I SA/Wa 2579/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Nina Beczek Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. P., E. D., A. R., G. B., M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 listopada 2023 r. nr DNI.rn.625.140.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 14 czerwca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. P., E. D., A. R., G. B., M. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2579/23 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana został w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. M. P., E. D., G. B., A. R. i M. Z., wystąpili do Wojewody [...] o wydanie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51) decyzji stwierdzającej, że nieruchomości położone w [...], jednostka ewidencyjna [...], powiat [...], stanowiące w dniu [...] września 1944 r., zabudowane budynkami kompleksu fabrycznego browaru w [...], składające się z: działek ewidencyjnych: nr [...], [...], [...], [...], zabudowanych budynkiem tzw. "[...]"; działki ewidencyjnej nr [...], stanowiącej grunty pod stawem; działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], zabudowanych przedwojenną szkołą, nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Pismem z dnia [...] marca 2019 r., pełnomocnik wnioskodawców wycofał wniosek w zakresie działki nr [...] i wniósł o umorzenie postępowania w tej części. Decyzją z dnia [...] maja 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie w części dotyczące działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...], gm. [...], powiat [...]. Wojewoda [...] po rozpoznaniu opisanego wyżej wniosku decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji w trybie § 5 powołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w oparciu o art. 105 § 1 Kpa. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powodem umorzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie było uznanie przez organ I instancji, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, że objęte wnioskiem nieruchomości nie zostały przejęte na podstawie art. 2 ust 1 lit e) dekretu o reformie rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.). Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli: M. P., E. D., G. B., A. R. oraz M. Z. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. po rozpatrzeniu odwołań w/w skarżących utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie w przedmiotowej sprawie dotyczy wniosku o wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przepis ten przewiduje orzekanie, czy określona nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, zatem prowadząc przedmiotowe postępowanie, w pierwszej kolejności należało ustalić rzeczywistą podstawę przejęcia spornej nieruchomości. Organ wskazał, że w II księgi hipotecznej [...], na wniosek z dnia [...] grudnia 1947 r., ujawniono J. Z. , jako właściciela pozostałości dóbr [...] nie przejętych w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa oraz ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Powyższy wpis został zaprojektowany przez pełnomocnika spadkobiercy, w związku z regulacją spadku po M. Z. Zdaniem organu nie można uznać, że dowodzi on faktu przejęcia przez Skarb Państwa całej [...] lub jej części objętej wnioskiem na podstawie dekretu z 6 września 1944 r., ponieważ w treści wpisu dekret jest powołany na równi z dwoma innymi aktami prawnymi, bez odniesienia wymienionych aktów do poszczególnych części [...]. Ponadto, powyższy wpis został dokonany na wniosek spadkobiercy poprzedniego właściciela a nie władz państwowych, które dokonywały przejęcia nieruchomości. Organ wskazał, że według wnioskodawców, działki objęte wnioskiem, w dniu [...] września 1944 r były zabudowane budynkami kompleksu fabrycznego [...] w [...] i wraz z browarem zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o reformie rolnej, jednak zdaniem organu powyższe twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych dokumentach. Organ ustalił, że przedmiotem wniosku są nieruchomości oznaczone według operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gm. [...], pow. [...], jako działki: nr [...], o pow. [...] ha, współwłasność osób fizycznych (Kw Nr [...]); nr [...], o pow. [...] ha, współwłasność osób fizycznych (Kw Nr [...]); nr [...], o pow. [...] ha, współwłasność Gminy [...] oraz osób fizycznych (Kw Nr [...]); nr [...], o pow. [...] ha, własność osoby fizycznej (Kw [...]) – zabudowane uprzednio budynkiem "ochrony" oraz działki nr [...], o pow. [...] ha, własność "[...]" spółki z o. o. (Kw Nr [...]): nr [...], o pow. [...] ha; nr [...], o pow. [...] ha, własność Gminy [...] (Kw Nr [...]) - zabudowane uprzednio przedwojenną szkołą. Organ podkreślił, że stosownie