I SA/Wa 263/08

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od połowy wpisu od skargi w wysokości 100 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. L.K. wnioskiem z dnia 24 stycznia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek dom o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest obłożnie chorą emerytką i wymaga opieki osób drugich, za co płaci około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podniosła, że ponosi wysokie miesięczne koszty utrzymania domu (energia elektryczna – [...] zł, gaz i ogrzewanie – [...] zł) oraz zakupu lekarstw ([...] zł). Skarżąca zaznaczyła, że po odliczeniu wszystkich koniecznych opłat na życie pozostaje jej około [...] zł miesięcznie. Wskazała ponadto, że wraz z nią zamieszkuje jej wnuczka, która jest współwłaścicielką domu, nie prowadzi jednakże z wnioskodawczynią wspólnego gospodarstwa domowego. Do wniosku dołączone zostały stosowne dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności. W tym stanie sprawy zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4). Wniosek L.K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe, zgodnie z art. 211 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że L.K. nie wykazała należycie, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w pełnej wysokości, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Zaznaczyć trzeba, że z danych zgromadzonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżąca uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie jest zatem osobą pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku w całkowitym zakresie. Z posiadanych środków finansowych – mimo wykazywanych stosunkowo wysokich wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem – wnioskodawczyni jest w stanie partycypować w kosztach postępowania, uiszczając połowę wpis od skargi w wysokości 100 zł, czy też ponosząc opłaty kancelaryjne za podejmowane w niniejszej sprawie czynności Sądu. Zwłaszcza, że - jak wyżej wskazano - instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Każdy decydując się na wstąpienie na drogę sądową powinien zaś liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.