I SA/Wa 2637/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 października 2022 r. nr DNI.rn.625.152.2022 w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem nr DNI.m.625.152.2022, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kpa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) uchylił postanowienie Wojewody Kujawsko- Pomorskiego z dnia 4 sierpnia 2022 r. znak: WSPN.I.7511.9.2020.ŁS o zwrocie wniosku T. W. (dalej jako skarżący) o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi [...], gmina [...], powiat [...], oznaczona hipotecznie jako [...], o łącznej powierzchni [...] ha, stanowiąca dawną własność S. W., nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b oraz art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13, dalej jako dekret/dekret PKWN). Postanowienie o zwrocie wniosku zapadło w wyniku stwierdzenia wojewody, że organ administracji nie jest właściwy w sprawie orzekania czy objęta wnioskiem nieruchomość ziemska nie podpadała pod przepisy dekretu w szczególności, że wg dokumentów wieczystoksięgowych ww nieruchomość została przejęta na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu, a więc że właściwy do załatwienia tej sprawy, w tym do ewentualnego dokonania zmiany wpisu w księdze wieczystej - jest sąd powszechny. W skardze na ww postanowienie skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 1 pkt 1 kpa i art. 66 § 3 kpa w zw. z art. § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, dalej jako rozporządzenie) poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe niezastosowanie, polegające na przyjęciu, iż nie mają one zastosowania do weryfikacji czy nieruchomość wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, gdyż właściwy jest do tego sąd powszechny, podczas gdy, jak wskazano we wniosku, część nieruchomości tj. dwór, zabudowania dworskie oraz inne części nieruchomości nie były ściśle ani funkcjonalnie związane z produkcją rolną, czego organ w żaden sposób nie zweryfikował. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Podał, że jakkolwiek formalnie jego zażalenie na postanowienie o zwrocie wniosku zostało uwzględnione, to jednak ze względu na wiążącą (błędną) treść uzasadnienia, a w szczególności poczynione tam ustalenia faktyczne i prawne, postanowienie ministra powinno być uchylone. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia było uchylenie postanowienia o zwrocie wniosku - determinowanego stwierdzeniem, że skarżącemu chodzi w istocie o weryfikację wpisu w księdze wieczystej, a to nie należy do właściwości organów administracji publicznej. W tym zakresie uchylenie postanowienia wojewody o zwrocie wniosku z zanegowaniem stanowiska o braku właściwości organów administracji – jest oczywiście uzasadnione. Dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 Nr 3 poz. 13; dalej jako dekret) został uchylony, pomimo to, jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10, a także uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt III CZP 21/11 - w przedmiocie objęcia danej nieruchomości dyspozycją art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 grudnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, nadal właściwe do orzekania w tego typu sprawach są organy administracji, a podstawę prawną w tym zakresie stanowi § 5 rozporządzenia. W tym stanie rzeczy nie ma wątpliwości co do tego, że w zakresie orzekania co do podpadania bądź niepodpadania danej nieruchomości pod przepisy dekretu – właściwe są organy administracji niezależnie od tego, jaki cel w istocie przyświeca wnioskodawcy. Ponieważ kontrolowana sprawa pozostaje na etapie rozważań co do tego który organ jest właściwy w sprawie, tj. organ administracji bądź sąd powszechny, wszelkie dywagacje o sposobie załatwienia wniosku i jego zasadności - są przedwczesne a przez to bezprzedmiotowe. Nie są więc zasadne zarzuty skargi wskazujące na to, że organ nie rozpoznał kwestii objętej wnioskiem i nie zweryfikował czy zabudowania dworskie podpadały pod przepisy dekretu, bo kwestia ta nie była dotychczas przedmiotem rozpoznania. Sąd nie może rozpoznawać wniosku za organ administracji ani sugerować mu kierunku rozpoznania sprawy; zadaniem sądów administracyjnych jest bowiem kontrola czynności dokonywanych przez organy administracji, a nie załatwienie spraw w ich miejsce. Stąd zarzuty co do tego, że organ I instancji uzyskał wskazówki co do tego jak ma rozpoznać wniosek skarżącego, w sytuacji gdy skarżący nie wskazał przepisu, na mocy którego organ I instancji pozostaje normatywnie związany wytycznymi dokonanymi przez ministra – pozostają chybione. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).