do protokołu z dnia [...] września 1945 r. w sprawie przekazania browaru parowego w [...] na rzecz Powiatowej Spółdzielni "[...]" w [...], Powiatowy Urząd Ziemski w [...] reprezentowany przez p.o. kierownika P.U.Z. w [...], Komisarza Ziemskiego J. C., w obecności Prezesa Powiatowego Zarządu Związku Samopomocy Chłopskiej w [...] S. F., przekazał browar parowy znajdujący się w resztówce państwowego majątku [...], Powiatowej Spółdzielni "[...]" w [...] reprezentowanej przez członków zarządu Spółdzielni, wraz z wszelkim majątkiem ruchomym znajdującym się w browarze, wszelkimi aktywami i pasywami przedsiębiorstwa majątkiem nieruchomym, tj.: grunty o obszarze około [...] ha, budynki - gmach fabryczny główny wraz z przybudówkami, lodownia z przybudówkami, suszarnia drewniana, garaże murowane, budynki mieszkalne dla pracowników browaru wraz z należącymi do nich budynkami gospodarczymi. Wśród przejętych budynków nie wymieniono budynków będących przedmiotem wniosku. Przejęcie nastąpiło z chwilą podpisania protokołu. Oszacowanie obiektu stosownie do art. 5 dekretu z dnia 12 czerwca 1945 r. o przekazaniu własności resztówek majątków rozparcelowanych na spółdzielnie Samopomocy Chłopskiej (Dz. U. Nr 27, poz. 162), nastąpiło w terminie późniejszym. W dniach [...] lipca i [...] września 1946 r., komisja w składzie: Wiceprzewodniczący Powiatowej Rady Narodowej w [...], architekt powiatowy, Podkomisarz Ziemski, przedstawiciele Powiatowej Spółdzielni Samopomoc Chłopska Powiatowego Zarządu Związku Samopomoc Chłopska, Urzędu Skarbowego w [...] oraz delegat Starostwa Powiatowego, dokonała szczegółowych oględzin a następnie opisu i oszacowania Państwowego [...]. Zgodni ze sporządzonym protokołem, ogólna powierzchnia gruntów [...] wynosiła wówczas około [...] ha, w tym grunty orne o powierzchni [...] ha. Na nieruchomości znajdowały się zabudowania m. in.: gmach zasadniczy browaru, składający się z gmachu głównego, suszarni słodu, sali maszyn i kotłowni, lodownia, piwnice, szopy, stajnia i wozownia, budynki gospodarcze, domy drewniane oraz murowane w tym tzw. "[...]". Z kolei protokół z dnia [...] września 1946 r. dotyczący rozdysponowania gruntów poordynackich w osadzie [...], stanowiący załącznik do pisma Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] października 1946 r., do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...], w pkt 4 stanowi, iż "dla Powiatowej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w [...], browarowi w [...] zaprojektowano przydzielić grunty znajdujące się pod zabudowaniami i urządzeniami fabrycznymi o powierzchni [...] ha i [...] arów oraz staw, z wyłączeniem znajdującego się na wysepce [...] o pow. [...] ha i [...] ary, łączna powierzchnia browaru "[...]" wynosiłaby [...] ha i [...] ary. Zabudowania na wyżej podanym terenie przekazane w tymczasową administrację dnia [...] marca 1945 r, przez Powiatowy Urząd Ziemski w [...] projektuje się przydzielić browarowi na własność. Grunty wyżej wspomniane są w administracji prawnej Dyrekcji Lasów Państwowych, w użytkowaniu faktycznym browaru "[...]" -"Powiatowa Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w [...]". W pkt. 5 protokół stanowi, że dla Szkoły Powszechnej w [...] zaprojektowano grunty znajdujące się pod zabudowaniami oraz przeznaczone na boisko sportowe i ogródki o pow. około [...] ha. Grunty znajdują się w prawnej administracji Dyrekcji Lasów Państwowych, budynek zaś szkolny nie został dotychczas nikomu przydzielony". Organ zwrócił uwagę, że z pisma Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1947 r. ,nr [...], do Urzędu Wojewódzkiego Dział Rolnictwa i Reform Rolnych w [...], dotyczącego wyłączenia od parcelacji części ośrodka [...] w powiecie [...] wynika, że plac o powierzchni [...] ha, wraz ze znajdującymi się na nim budynkami został przeznaczony na rzecz Gminy [...] dla szkoły powszechnej. Protokołem z dnia [...] sierpnia 1948 r., komisarz ziemski przekazał Gminie [...] obiekt przeznaczony na cele szkolnictwa powszechnego z dóbr byłej [...], obejmujący plac o pow. [...] ha, wraz ze znajdującymi się na nim budynkami. W powyższym protokole również nie zawarto informacji, z której wynikałoby, że budynki szkolne stanowiły uprzednio część browaru. W ocenie Ministra, na podstawie powołanych dokumentów nie można stwierdzić, że budynek szkoły oraz budynek "[...]" w dniu [...] września 1939 r. wchodziły w skład browaru w [...], gdyż powierzchnia przejętych gruntów obejmujących budynki browaru w dniu [...] września 1945 r., wynosiła [...] ha i nie obejmowała terenów objętych wnioskiem. Dopiero w protokole sporządzonym w dniach [...] lipca 1946 r. i [...] września 1946 r., ustalono, że powierzchnia browaru wynosi [...] ha. W powyższym protokole wymieniono "[...]", ale nie wymieniono budynku szkoły. Organ podkreślił, że wymienione we wniosku dokumenty m. in. Pismo Wojewódzkiego Urzędu [...] Dział Rolnictwa i Reform Rolnych w [...] Wydział Urządzeń Rolnych z dnia [...] marca 1947 r., znak: [...], do Wojewódzkie Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w [...] oraz pismo Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] lutego 1947 r. do Starostwa Powiatowego w [...] dotyczą przejęcia na rzecz Skarbu Państwa browaru, natomiast nie dotyczą nieruchomości będących przedmiotem wniosku. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem skarżących, zdaniem których o przejęciu omawianych nieruchomości na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej świadczy treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. Organ wskazał, że protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] i [...] lutego 1945 r., nie jest dowodem, że obiekty w nim wymienione wcześniej przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art 2 ust 1 lit e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Mianowicie zgodnie z art. 8 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, wykonanie tego dekretu należało do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych, który stosownie do art 6 ust. 2 tego dekretu za pośrednictwem swojego resortu sprawuje administrację obiektów leśnych (art. 1-3) przejętych na własność Skarbu Państwa za pośrednictwem organów administracji Lasów Państwowych. Dlatego też obiekty leśne wymienione w art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., najpierw objęli przedstawiciele resortu rolnictwa a następnie przekazali je właściwej okręgowej dyrekcji lasów państwowych. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli M. P., E. D., G. B. , A. R. i M. Z. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie : a) art, 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art 105 § 1 K.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw prawnych do takiego rozstrzygnięcia, b) art 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i art 107 § 3 K.p.a. – poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. błędne ustalenie, że brak jest dowodów na to, że objęta postępowaniem administracyjnym nieruchomość stanowiąca własność J. Z. została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a to poprzez: - nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj, błędne zaniechanie ustalenia, że objęte wnioskiem nieruchomości zostały faktycznie objęte przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wszystkie dobra byłej [...] zostały przejęte przez Skarb Państwa na podstawie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej; - błędne przyjęcie, iż wskazana w księdze wieczystej pn. "[...]", kolejność zastosowania dekretów: 1. z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, 2. z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, 3. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie ma znaczenia dla ustalenia, na jakiej zasadzie została przejęta sporna nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, pomimo, iż literalna wykładnia tego zapisu nakazuje przyjąć, iż w pierwszym rzędzie zastosowanie znalazł dekret z dnia 6 września 1944 r.; - błędną ocenę dokonanego w dniu [...] grudnia 1947 r. wpisu w dziale II księgi wieczystej pn. "[...]", prawa własności na rzecz J. Z., ojca wnioskodawców; - arbitralne przyjęcie, iż nie można ustalić podstawy przejęcia objętych wnioskiem nieruchomości gdyż zdaniem organu z treści wpisu w dziale II księgi wieczystej pn. "[...]", wynika, iż dekret jest powołany na równi z dwoma innymi aktami prawnymi, podczas gdy w rzeczywistości zgodnie z wpisem z dnia [...] grudnia 1947 r., będącym pierwszym wpisem po dacie wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, sporna nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie wskazanych powyżej dekretów; - błędną ocenę akt ksiąg wieczystych dla nieruchomości objętych wnioskiem, poprzez nieustalenie, na jakiej podstawie został w nich ujawniony Skarb Państwa, na czyj wniosek i w jakim trybie (na podstawie jakich przepisów), oraz jakie dokumenty załączono do wniosku o wpis tego prawa i nie wskazanie tych okoliczności i podstaw prawnych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; - błędną ocenę akt ksiąg wieczystych dla nieruchomości objętych wnioskiem i przyjęcie, iż wpis w dziale II dawnej księgi wieczystej pn. "[...]", został "zaprojektowany" przez pełnomocnika spadkobiercy, w związku z regulacją spadku po M. Z., podczas gdy w rzeczywistości w systemie prawa polskiego obowiązuje zasada legalizmu materialnego: - błędną ocenę kwestii braku zaświadczenia oraz protokołu przejęcia spornej