I SA/Wa 261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B., A. B. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku M. B., A. B. i M. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] stwierdzającej, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] kwietnia 1989 r. nr [...] w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] została wydana z naruszeniem prawa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 22 marca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek M. B., A. B. i M. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] lutego 2007 r., którą to decyzją stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami UD [...] z [...] kwietnia 1989 r. nr [...] o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w budynku przy ul. [...] w [...], bez stwierdzania jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków, jakie wywołała. We wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji wskazano, że nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu warszawskiego. Jej właściciel A. R. złożył w terminie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, jednakże zmarł przed jego rozpatrzeniem, a wszelkie prawa spadkowe na mocy testamentu przeszły na jego żonę M. R. Orzeczeniem PRN w [...] z dnia [...] października 1953 r. nr [...] odmówiono uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...], a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. stwierdziło, na wniosek M. R., jego nieważność, z powodu rażącego naruszenia prawa — art. 7 ust. 2 i 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). M. R. w dniu 15 lutego 2000 r. umową zawartą w formie aktu notarialnego rep. [...] zbyła całe swoje prawa i roszczenia przysługujące do nieruchomości przy ul. [...] na rzecz M. i A. B. oraz M. P. W dniu 29 grudnia 2005 r. M. R. wniosła do SKO w W. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami UD [...] z dnia [...] kwietnia 1989 r. orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku na przedmiotowym gruncie na rzecz jego najemców. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Kolegium stwierdziło wydanie w/w decyzji o sprzedaży lokalu nr [...] z naruszeniem prawa, nie stwierdzając jej nieważności z powodu nieodwracalnych skutków prawnych jakie decyzja wywołała. Decyzja wydana została w wyniku wszczęcia postępowania na wniosek M. R. z dnia 29 grudnia 2005 r., która wtedy nie miała już legitymacji strony postępowania z uwagi na wcześniejsze zbycie wszystkich praw i roszczeń do nieruchomości na rzecz osób trzecich. W takim stanie Kolegium powziąwszy wiadomość o tym fakcie winno umorzyć postępowanie nadzorcze z wniosku M. R. z powodu jego bezprzedmiotowości. Kolegium jednakże uznało, że doręczenie pełnomocnictwa, jakie zostały udzielone przez A. B., M. B. i M. P. temu samemu adwokatowi, który reprezentował M. R. jest wnioskiem złożonym przez strony, co było nieuprawnione, gdyż osoby te nie mogły wstąpić w prawa M. R., ponieważ w dacie wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] M. R. żadnych praw do nieruchomości już nie miała. W sprawie tej wystąpiła bezprzedmiotowość pierwotna, która powinna skutkować odmową wszczęcia postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji SKO stanowi zdaniem wnioskodawców jedyną prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego, co umożliwi im wszczęcie właściwego postępowania w tym przedmiocie. Zawiadomieniem z dnia 1 kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. poinformowało M. B. i A. B. oraz M. P. a także właścicieli lokalu mieszkalnego nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w trybie art. 157 § 2 kpa. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2007 r. stwierdzającej, że decyzja z dnia [...] kwietnia 1989 r. nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] została wydana z naruszeniem prawa. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli M. B., A. B. i M. P., zaznaczając, że w dacie złożenia wniosku M. R. nie miała interesu prawnego do wszczęcia postępowania. Gdyby w chwili wszczęcia miała interes prawny a następnie sprzedała prawa i roszczenia, wówczas nabywcy wstąpiliby w jej prawa w toczącym się postępowaniu, taka sytuacja nie miała jednak miejsca. W tej sytuacji stanowisko Kolegium jest błędne i niezgodne z prawem, co uzasadnia konieczność rewizji kwestionowanej decyzji. W sprawie miała miejsce bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wynikająca z braku wniosku uprawnionego podmiotu i organ winien był sprawę umorzyć, a nie merytorycznie rozpoznawać, i obecnie w sprawie ma zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bowiem decyzja z dnia [...] lutego 2007 r. została wydana bez podstawy prawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając ponownie sprawę wskazało, iż nie stwierdziło, aby istniały nowe okoliczności stanowiące przesłankę do zmiany zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r. - decyzja została wydana przez właściwy organ, a ponadto w sprawie brak jest podstaw do uznania ziszczenia się przesłanki rażącego naruszenia prawa. Nie można również, zdaniem organu, ocenianemu rozstrzygnięciu zarzucić wydania bez podstawy prawnej. Nie doszło również do naruszenia zasady res iudicata - była to pierwsza decyzja w tej sprawie, skierowana do stron postępowania, nie była niewykonalna, nie jest obarczona wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zatem, w ocenie organu, nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2011 r. złożyli M. B., A. B. i M. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest ważna. Zgodnie natomiast z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Jak wynika z akt sprawy, uczestnik postępowania administracyjnego J. S. zmarł [...] czerwca 1994 r. Zarówno jednak decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2010 r. jak i decyzja organu drugiej instancji z dnia [...] grudnia 2011 r. wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. - skierowane zostały do zmarłego w dniu 5 czerwca 1994 r. uczestnika postępowania J. S. Stwierdzić należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania administracyjnego, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną, którą należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie art. 8 § 1 kodeksu cywilnego, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, która kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego; w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przy czym, co należy podkreślić, nie ma znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i ustali strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz pominął zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.