I SA/Wa 258/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Agencji [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...]- obie w części dotyczącej płatności opłaty za przekształcenie prawa na konto Starostwa Powiatowego w P.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w części określonej w punkcie 1; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Agencji [...] w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Agencji [...] Oddział Terenowy w W., utrzymało w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w sprawie przekształcenia na rzecz D. R. i E. R. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. w prawo własności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta P. decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.): 1. przekształcił na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych D. R. i E. R. w prawo własności, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P., gmina [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr ew. [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. Wydział Ksiąg Wieczystych. 2. ustalił opłatę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w wysokości [...] złotych. 3. udzielił D. i E. małż. R. 90% bonifikaty po zastosowaniu, której ustalona w pkt 2 opłata wynosi [...] zł płatana w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji na konto Starostwa Powiatowego w P. 4. pouczył o treści art. 4 ust. 15 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. 5. wskazał, że decyzja stanowi podstawę do dokonania zmiany wpisu w księdze wieczystej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Agencja [...], Oddział Terenowy w W., podnosząc, że opłata za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinna być uiszczona na rzecz dotychczasowego właściciela, tj. Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję [...] w związku z czym w decyzji winien zostać wskazany rachunek bankowy Agencji [...] w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że z treści przepisów art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa powinny być wnoszone na konto Starostwa. Żądanie zatem Agencji [...] – w ocenie organu odwoławczego – jest bezzasadne i pozbawione podstawy prawnej. Agencja [...] Oddział Terenowy w W. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzuciła naruszenia art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 4 ust. 14 tej ustawy w związku z art. 23 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zarzucając powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. w części dotyczącej pkt 3 i zmianę decyzji w ten sposób, aby opłata przekazana była na konto bankowe Agencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, na rzecz jakiego podmiotu, ma być uiszczana opłata z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z bezspornych w sprawie ustaleń wynika, że przedmiotem przekształcenia w niniejszej sprawie była nieruchomość rolna wchodząca w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w rozumieniu art. 12 ust. 1 w zw. z art. 1 i art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy Skarb Państwa powierza Agencji Nieruchomości Rolnych (dalej: ANR) wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do tego mienia. Przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ANR obejmując we władanie powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne. Wskazać tutaj należy, że w kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 99/08, którego stanowisko Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, podziela. Sąd wyjaśnił w tym orzeczeniu, że przytoczone przepisy jednoznacznie wskazują, że wolą ustawodawcy było, aby Skarb Państwa swoje uprawnienia właścicielskie do mienia określonego w art. 1 i art. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, wykonywał za pośrednictwem ANR. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Analizując zatem ten przepis w kontekście powyższych rozważań, nie ma wątpliwości, że obowiązek uiszczenia opłaty jest skorelowany ze zdarzeniem w postaci przejścia prawa własności nieruchomości. Na podmiot będący do czasu przekształcenia użytkownikiem wieczystym nakłada się obowiązek uiszczenia opłaty na rzecz podmiotu, któremu dotychczas przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Poza sporem jest, że "dotychczasowym właścicielem" w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest Skarb Państwa, a opłata należna z tytułu przekształcenia wynika z wyzbycia się prawa własności. Reasumując, prawo do opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mieści się w pojęciu uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa, a te zgodnie z art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wykonuje ANR. Nie można utożsamiać kompetencję starosty do wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z uprawnieniem właścicielskim, jakim jest pobieranie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przepis art. 20c ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa określa źródła przychodów w zakresie gospodarki finansowej związanej z gospodarowania mieniem Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (dalej: Zasobu), przy czym ze względu lit. d tego przepisu należy przyjąć, że jest to katalog otwarty. Wskazane w art. 20 c ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi "inne przychody z działalności w zakresie gospodarowania i rozporządzania mieniem Zasobu", obejmują także opłatę z tytułu przekształcenia, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Uprawnienie starostwa powiatowego w myśl art. 4 ust. 14 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ogranicza się do potrącenia 25% środków uzyskiwanych z wpływów osiąganych z opłat z tytułu przekształcenia. Przy czym do potrącenia w rozumieniu tego przepisu nie można stosować przepisów kodeksu cywilnego. Nie sposób bowiem przyjąć jakie podmioty, w takiej sytuacji, byłyby jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, ani że każda z nich mogłaby potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej. Przepis art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznaje staroście jedynie prawo do żądania przekazania 25% środków uzyskiwanych przez Skarb Państwa z tytułu opłat tam wskazanych oraz opłaty wskazanej w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podkreślić należy, że w zakresie opłaty związanej z przekształcaniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, staroście przysługuje prawo tylko do jej czwartej części i to nie na podstawie wykonywania uprawnień statio fisci Skarbu Państwa, ale jako organowi samorządu terytorialnego, albowiem kwota ta stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego (powiatu) na obszarze której położona jest nieruchomość. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] – obie w części dotyczącej płatności opłaty za przekształcenie na konto Starostwa Powiatowego w P. Uchylone części obu rozstrzygnięć dotyczyły zatem wskazania podmiotu, na rzecz którego należało uiścić należność z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.