nieruchomości oraz błędną ocenę zapisów treści protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. (strona 1 tego protokołu), na mocy którego Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...], działający na mocy upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w [...] przyjęła tereny leśne opisane w tym protokole oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1961 r., sygn. akt I CR 948/58, w którym Sąd Najwyższy uznał, że protokołem z dnia [...] i [...] lutego (1945 r.) nastąpiło przekazanie Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] tylko terenów leśnych z przynależnościami (...) oraz że faktyczne przejęcie dóbr ([...]) nastąpiło już [...] września 1944 r., z których wynika, że protokół ten nie jest protokołem przejęcia lasów w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a tereny te znajdowały się już we władaniu Skarbu Państwa - Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...], zaś wyłącznym dowodem przejścia lasów na własność Państwa na podstawie dekretu jest właśnie protokół sporządzony w odpowiednio przepisanej formie, także w sytuacji, gdy Skarb Państwa jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości, a w konsekwencji pominięcie, że nie mogło dojść do przejęcia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa na podstawie dekretu o lasach, - błędną ocenę dokumentów urzędowych zgromadzonych w sprawie, c) § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej- poprzez jego błędne niezastosowanie wskutek bezpodstawnego uznania, że przepis ten dotyczący orzekania w przedmiocie tego, czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisu art, 2 ust, 1 lit. e) dekretu, nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z tej przyczyny, że zdaniem organu nieruchomość ta faktycznie nie przeszła na rzecz Państwa z mocy cytowanego przepisu ww. dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, pomimo tego, że: - w księdze wieczystej pn. "[...]", prowadzonej dla tej nieruchomości na dzień [...] września 1944r, i po tej dacie widnieje wpis, że nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, - wszystkie nieruchomości należące do [...] a stanowiące własność J. Z. - w tym i przedmiotowa nieruchomość, zostały w dniu [...] września 1944 r. objęte w posiadanie i zarząd przez Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] i jego oddziały, a wszystkie obiekty znajdowały się w dyspozycji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] o czym świadczy treść pierwszej strony protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] i [...] lutego 1945r., którym Powiatowy Urząd Ziemski w [...] przekazuje określone składniki majątku [...]; - łącznie wszystkie nieruchomości należące do [...] a stanowiące własność J. Z. spełniały normy obszarowe wynikające z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; d) art. 365 K.p.c. - poprzez pominięcie wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] listopada 1963 r., sygn. akt: [...] i wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] listopada 1964 r., sygn. akt: [...], wydanych w sprawie z powództwa J. Z. w przedmiocie [...]; e) art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skutek prawnorzeczowy dekretu powstawał z chwilą objęcia w posiadanie danej nieruchomości i był uzależniony od sporządzenia protokołu w sprawie przejęcia nieruchomości, a wskutek tego, że nie ma dowodów na objęcie przedmiotowej nieruchomości działaniem w/w dekretu z przeznaczeniem na cele reformy rolnej w związku z treścią protokołu z dnia [...] września 1944 r. f) art. 6 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez jego bezpodstawne pominięcie pomimo tego, że w zarząd państwowy wykonywany przez Powiatowy Urząd Ziemski w [...] działający w imieniu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych została objęta cała nieruchomość ziemska J. Z. pod nazwą "[...]", położona na terenie województwa [...], o czym świadczą takie dokumenty urzędowe jakie zostały zgromadzone w aktach administracyjnych sprawy; g) art. 107 § 1 pkt 5 i 6 i § 3 K.p.a. - poprzez niezastosowanie i sporządzenie pozornego, sprzecznego z zasadami logiki uzasadnienia decyzji, prowadzącego do wniosku o dowolnym, arbitralnym charakterze rozstrzygnięcia sprawy, pozbawionego właściwego umotywowania, niekorespondującego z rozstrzygnięciem sprawy, ujawniającego błędny tok rozumowania organu i wadliwe powody odmowy wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, prowadzącego do wniosku, iż zachodzi wewnętrzna sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia decyzji, a jej uzasadnieniem co należy uznać za wewnętrzną sprzeczność całej decyzji; h) § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przesłanką uznania, iż sporne nieruchomości zostały przejęte na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu pozostaje uprzednie ustalenie, iż wchodziły one w skład browaru [...]; i) art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady jednolitości orzecznictwa oraz zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, które zgodnie z przyjętym w orzecznictwie zapatrywaniem w analogicznych stanach faktycznych i prawnych nie powinny być wydawane odmienne orzeczenia sądowe. