I SA/Wa 257/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi E. G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2015 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania. W uzasadnieniu Minister wskazał, że wnioskiem z [...] października 2015 r. E. G., następca prawny P. i A. B. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona w [...], składająca się z działek o nr ew. [...],[...],[...] o łącznej powierzchni [...] ha, objęta księgą wieczystą KW [...] nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, zwanego dalej "dekretem"). Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2015 r., nr [...] zwrócił podanie wnioskodawcy wskazując, że właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy jest sąd powszechny. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł E. G. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę wskazał, że postanowienie organu I instancji zapadło na podstawie art. 66 § 3 kpa. Przepis ten reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo sprawa objęta tym podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. Organ odwoławczy podniósł, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, jaka droga postępowania - przed sądem powszechnym, czy też przed organami administracyjnymi - jest właściwa do rozpoznania wniosku o niepodpadanie pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu spornej nieruchomości położonej w [...]. Minister podkreślił, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dochodzenie roszczeń z tytułu prawa własności do nieruchomości ziemskiej przejętej na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu jest możliwe przed sądem powszechnym Minister wyjaśnił, że przestrzeganie właściwości rzeczowej i miejscowej przez organy administracji publicznej jest ich podstawowym obowiązkiem wynikającym z art. 19 kpa. Natomiast w świetle art. 20 kpa właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że Wojewoda [...] zasadnie, na podstawie art. 66 § 3 kpa, zwrócił wniosek, uznając właściwość sądu powszechnego do rozstrzygania kwestii dotyczących niepodpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu nieruchomości, przejętych na własność Skarbu Państwa. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2015 r. skargę złożył E. G. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie domaga się zwrotu nieruchomości, ale ustalenia jej stanu prawnego. Wyjaśnił, że na obecnym etapie postępowania domaga się "jedynie uchylenia decyzji ?, zaświadczenia?) Wojewody [...]jako czynności sprzecznej nawet z ówczesnym prawem". Tym samym wniosek powinien być rozpatrzony w trybie administracyjnym. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 66 § 3 kpa, zgodnie z którym m.in., gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Wobec regulacji powyższego przepisu organ, do którego wpływa wniosek określonej treści upoważniony jest wyłącznie do zbadania swojej właściwości. W przypadku stwierdzenia że nie jest właściwy w sprawie, gdyż właściwy jest sąd powszechny, organ zwraca podanie wnoszącemu. Jak wynika z treści wniosku z [...] października 2015 r. skarżący domagał się wydania decyzji o niepodpadaniu określonej w podaniu nieruchomości pod działanie przepisu art. 2 ust.1 lit. b dekretu o reformie rolnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w księdze wieczystej spornej nieruchomości Skarb Państwa został wpisany na podstawie zaświadczenia Wojewody [...] z [...] marca 1947 r. wydanego na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, wobec czego nieruchomość została uznana za mienie poniemieckie. Skarżący w powyższym wniosku wyjaśnił, że byłemu właścicielowi nieruchomości P. B. nadano z urzędu obywatelstwo niemieckie, gdyż urodził się w ówczesnym zaborze pruskim. Zarówno część wstępna wniosku, jego uzasadnienie i wskazane w nim okoliczności nie budzą wątpliwości odnośnie żądania skarżącego. Również z treści skargi wynika, że skarżący domaga się ustalenia stanu prawnego nieruchomości, uznanej za "mienie poniemieckie" i przejętej przez Skarb Państwa. Podnieść należy, że badanie prawidłowości objęcia określonej nieruchomości ziemskiej przepisami dekretu odbywa się w zróżnicowanym trybie uzależnionym od charakteru nieruchomości ziemskiej. Jedynie prawidłowość objęcia przepisami dekretu nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu badana jest przez organ w postępowaniu administracyjnym. Natomiast kontrola prawidłowości objęcia przepisami dekretu nieruchomości ziemskich wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. b, c i d tego dekretu odbywa się przed sądem powszechnym w postępowaniu cywilnym (por. postanowienie SN z 6 XI 1997 r., sygn. akt III KKO 7/97 lex 1673440, wyrok NSA z 3 III 2013 r., sygn. akt I OSK 1592/13 lex 1677185). W niniejszej sprawie uwzględniając okoliczność, iż objęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o reformie, to zbadanie zasadności podpadania tej nieruchomości pod przepisy dekretu może nastąpić jedynie w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, a więc poza działalnością administracji publicznej. Prawidłowo więc organ I instancji wydał rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 § 3 kpa, a organ odwoławczy słusznie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.