I SA/Wa 2587/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. i M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...]września 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania M.K.[1] działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.K.[2], od decyzji Wojewody [...] z 1 lutego 2019 r., nr [...] umarzającej postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi [...], pow. [...], woj. [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił dokumenty potwierdzające spadkobranie po B.K.. Wskazał, że pismem z [...] stycznia 2016 r. M.K.[1] wystąpiła o zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z [...] stycznia 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił na wniosek M.K.[1] - działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.K.[2] - postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organ pouczył strony, że zgodnie z art. 98 § 2 kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Postanowienie Wojewody [...] z [...] stycznia 2016 r. o zawieszeniu postępowania zostało doręczone stronom postępowania. Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...], pow. [...], woj. [...]. M.K.[1] działająca w imieniu własnym i w imieniu M.K.[2] wniosła odwołanie od decyzji Wojewody. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę wskazał, że art. 98 § 1 kpa stanowi, iż zawieszenie postępowania może nastąpić na wniosek strony. Dla zawieszenia postępowania na podstawie tego przepisu konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: a) wniosek o zawieszenie postępowania złożyła strona, na której żądanie wszczęto postępowanie, b) żądaniu zawieszenia postępowania nie sprzeciwiają się inne strony, c) zawieszenie postępowania nie zagraża interesowi społecznemu. Z treści cytowanego przepisu wynika, że jeżeli zachodzą powyższe przesłanki organ jest zobowiązany zawiesić postępowanie i nie jest uprawniony do oceny, czy żądanie zawieszenia postępowania jest zasadne. Natomiast zgodnie z art. 98 § 2 kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zastosowanie dyspozycji tego artykułu uzależnione jest od łącznego spełnienia następujących warunków: 1) upłynął okres 3 lat od daty zawieszenia postępowania oraz 2) żadna ze stron nie zwróciła się w tym okresie o podjęcie fakultatywnie zawieszonego postępowania. Organ wyjaśnił, że data początkowa od której zaczyna biec termin 3 lat musi być datą jednakową dla wszystkich stron postępowania, dlatego moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Założeniem ustawodawcy było, aby termin 3-letni miał swoje źródło w jednym zdarzeniu. W przedmiotowej sprawie początkiem biegu omawianego terminu jest [...] stycznia 2016 r. Minister wskazał, że z istoty zawieszenia postępowania na wniosek strony wynika, że również jego podjęcie pozostawione jest wyłącznie woli strony, a ustawodawca wprowadza tu jedynie ograniczenie czasowe. Dla skuteczności podjęcia postępowania niezbędne jest złożenie takiego wniosku w terminie 3 lat. Termin ten ma charakter ustawowy i dotyczy czynności strony postępowania. Organ podniósł, że strona została prawidłowo pouczona zarówno o terminie na podjęcie postępowania, jak i o skutkach zaniechania tej czynności. Zwrócenie się o podjęcie zawieszonego postępowania, które mogłoby wykluczyć zastosowanie przepisu, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, oznacza czynność strony polegającą na wniesieniu podania w rozumieniu art. 63 kpa. Powinno ono zawierać żądanie podjęcia fakultatywnie zawieszonego postępowania. Minister wskazał, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym. Bez względu na okoliczności jest to termin o charakterze nieprzywracanym. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Minister podniósł, że strony nie zwróciły się o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie wskazanym w art. 98 § 2 kpa. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania upłynął. Nie ma również znaczenia z jakiej przyczyny strony nie wystąpiły z wnioskiem o podjęcie zawieszonego, na ich wniosek, postępowania. Minister wyjaśnił, że powodem wydania decyzji o umorzeniu niniejszego postępowania nie była ocena spełnienia wymogów formalnych wniosku, ani merytoryczna ocena przedstawionych dowodów. Decyzja tej treści wynika z przepisów prawa, które stanowią, że wskutek braku złożenia wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek stron (po upływie trzyletniego terminu na złożenie wniosku o podjęcie postępowania), żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Wobec tego organ I instancji nie mógł postąpić inaczej, jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek stron za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2019 r., wniosła M.K.[1] działająca w imieniu własnym i jako pełnomocnik brata M.K.[2]. Skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do podjęcia postępowania w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wyjaśnili, że wniosek o podjęcie postępowania nie został złożony w terminie, ponieważ skarżąca od [...] grudnia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. była hospitalizowana, a następnie nie powróciła do domu lecz trafiła pod opiekę zaprzyjaźnionej pielęgniarki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z [...] stycznia 2016 r. Wojewoda [...] zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 kpa, postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpiła skarżąca działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik brata M.K.[2]. Z postanowienia z [...] stycznia 2016 r. wynika, że pouczono strony o treści art. 98 § 2 kpa. W dniu [...] stycznia 2019 r. upłynął 3 letni termin wskazany w wyżej powołanym przepisie. Z istoty zawieszenia postępowania na wniosek strony wynika, że również jego podjęcie pozostawione jest wyłącznie woli strony, a ustawodawca wprowadził tu jedynie ograniczenie czasowe. Dla skuteczności podjęcia postępowania niezbędne jest bowiem zwrócenie się o to do organu w terminie 3 lat od daty zawieszenia postępowania. Bezsporne jest, że w powyższym terminie nie wpłynął wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Wobec tego prawidłowo organ I instancji umorzył postępowanie. Uznanie bowiem żądania wszczęcia postępowania za wycofane czyni to postępowanie bezprzedmiotowym. Trafne więc było zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 98 § 2 kpa. Należy podkreślić, że przepis art. 98 § 2 kpa przewiduje fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Postępowanie nie może bowiem toczyć się w sytuacji, gdy w trakcie postępowania strona wycofa żądanie wszczęcia postępowania, które to postępowanie może być prowadzone wyłącznie na jej wniosek. Skutek ten występuje również, gdy formalnie brak jest co prawda takiego wniosku strony, lecz przepis prawa - art. 98 § 2 kpa - nakazuje uznanie wniosku wszczynającego postępowanie za wycofany. Zatem, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie o określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 kpa (por: wyrok NSA z 26 września 2001 r., sygn. akt V SA 381/01). Prawidłowość umorzenia postępowania, jako bezprzedmiotowego w niniejszej sprawie, znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie przywołanym przez Ministra. Zważyć należy, że organ nie ma obowiązku informować strony o zbliżającym się upływie 3 letniego terminu. Zgodnie z art. 102 kpa w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Wobec upływu 3 letniego terminu od daty zawieszenia postępowania i niezłożeniu przez stronę w tym czasie wniosku o podjęcie postępowania, organ był zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Wojewoda zarówno w tym czasie, jak i po upływie 3 letniego terminu nie był uprawniony do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji co do istoty, tj. ustalenia prawa do rekompensaty lub odmowy ustalenia tego prawa. Jak wyżej podniesiono w okresie zawieszenia postępowania organ podejmuje tylko czynności wskazane w art. 102 kpa, natomiast wobec upływu 3 lat od zawieszenia postępowania, żądanie uznaje się za wycofane. Zawarte w skardze żądanie o przywrócenie przez Sąd terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nie mogło być skuteczne. Sąd nie ma uprawnień do przywracania terminów w postępowaniu administracyjnym, a ponadto termin określony art. 98 § 2 kpa jest terminem nieprzywracanym. Jak wyżej zaznaczono przepis art. 98 § 2 kpa przewiduje fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Wobec tego niemożliwe jest uznanie terminu wskazanego w powyższym przepisie, jako podlegającego przywróceniu, skoro sama ustawa wiąże skutki prawne z jego upływem. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.