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż nie może budzić wątpliwości fakt, że majątek ziemski J. Z. (ojca skarżących) pod nazwą "[...]" - został przejęty faktycznie jako całość już we wrześniu 1944 r. przez Skarb Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, a zatem organy władzy państwowej - Wojewódzki Urząd Ziemski w [...] oraz Powiatowy Urząd Ziemski w [...] stosowały przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. w stosunku do majątku ziemskiego J. Z. - [...]. Majątek ten pozostawał w zarządzie Skarbu Państwa w całości do czasu sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. Zgodnie z rejestrem pomiarowym gruntów należących do dóbr [...] według stanu na dzień [...] stycznia 1945 r. łączna powierzchnia majątku ziemskiego J. Z. wynosiła [...] ha z czego powierzchnia (rozmiar) gruntów o charakterze rolnym wynosiła [...] ha [...] m2, a gruntów leśnych [...] ha [...] m2. Jak wynika z protokołu zdawczo odbiorczego "[...]" z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. sporządzonego w [...], na którym widnieją podpisy przedstawicieli Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...], urząd ten przeniósł posiadanie znacjonalizowanego już mienia Skarbu Państwa o łącznej powierzchni [...] ha [...] a gruntów leśnych, natomiast łączna powierzchnia gruntów rolnych w majątku [...] wynosiła [...] ha [...] a [...] m2 (na ogólny obszar [...] ha [...] a [...] m2). Zarzucili organowi, że w zaskarżonej decyzji nie dostrzega faktu, iż sporna nieruchomość wchodziła w skład dawnej "[...]", podczas gdy koncentruje się wyłącznie na badaniu kwestii położenia spornych nieruchomości na terenie browaru [...]. Tymczasem "[...]" została przejęta w całości na mocy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, dekretu z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Skoro dekret z dnia 6 września 1944 r. był pierwszą z ustaw nacjonalizacyjnych o generalnym charakterze to w ocenie skarżących bezspornym powinno być, iż przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem tegoż dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wskazali, że wbrew stwierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji protokół zdawczo-odbiorczy z [...] i [...] lutego 1945 r. nie jest protokołem przejścia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2023 r., oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2022 r. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W judykaturze i doktrynie prawniczej ugruntował się pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, występuje wówczas gdy brak jest jednego z konstytutywnych elementów materialnego stosunku prawnego, tj. brak podmiotu i przedmiotu postępowania, a także zaistnienia innych okoliczności wywołujących podobny skutek, powodujący, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, gdy żaden z istotnych elementów stosunku prawnego nie przestał istnieć i sprawa wymaga merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia. Brak przedmiotu postępowania ma miejsce wówczas, gdy ustalony stan faktyczny nie podlega uregulowaniu przepisami administracyjnymi, które dawałyby organowi administracyjnemu kompetencję do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania lub też sprawa ma cywilny charakter). Jeśli natomiast istnieje stan faktyczny, w którym organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania administracyjnego jest bowiem orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany rozszerzająco, a umorzenie postępowania powinno być traktowane jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej sprawę co do istoty. Temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe - w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. - tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją, nie zaś wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 853/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r. sygn. akt II GSK 1567/16, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 176/15; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 487/15). Gdy w stanie faktycznym, podlegającym regulacji administracyjnoprawnej, organ stwierdzi brak przesłanek materialnoprawnych do rozstrzygnięcia o przyznaniu uprawnień