisu, że na zaświadczeniu znajdował się dopisek [...] Na sporządzonym przez pełnomocnika odpisie zamieszczono adnotację, że wniosek, o którym mowa, "znajduje się w teczce przy ul. [...] Wnioskiem z dnia 17 lutego 1999 r. B. K. następczyni prawna M. i K. małż. G. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] stycznia 1951 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W nieprzyznającego K. B. "...i innym osobom wymienionym w akcie notarialnym z dnia [...] sierpnia 1946 r." prawa własności do gruntu nieruchomości [...]. Jak wynika z akt sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 1999 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] stycznia 1950 r. nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia małżonkom M. i K. G. terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Decyzję tę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy ostateczną decyzją z dnia[...] grudnia 2001 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 19 września 2003 r. sygn. akt I SA 27/02 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie powołane decyzje nadzorcze wskazując, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie rozpoznało wniosku B. K. zgodnie z jej żądaniem. Rozstrzygnięcie organu dotyczyło bowiem orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1950 r. nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia M. i K. małż. G. terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, podczas gdy wniosek skarżącej odnosił się do orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. nie przyznającego K. B. i innym osobom prawa własności czasowej do gruntu [...]. Rozpoznając sprawę po uchyleniu uprzednio wydanych decyzji wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 września 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [....] stycznia 1951 r. uznając, że nie narusza ono prawa. Zasadna była bowiem odmowa przyznania prawa własności czasowej w sytuacji, gdy w wymaganym terminie nie został złożony przez dotychczasowych właścicieli stosowny wniosek. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek B. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] uchyliło uprzednio wydaną decyzję w całości i na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 28 kpa, umorzyło postępowanie wszczęte wnioskiem B. K. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. nie przyznającego K. B. i pozostałym współwłaścicielom prawa własności czasowej do gruntu [...] w części dotyczącej działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca nie ma interesu prawnego we wzruszeniu orzeczenia odnoszącego się do nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], a wchodzącej w skład nieruchomości gruntowej oznaczonej jako [...] nr rej. hip. [...]. Z niczego nie wynika bowiem, aby małżonkowie M. i K. G., a tym samym i skarżąca, posiadali jakiekolwiek roszczenia do tej działki. Z obszaru gruntów oznaczonych jako [...] o nr rej. hip. [...] M. i K. małż. G. nabyli prawa wyłącznie do działek o nr nr [...] i [...]. W tej sytuacji w ocenie organu postępowanie z wniosku B. K. jako osoby nie mającej interesu prawnego w unieważnieniu orzeczenia z dnia [...] stycznia 1951 r. nie powinno zostać wszczęte, skoro zaś wszczęte zostało, to podlegało umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 kpa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczna decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. B. K. wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej organ błędnie przyjął, że wniosek złożony w dniu 2 września 1948 r. nie odnosi się do całej nieruchomości [...] [...] hip. [...], położonej przy ul. [...] [...]. Z dokumentu potwierdzającego złożenie wniosku nie wynika, że dotyczył on tylko działki nr [...]. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2003 r. skarżąca podniosła, że niedopuszczalne było "wyłączenie ze współwłasności, którą niewątpliwie jest przedmiotowa nieruchomość [...] hip. [...], poszczególnych działek gruntu w drodze decyzji administracyjnych.". Zdaniem skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wykonało zawartego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zalecenia, nakazującego rozpoznanie pierwotnego wniosku skarżącej z dnia 17 lutego 1999 r. Według skarżącej zalecenie to odnosiło się do jej wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość i przesądzało jednoznacznie o uprawnieniu do wnioskowania przez nią, na podstawie odnalezionego wniosku z dnia 2 września 1948 r., o zasądzenie odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa działki gruntu. W piśmie złożonym na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2005 r. skarżąca podniosła, że rodzice jej odkupując działki gruntu o nr [...] i [...] z nieruchomości [....] weszli do współwłasności przedmiotowej nieruchomości w miejsce ich współwłaścicieli – zbywców nie naruszając stanu prawnego całej nieruchomości. Z tych względów wniosek złożony przez K. B. w dniu 2 września 1948 r. był skuteczny także wobec rodziców skarżącej – małżonków M. i K. G. Odmowa przyznania prawa własności czasowej ze względu na niezłożenie wniosku naruszała prawo, o czym powinno orzec Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Z tych względów skarżąca wniosła także o orzeczenie o przysługującym jej odszkodowaniu z tytułu przejęcia przez Gminę W. działek nr [...] i nr [...] należących do jej rodziców. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracjj przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym oceny tej Sąd dokonuje na podstawie stanu faktycznego znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem B. K., jako następczyni prawnej M. i K. małż. G., o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] stycznia 1951 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...]. Jak wynika z treści powołanego orzeczenia rozstrzygnięcie w nim zawarte odnosiło się do "dotychczasowych właścicieli: K. z L. , A. L., T.L., S.L.., J. L. i C. R. oraz dotyczyło "gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] [...] oznaczonej Nr hip. [...] rej. hip [...] dz. [...]. W orzeczeniu z dnia [...] stycznia 1951 r. nie zawarto żadnej wzmianki o prawach M. i K. małż. G. Ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia 28 sierpnia 1946 r. Repertorium Nr [...] wynika, że M. i K. małż. G. nabyli na mocy umowy sprzedaży od K. B., A.L., T.L., S. O., J. B., C. Z., H. L. i M. R. "wszelkie uprawnienia, jakie im służą i w przyszłości służyć mogą do powyższych dwóch działek Nr [...] i Nr [...]. Przytoczona treść aktu wskazuje jednoznacznie, że wbrew twierdzeniu skarżącej, z mocy tego aktu nie mogła powstać współwłasność nieruchomości oznaczonej hipotecznie jako [...]. Umowa sprzedaży została bowiem zawarta po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., zatem w dniu jej zawarcia grunt przedmiotowej nieruchomości stanowił już własność Gminy W. na mocy art. 1 dekretu, o czym wyraźnie zaznaczono w § 2 aktu. Z tych względów przedmiotem zbycia na rzecz małżonków G. były wyłącznie uprawnienia przysługujące dotychczasowym właścicielom z mocy dekretu, w tym prawo złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (art. 7 ust. 1). Prawo to przysługiwało im w zakresie wynikającym z treści aktu notarialnego z dnia 28 sierpnia 1946 r., a więc wyłącznie do działek nr [...] i nr [...]. Realizację przysługującego prawa nabywcy podjęli przez złożenie w dniu 5 sierpnia 1949 r. do Zarządu Miejskiego W. podania o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, co spotkało się z odmową przywrócenia terminu przez organ. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i stanu prawnego w zakresie nieruchomości hipotecznej [...] nie znajduje podstaw twierdzenie skarżącej, że wniosek K. B., o którym mowa w zaświadczeniu odnalezionym w 1963 roku, mógł skutkować wobec M. i K. małż. G. Podkreślić należy, ze stosownie do treści art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może być wszczęte na wniosek strony lub z urzędu. Stroną legitymowaną do uruchomienia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest podmiot, który twierdzi, iż rozstrzygnięcie, o którego kontrolę wnosi, dotyczy jego interesu prawnego. Podmiotem takim jest osoba legitymująca się rzeczywiście przymiotem strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu, w którym została wydana decyzja będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygniętej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1951 r. dotyczy odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] do której M. i K. małż. G. nie nabyli jakichkolwiek praw. Z tych względów z przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1946 r. nie wynikały żadne prawa do działki nr[...] będącej przedmiotem orzeczenia administracyjnego z dnia [...] stycznia 1951 r.. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż skarżąca B. K. ma interes prawny w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia, które nie dotyczy jej interesu prawnego. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przyjmując taki stan rzeczy nie narusza prawa, gdyż zasadnie odmawia wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, skoro wniosek w tej sprawie nie pochodził od strony. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.