lub nałożeniu obowiązków na indywidualny podmiot, to uzasadnia to wydanie decyzji odmawiającej, a nie umorzenia postępowania. Tak więc w sytuacji gdy istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, umorzenie przez organ administracji postępowania winno spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Reasumując, bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., zachodzi jedynie w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego bezzasadne jest dalsze kontynuowanie postępowania wobec niemożliwości wydania decyzji pozytywnej, ani negatywnej. W rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a. Nie ma wątpliwości, że nie zachodzą przeszkody do prowadzenia postępowania o charakterze podmiotowym, albowiem strony postępowania administracyjnego zostały ustalone, a ich interes prawny nie budził wątpliwości organu. Nie zachodzą również przeszkody o charakterze przedmiotowym, gdyż istnieją podstawy prawne i faktyczne do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego i wydania decyzji merytorycznej. Na wstępie należy podkreślić, na co zwrócił uwagę także organ, że w judykaturze ugruntował się pogląd, że w trybie dekretu z 6 września 1944 r., nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie dekretu. Decyzja orzekająca o przejęciu danej nieruchomości nie była konieczna do zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności (por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, uchwała Sądu Najwyższego z 17 lutego 2011 r., III CZP 121/10). Dopiero gdy właściciel kwestionował prawidłowość zastosowania przez państwo przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, prowadzone było postępowanie z § 5 rozporządzenia wykonawczego. W efekcie istotą tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy uprawnione jest zastosowanie wobec danej nieruchomości przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W omawianym trybie należy zatem rozpoznać prawidłowość zakwalifikowania danej nieruchomości (ewentualnie jej części) do kategorii nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym oraz prawidłowość ustalenia norm obszarowych (100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych) w stosunku do nieruchomości o takim właśnie charakterze. Warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe zastosowały art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jeżeli tak - to prawidłowość zastosowania przesłanek wynikających z tego przepisu podlega rozpoznaniu w ramach omawianego postępowania. Przy czym nie jest przedmiotem ustalenia organu administracji w ramach tego postępowania, który przepis prawa poza art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mógłby stanowić podstawę przeprowadzonej faktycznie nacjonalizacji. Sąd zwraca uwagę, że obowiązkiem organu było ustalenie czy nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Przechodząc do analizy dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych należy na wstępie wskazać, że w dawnej księdze hipotecznej [...] w dziale II znajduje się wpis "Resztę nieruchomości z dóbr niniejszych uregulowanych wyżej na imię M. Z. nie przejętych na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie dekretów: z dnia 6 IX 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dnia 12 XII 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z dnia 3 I 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, otrzymał na własność J. Z., po śmierci tegoż M. Z. jako syn, z mocy prawa spadkowego". Zdaniem Sądu stanowisko Ministra, że nie można uznać, że analizowany wpis dowodzi faktu przejęcia [...] przez Skarb Państwa, a nawet jej części objętej wnioskiem w przedmiotowym postępowaniu, na podstawie dekretu z 6 września 1944 r., jest nieuzasadnione. Wpis ten wynika bowiem z decyzji Wydziału Hipotecznego a Minister nie dysponuje dowodami, które jego wiarygodność mogłyby podważyć. Wpis ten zawiera, zdaniem Sądu chronologiczny zapis podstaw prawnych przejęcia majątku [...] na rzecz Skarbu Państwa. Został dokonany w 1947 r. czyli po wejściu w życie wszystkich wymienionych aktów oraz po dokonaniu już szeregu czynności prawnych wobec nieruchomości wchodzących w skład [...] m.in. po przekazaniu części nieruchomości pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych protokołem z [...] i [...] lutego 1945 r. ( którego brak jest w aktach administracyjnych). Wpis ten nie może być analizowany w oderwaniu od dokumentów i zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed nim. Zwrócić należy uwagę na protokół z [...] września 1944 r., w sprawie przejęcia majątku [...] na cele reformy rolnej. Z treści tego dokumentu wynika wprost, że został on sporządzony "w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej, na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6. 9. 1944 r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej, majątku [...], własność Ob. [...] J. Z.". W dalszej części protokołu wskazano, że "przejęcie powyższego majątku następuje wg. stanu poniżej ustalonego. Opisanie granic wg. szkiców, będących w posiadaniu [...] - grunty wsi [...], zachód - grunty zaserwitutowe wsi [...], a południe i wschód - lasy i grunty osady [...], ogólny obszar [...]". Protokół ten zakreśla zasięg terytorialny obejmowanych gruntów. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyrażane przez sądy administracyjne w dotychczasowym orzecznictwie stanowisko, że takie sformułowanie protokołu oznaczało, iż przejęcie dotyczy wszystkich gruntów położonych na terenie osady [...], a zatem również nieruchomości objętej wnioskiem. Z taką oceną protokołu koresponduje treść protokołu z dnia [...] września 1945 r. w sprawie przekazania browaru parowego w [...] na rzecz Powiatowej Spółdzielni "[...]" w [...], Powiatowy Urząd Ziemski w [...] wraz z budynkami i majątkiem ruchomym. W następnym protokole sporządzonym w dniach [...] lipca 1946 r. i [...] września 1946 r.,w którym ustalono, że powierzchnia browaru wynosi [...] ha. wymieniono budynek "[...]". Z kolei protokołem z dnia [...] sierpnia 1948 r., komisarz ziemski przekazał Gminie [...] obiekt przeznaczony na cele szkolnictwa powszechnego z dóbr byłej [...], obejmujący plac o pow. [...] ha, wraz ze znajdującymi się na niej budynkami. Treść powyższych protokołów wskazuje, że grunty majątku [...], przejętego protokołem z [...] września 1944 r. następnie zostały przekazywane podmiotom wymienionym w tych protokołach. Organ wskazał, że protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. dotyczący przekazania części tych nieruchomości w zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych, nie jest dowodem, że obiekty w nim wymienione wcześniej przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art 2 ust 1 lit e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ zwrócił uwagę, że z art. 8 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, wykonanie tego dekretu należało do Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych który stosownie do art 6 ust. 2 tego dekretu za pośrednictwem swojego resortu sprawuje administrację obiektów leśnych (art. 1-3) przejętych na własność Skarbu Państwa za pośrednictwem organów administracji Lasów Państwowych. Dlatego też obiekty leśne wymienione w art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., najpierw objęli przedstawiciele resortu rolnictwa a następnie przekazali je właściwej okręgowej dyrekcji lasów państwowych. Sąd nie zgadza się ze wskazaną wyżej oceną dokonaną przez organ. W ocenie Sądu fakt, że Skarb Państwa przekazywał pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych (co nie jest kwestionowane) wymienione w protokole nieruchomości leśne wskazuje, że nieruchomości te przed ich przekazaniem Dyrekcji Lasów Państwowych zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu o reformie rolnej na podstawie którego Skarb Państwa nabywał nieruchomości z mocy prawa. Takie stanowisko uzasadnia treść omawianego wyżej wpisu w księdze hipotecznej. Sąd zwraca przy tym uwagę, że teoretyczna możliwość objęcia określonych nieruchomości przepisami konkretnych regulacji nacjonalizacyjnych (np. o nacjonalizacji lasów z 12 grudnia 1944 r.) nie wyklucza przyjęcia, że nacjonalizacja tych samych nieruchomości mogła nastąpić z mocy prawa na podstawie wcześniejszych regulacji, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Przy czym, aczkolwiek protokół z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. dotyczący przekazania części tych nieruchomości w zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych, jest znany zarówno organowi jak i skarżącym, to jego brak w aktach administracyjnych jest poważnym niedopatrzeniem organu i powinien zostać dołączony do akt. Organ dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego naruszył przepisy postępowania wadliwe oceniając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, iż sporna nieruchomość nie została przejęta na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej. W tej sytuacji uznać należy, że organ naruszył również art. 105 § 1 k.p.a. umarzając jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, uzupełni materiał dowodowy o protokół z dnia [...] i [...] lutego 1945 r. a następnie wyda decyzję stwierdzającą czy przedmiotowa nieruchomość podpadała czy też nie podpadała poddziałanie dekretu o reformie rolnej. W konsekwencji, uznając podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania za uzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji