I SA/Wa 2652/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Nina Beczek,, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 października 2023 r. nr SKO.4000-2064/2023 w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z 18 września 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 26 października 2023 r. nr SKO.4000-2064/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. odwołania M. Z., utrzymało w mocy decyzję z 18 września 2023 r. Nr [...] Wójta Gminy [...], który w pkt 1 uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny za niepełnosprawne w stopniu znacznym dziecko W. N. ur. [...] września 2002 przyznany decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] zmienioną decyzjami [...] z [...] grudnia 2021 r. oraz [...] z [...] sierpnia 2023 r. w łącznej kwocie 2805,92 zł za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. i w pkt 2 zobowiązał do zwrotu należności w łącznej kwocie 2805,92 z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Ostateczną decyzją z 2 sierpnia 2019 r. Nr [...] Wójt Gminy [...], przyznał M. Z. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla córki W. N. ur. [...] września 2002, na okres od 1 sierpnia 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości 184,42 zł miesięcznie i na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2021 r. w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Podstawę przyznania zasiłku pielęgnacyjnego stanowiło wówczas orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z [...] października 2018 r., na podstawie którego W. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] października 2021 r. Organ wskazał, że 29 listopada 2021 r. M. Z. złożyła przed organem I instancji oświadczenie, w którym zwróciła się o przedłużenie zasiłku pielęgnacyjnego na córkę W. N. w związku z obowiązującym w Polsce stanem epidemii i brakiem możliwości zgromadzenia wymaganej dokumentacji medycznej. Podała jednocześnie, że będzie się ubiegać o wydanie kolejnego orzeczenia dla córki i zobowiązuje się poinformować GOPS o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W związku z powyższym decyzją z 1 grudnia 2021 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] zmienił z urzędu decyzję wskazaną na wstępie i ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla W. N. od 1 listopada 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zaś pozostałe ustalenia wskazane w przedmiotowej decyzji pozostawił bez zmian. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się m.in. na treść art. 15h pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U z 2020, poz. 374 zm.) zgodnie z którym orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Następnie decyzją z 18 sierpnia 2023 r. Nr [...] Wójt Gminy [...] ponownie zmienił z urzędu decyzję z 2 sierpnia 2019 r. w ten sposób, że przedłużył prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla W. N. na dalszy okres do 31 marca 2024 r. jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnoprawności a pozostałe ustalenia wskazane w przedmiotowej decyzji pozostawił bez zmian. Organ wskazał, że podstawę działania organu I instancji stanowił art. 23 pkt 2 i art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 852), zgodnie z którym orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzemieniu dotychczasowym, którego okres ważności upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r. -jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ powołał się też na art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z którego wynika, że zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Organ podał następnie, że 31 sierpnia 2023 r. M. Z. złożyła przed organem I instancji oświadczenie, w którym podała, że w dniu [...].06.2022 r. zostało wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności córki W. N. Strona przedłożyła też orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] czerwca 2022 r. Nr [...], na podstawie którego córka skarżącej W. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do [...] czerwca 2027 r., ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od [...] stycznia 2018 r. i ustalony stopień datuje się od 28 września 2018 r. Przedłożyła także postanowienie Sądu Okręgowego w [...] Wydział I Cywilny z 8 lipca 2020 r. wydane w sprawie o sygn. akt [...] zgodnie z którym Sąd postanowił całkowicie ubezwłasnowolnić W. N. Opiekunami prawymi W. N. zostali ustanowieni M. Z. i K. N., co potwierdzone zostało zaświadczeniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział III Rodzinny i Nieletnich z 29 września 2020 r., sygn. akt [...]. Organ wskazał następnie, że na wniosek organu I instancji z 31 sierpnia 2023 r. [...] o udostępnienie danych ze zbioru, Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w piśmie Nr [...] z dnia 04 września 2023 r. poinformował, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na wniosek W. N. nr [...] z [...] czerwca 2022 r. zostało odebrane 21 czerwca 2022 r. i nie zostało zaskarżone. Organ podał, że 6 września 2023 r. M. Z., działając jako opiekun prawny W. N., wniosła do organu I instancji pismo, w którym wyjaśniła, że nie złożyła we wskazanym terminie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności córki W. N., gdyż była zajęta obowiązkami wynikającymi z opieki prawnej i faktycznej nad córką (rehabilitacja, hospitalizacje, udział turnusach rehabilitacyjnych). Jednocześnie nadmieniła, że nowe orzeczenie jest tożsame co do treści i określenia stopnia niepełnosprawności, jak orzeczenie pierwotne. Stan zdrowia jej córki nie uległ poprawie. Córka jest osobą w pełni zależną od osób trzecich. W tak ustalonym stanie faktycznym Wójt Gminy [...] wydał wskazaną wyżej decyzje z 18 września 2023 r., w której uznał za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny za niepełnosprawne w stopniu znacznym dziecko W. N., przyznany decyzją [...] z dnia 2 sierpnia 2019 r. zmienioną decyzjami z 1 grudnia 2021 i z 18 sierpnia 2023 w łącznej kwocie 2805,92 zł za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. i zobowiązał do jego zwrotu z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r.. W uzasadnieniu organ I instancji odwołał się do treści art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Uznał, że z dniem wydania nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dla córki, poprzednio przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wygasło. Zdaniem organu nie było konieczności wydania decyzji potwierdzającej ten fakt, bowiem decyzja z 1 grudnia 2021 r. zmieniająca decyzję z 2 sierpnia 2019 r. określała moment końcowy, do którego świadczenie przysługuje. Po otrzymaniu nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności konieczne było złożenie kolejnego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Wniosek taki nie wpłynął do ośrodka, jak też informacja o uzyskaniu nowego orzeczenia. W związku z powyższym w ocenie organu w sprawie ma zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zasiłek pielęgnacyjny wypłacony od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym, gdyż świadczenia były wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych, a osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Z decyzją tą nie zgodziła się skarżąca M. Z., wniosła odwołanie w którym podniosła, że decyzja jest krzywdzącą, wniosła o jej uchylenie. Wyjaśniła, że jej córka W. N. jest osobą z niepełnosprawnością w stopniu znacznym, wymaga stałej pomocy w funkcjonowaniu, co znajduje odzwierciedlenie w obecnym i w obowiązującym poprzednio orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Podała, że w przypadku jej córki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności są tożsame w odniesieniu do stopnia niepełnosprawności oraz wskazań zawartych w orzeczeniach. Podniosła, że organ I instancji uznał, że była zobowiązana do przedstawienia odpowiedniego orzeczenia, zapominając, że sam w każdej chwili mógł dokonać weryfikacji ważności orzeczenia. Przypisywanie jej winy za zaistniałą sytuację oraz obarczanie jej i córki zobowiązaniem do zwrotu należności stanowiących, zdaniem organu I instancji, świadczenie nienależnie pobrane, mija się z celem i przeznaczeniem zasiłku pielęgnacyjnego. Córka spełnia wszelkie przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, tak na mocy orzeczenia funkcjonującego wcześniej, jak i na mocy orzeczenia obowiązującego obecnie. SKO po rozpoznaniu odwołania wskazało, że podstawę prawną powyższej decyzji stanowią regulacje zawarte m.in. w art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którymi osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (ust. 1). Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2 pkt 1). SKO przystępując do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji organu I instancji odwołało się także do przepisu art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych przytaczając jego treść i wskazując, że określa on warunki, jakie należy spełnić do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Organ podał, że przyznanie powyższego zasiłku pielęgnacyjnego jest ściśle powiązane m.in. z legitymowaniem się przez osobę powyżej 16-go roku życia aktualnym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności Organ odwołał się następnie do treści art. 23 ust. 1 i 2 art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że z akt sprawy wynika, że na podstawie opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy [...] z 2 sierpnia 2019 r. M. Z. miała przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla W. N. na okres od 1 sierpnia 2019 r. do 31 października 2021 r. Córka odwołującej legitymowała się wówczas orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z [...] października 2018 r., na podstawie którego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 października 2021 r. Następnie decyzją z 1 grudnia 2021 r.-po zapoznaniu się z oświadczeniem M. Z. z dnia 29 listopada 2021 r., w którym zwróciła się o przedłużenie zasiłku pielęgnacyjnego na córkę W. N. w związku z obowiązującym w Polsce stanem epidemii i brakiem możliwości zgromadzenia wymaganej dokumentacji medycznej - organ I instancji zmienił za jej zgodą decyzję z 2 sierpnia 2019 r. i ustalił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla W. N. od dnia 1 listopada 2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Następnie Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] czerwca 2022 r. wydał orzeczenie o niepełnosprawności Nr [...], na podstawie którego W. N. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na czas określony do [...] czerwca 2027 r. Organ wskazał, że powyższe orzeczenie jest tzw. "nowym orzeczeniem" w rozumieniu powołanego wyżej art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem (...). Odwołując się do treści art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazał, że prawo do świadczenia zasiłku pielęgnacyjnego przyznane M. Z. na córkę W. N. na podstawie decyzji organu I instancji Nr [...] z dnia 2 sierpnia 2019 r., zmienionej decyzją z 1 grudnia 2021 r., ustało z dniem 30 czerwca 2022 r. - czyli, ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin ważności przedłużonego warunkowo na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem (...) orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego w dniu 2 sierpnia 2019 r. Zdaniem organu w celu kontynuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2022 r., w związku z uzyskaniem przez córkę odwołującej "nowego orzeczenia" o znacznym stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2022 r. niezbędne było złożenie przez odwołująca, jako jej opiekuna prawnego, też nowego wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego (wszczynającego postępowanie w nowej sprawie) na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych najpóźniej do 8 września 2022 r. Przepis art. 24 ust. 2a ustawy przewiduje bowiem, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ podkreślił, że samo uzyskanie przez córkę odwołującej orzeczenia Nr [...] z [...] czerwca 2022 r., które pomimo, że nadal potwierdzało zaliczenie jej do znacznego stopnia niepełnosprawności, automatycznie nie powodowało dalszego przyznania/przedłużenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, ale mogło i powinno było stanowić właśnie podstawę do złożenia nowego wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy. Organ podał, że z przedłożonych przez organ I instancji akt sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji organu I instancji wynika, że takiego wniosku w powołanym wyżej ustawowym trzymiesięcznym terminie o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w celu jego wypłaty po 1 lipca 2022 r. M. Z. nie złożyła do Wójta Gminy [...] - w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...]. Zdaniem SKO ustalenia organu I instancji przedstawione w treści zaskarżonej decyzji i w piśmie Nr [...] r. dowodzą natomiast, że M. Z. zgłosiła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] dopiero 31 sierpnia 2023 r. i tego dnia złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego dla córki W. N., do którego dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] Nr [...] z [...] czerwca 2022 r. Wniosek ten, jednak mógł już stanowić podstawę do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2023 r. (art. 24 ust. 2 ustawy) do 30 czerwca 2027 r. (art. 24 ust. 4 ustawy). Zdaniem organu decyzja z 2 sierpnia 2019 r. przyznająca prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, zmieniona decyzją z 1 grudnia 2021 r., była też zmieniona kolejną decyzją organu I instancji z 18 sierpnia 2023 r. Organ wskazał, że decyzję z dnia 18 sierpnia 2023 r. organ I instancji wydał z urzędu w związku z art. 23 pkt 2 i art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 852). Na podstawie art. 10 w związku z art. 28 pkt 2 tej ustawy - art. 15h ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem (...) został uchylony z dniem 5 sierpnia 2023 r. Jednocześnie z dniem 6 sierpnia 2023 r. wszedł w życie z art. 23 pkt 2 powołanej ustawy z 9 marca 2023 r., zgodnie z którym orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15 h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r., - jednak nie dłużej niż do wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem SKO taki stan obowiązywał na etapie podejmowania przez organ I instancji decyzji z 18 sierpnia 2023 r., który, nie mając wiedzy o funkcjonowaniu już w obrocie prawnym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2022 r. wydanego dla córki odwołującej, przedłużył przyznane prawo do zasiłku pielęgnacyjnego do 31 marca 2024 r. - jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Zdaniem SKO postanowienia pozostającej w obrocie prawnym powyższej decyzji organu I instancji z 18 sierpnia 2023 r. nie miały jednak już wpływu na realizację wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego odwołującej, będącej opiekunem prawnym córki, w przedmiotowym okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r.. bowiem podstawa prawna działania organu w tym zakresie obowiązywała od 6 sierpnia 2023 r. W ocenie SKO powyższy stan faktyczny sprawy wskazuje, że w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. organ I instancji realizował wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz M. Z., będącej opiekunem prawnym W. N., po 215,84 zł miesięcznie (tj. przez 13 miesięcy) w łącznej kwocie głównej wynoszącej 2 805,92 zł pomimo, iż prawo do tego świadczenia ustało 1 lipca 2022 r. W związku z tym zaskarżoną decyzją Nr [...] z 18 września 2023 r., organ I instancji orzekł o uznaniu za świadczenie nienależnie pobrane - zasiłek pielęgnacyjny wypłacony za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. w kwocie 2 805,92 oraz jednocześnie zobowiązał odwołującą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. w kwocie 2805,92 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, które na dzień podjęcia tej decyzji wynosiły 217,14 zł. Organ wskazał, że podstawą faktyczną uznania w niniejszej sprawie pobranego przez odwołującą zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane była okoliczność niepoinformowania niezwłocznie organu I instancji przez odwołującą o wydaniu w dniu [...] czerwca 2022 r. "nowego orzeczenia" o stopniu niepełnosprawności dla córki. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się zatem do tego, czy w ustalonych okolicznościach sprawy wskazanych wyżej, wypłacony odwołującej zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. był faktycznie świadczeniem nienależnie pobranym. Organ wskazał, że kwestie związane z ustalaniem i zwrotem nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych zostały uregulowane w art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ po przytoczeniu treści tego przepisu wskazał, że treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że warunkiem uznania na jego podstawie świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane jest świadomość świadczeniobiorcy o braku prawa do pobierania danego świadczenia, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, w myśl którego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma, zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła. Z tego względu istotne jest dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia, a następnie ustalenie, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony, i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (por. np. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., I OSK 1392/21; por. też wyroki z 28 października 2021 r., IISA/GI 764/21; z 15 lipca 2022 r., IISA/GI281/22; dostępne w CBOSA). W oparciu o powyższe, zdaniem SKO, nie budzi wątpliwości, że wydanie decyzji w przedmiocie uznania m.in. zasiłku pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane powinno być poprzedzone ustaleniem, czy osoba, która pobierała dane świadczenie, była prawidłowo pouczona o braku prawa do pobierania tego konkretnego świadczenia. Dla oceny, czy w danym przypadku został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, konieczne jest uwzględnienie także celu tej regulacji prawnej. Otóż wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji, pouczenie, o którym mowa w ww. przepisie ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że - zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego - można przyjąć, iż ów adresat miał świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego. Według utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego pouczenie powinno jednoznacznie wyjaśniać, w sposób zrozumiały dla przeciętnego świadczeniobiorcy, w jakich sytuacjach pobierane świadczenie staje się "nienależnie pobrane" w rozumieniu prawa, a także jakie są skutki prawne pobierania takiego świadczenia. Wreszcie pouczenie nie może być udostępniane wyłącznie w chwili występowania z wnioskiem o przyznanie świadczenia - np. tylko na druku wniosku o przyznanie świadczenia, który jest składany w organie, a tym samym pozostawiany w aktach administracyjnych, i którym świadczeniobiorca nie dysponuje w okresie pobierania świadczenia (por. na przykład wyrok NSA z 27 lutego 2013 r, / OSK 1525/12). Organ podniósł, że przepis art. 25 ust. 1 ustawy nakłada na osoby otrzymujące świadczenia rodzinne obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu właściwego wypłacającego te świadczenia o każdym przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Organ wskazał, że o tym obowiązku M. Z. była pouczona, tak w decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny Nr [...] z dnia 2 sierpnia 2019 r., jak w decyzji ją zmieniającej Nr [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. Organ podkreślił, że z samej sentencji decyzji Nr [...] z dnia 1 grudnia 2021 r., na podstawie której organ I instancji właśnie dokonywał M. Z. wypłat zasiłku pielęgnacyjnego, wynikało jednoznacznie, że przedłużenie okresu przysługiwania świadczenia następuje "od 01.11.2021 r. do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tej decyzji powołana była też treść regulacji zawartej w art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem (...), który uprawniał organ I instancji do jej wydania w powyższym zakresie. Jednocześnie, zdaniem SKO, nie można pominąć też treści oświadczenia M. Z. z 29 listopada 2021 r., w którym wyraziła zgodę na zmianę decyzji dotyczącej świadczeń i zwróciła się do organu I instancji "o przedłużenie zasiłku pielęgnacyjnego na córkę W. N., w związku z obowiązującym w Polsce stanem epidemii i brakiem możliwości zgromadzenia wymaganej dokumentacji medycznej Jednocześnie też podała w nim, że "będę się ubiegać o kolejne orzeczenie dla córki. Zobowiązuję się poinformować GOPS o zmianach mających wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego". Powyższe, zdaniem SKO, świadczy o tym, że strona odwołująca miała wiedzę i świadomość o możliwości warunkowego przedłużenia prawa do przedmiotowego świadczenia na podstawie art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem (...) oraz o konieczności poinformowania organu realizującego jego wypłatę o zmianie mającej wpływ na prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, która ściśle wiązała się właśnie z wydaniem "nowego orzeczenia" o stopniu niepełnosprawności dla córki. Organ zwrócił uwagę i podkreślił różnicę pomiędzy "nienależnym świadczeniem", które jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła i "świadczeniem nienależnie pobranym", czyli pobranym przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie ma miejsce sytuacja, że wraz z wydaniem "nowego orzeczenia" o stopniu niepełnosprawności dla córki odwołującej odpadła podstawa prawna uprawniająca ją do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego (art. 16 ust 2) -orzeczenie z 6 października 2018 r. straciło swoją ważność od dnia 9 czerwca 2022 r., natomiast sama odwołująca nie wywiązała się z obowiązku niezwłocznego poinformowania organu I instancji o uzyskaniu przez córkę "nowego orzeczenia" tj. z [...] czerwca 2022 r., czyli miało miejsce po stronie odwołującej tzw. zaniechanie określonego działania tj. poinformowanie organu o określonym zdarzeniu mającym istotny wpływ na prawo do wypłacanego zasiłku pielęgnacyjnego. Dlatego, zdaniem SKO, uznać należy, iż skoro odwołująca została pouczona przez organ I instancji o obowiązku informacyjnym, wobec organu realizującego wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego i nie poinformowała tego organu o otrzymaniu "nowego orzeczenia" o stopniu niepełnosprawności przez córkę, którego skutkiem była utrata prawa do przedmiotowego świadczenia (od dnia 01 lipca 2022 r.), to w konsekwencji powyższego zasadne jest uznanie pobranych przez nią świadczeń za świadczenia nienależne w wymiarze takim, jak to określił organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 23 b ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadą i obowiązkiem jest samodzielne ustalanie i weryfikacja przez organ danych i informacji zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w zakresie danych, które są niezbędne w przypadku rozpoznawania wniosków o ustalenie prawa do świadczeń. Chodzi tutaj o uproszczenie procedury szczególnie w zakresie kompletowania niezbędnej dokumentacji i informacji przez strony ubiegające się o świadczenia rodzinne. Natomiast w sytuacji, gdy nastąpiło już ustalenie prawa do danego świadczenia rodzinnego ostateczną decyzją administracyjną, to obowiązek niezwłocznego informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do dalszego pobierania świadczenia, stosownie do treści art. 25 ust. 1 ustawy, spoczywa już na świadczeniobiorcy. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy doszło do ustalenia/przedłużenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ostateczną decyzją Nr [...] z 01 grudnia 2021 r. począwszy od 1 listopada 2021 r., to o wszelkich zmianach po tej dacie, które wpływały na prawo do tego świadczenia zobowiązana była niezwłocznie poinformować organ przede wszystkim odwołująca. Z tego obowiązku jednak się nie wywiązała, pomimo jednoznacznego zobowiązania wyrażonego w oświadczeniu z dnia 29 listopada 2021 r. Po analizie całokształtu sprawy, w ocenie SKO, spełniona została przesłanka wynikająca z wyżej powołanego art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, która uprawniała organ I instancji do podjęcia zaskarżonej decyzji Nr [...] r. z 18 września 2023 r., którą to zasiłek pielęgnacyjny wypłacony odwołującej za okres od 01 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości 2 805,92 zł uznany został za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Jednocześnie organ I instancji w zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy, zasadnie też zobowiązał odwołującą do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych - zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie głównej 2 805,92 zł. Zgodnie z art. 30 ust. 2b i 8 ustawy od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie i kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Dlatego też, zdaniem SKO, organ I instancji w uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji wskazał, że na dzień jej wydania kwota odsetek ustawowych wynosi 217,14 zł, a w celu prawidłowego wyliczenia tych odsetek na dzień spłaty należności konieczny jest kontakt odwołującej z GOPS w [...]. Organ odwołując się do art. 30 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że w sytuacji gdy odwołująca samodzielnie nie dokona wpłaty ustalonej należności w terminie ustalonym przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji (tj. w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna), organ ten będzie uprawniony do zastosowania wyżej powołanej regulacji. Zdaniem SKO zaskarżona decyzja organu I instancji była wydana po właściwym przeanalizowaniu sprawy. Organ I instancji w stwierdzonym stanie faktycznym sprawy nie mógł odstąpić od wydania zaskarżonej decyzji, bowiem nie ma ona charakteru uznaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając przedmiotową sprawę nie stwierdziło naruszenia przez organ I instancji powołanych wyżej przepisów prawa materialnego. Postępowanie zmierzające do wydania zaskarżonej decyzji, jako kończącej postępowanie w pierwszej instancji w rozumieniu art. 104 k.p.a., było oparte na właściwych ustaleniach postępowania wyjaśniającego i na podstawie zgromadzonych dowodów. Organ wskazał także że przepis art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że, "Organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny." Zatem, zdaniem organu, powołany przepis zawiera regulację, która pozwala na zwrócenie się przez stronę do organu właściwego, po wydaniu decyzji w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, z wnioskiem o zastosowanie wobec niej odpowiedniej ulgi. Rozpoznanie takiego wniosku przez organ I instancji wymaga jednak przeprowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu analizę sytuacji dochodowej, rodzinnej i zdrowotnej odwołującej oraz jej rodziny i zakończenia go poprzez podjęcie stosownej decyzji administracyjnej, od której będzie przysługiwało odwołanie do organu wyższej instancji. Uwzględniając ustalony w sprawie stan faktyczny oraz prawny Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstawy do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji i z tych też względów orzekło jak w sentencji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. Z. (skarżąca), zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym stosowaniu rygorów oraz bezpodstawnym pozbawieniu skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na niepełnosprawne w stopniu znacznym dziecko nie zważając na sytuację życiową skarżącej, wynikającą z konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, skutkujące problemami z przyczyn niezależnych od skarżącej z wypełnianiem formalności, zważywszy że konieczność przedkładania orzeczenia o niepełnosprawności bądź też orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez osobę wnioskującą o zasiłek jest jedynie praktyką przyjętą przez organ, w sytuacji gdy sam organ ma możliwość zweryfikowania ważności przedmiotowego orzeczenia o niepełnosprawności drogą elektroniczną, co narusza zasadę ochrony praw nabytych i zasadę sprawiedliwości społecznej, a także zasadę zaufania obywatela do państwa i tworzonego przez nie prawa, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, polegające na naruszeniu jej praw i wolności poprzez niesprawiedliwe i pobieżne rozpoznanie przedmiotowej sprawy skutkujące pozbawieniem niepełnosprawnego dziecka możliwości korzystania ze świadczeń, pomimo braku zaistnienia okoliczności, które mogłyby powodować ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenia wysokości tych świadczeń, albo też wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, a ponadto brak rozważenia sytuacji opiekuńczej niepełnosprawnej W., generującej ponadnormatywne obciążenie zadaniowe, które mogło skutkować nieintencjonalnym nieprzedłożeniem w terminie orzeczenia o niepełnosprawności; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnej wykładni treści powołanego artykułu, a w konsekwencji niesłusznym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za uznaniem świadczenia rodzinnego za nienależnie pobrane, co skutkowało uznaniem za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawne w stopniu znacznym dziecko W. N. za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. jak również zobowiązaniem skarżącej do zwrotu należności w łącznej kwocie 2805,92 z ł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 23b ust, 1 pkt. 5 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na zobligowaniu skarżącej do przedłożenia właściwego orzeczenia oraz przypisaniu jej winy polegającej na zaniechaniu terminu na złożenie aktualnego orzeczenia, co skutkowało uznaniem za nienależny zasiłek pielęgnacyjny pobierany w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r., jak również obciążeniem skarżącej oraz jej córki obowiązkiem zwrotu należności, stanowiące zdaniem Organu świadczenie nienależne, w sytuacji gdy organ właściwy ustalający prawo do świadczeń rodzinnych jest zobowiązany do samodzielnego uzyskania lub weryfikacji ważności wymaganych dokumentów drogą elektroniczną w systemach urzędowych, zaś obligowanie do tego rodzaju zadań wnioskodawcę jest jedynie przyjęta praktyka organu; 5. naruszenie przepisów art. 7, 8, 77 §1 kpa poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego, braku należytej weryfikacji zaistnienia przesłanek skutkujących utratą prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz W. N., błędne przypisanie skarżącej winy polegającej na zaniechaniu terminu na złożenie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności, w sytuacji gdy skarżąca zadbała o wydanie przedmiotowego orzeczenia w terminie, zaś Organ miał możliwość zweryfikowania ważności takiego orzeczenia, a tym samym błędne zobowiązanie skarżącej do zwrotu należności w łącznej wysokości 2805,92 zł, co skutkowało także naruszeniem art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych; 6. naruszenie przepisów art 7 kpa w zw. z przepisem art. 77 § 1 kpa oraz przepisem art. 80 kpa poprzez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i do uznania za nienależnie pobrany zasiłek pielęgnacyjny na niepełnosprawne w stopniu znacznym dziecko W. N., w łącznej kwocie 2805,92 zł za okres od 01 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r., a także zobowiązaniem do zwrotu należności w łącznej kwocie 2805,92 zł z tytułu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 01 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r.; 7. art. 1 kpa, art. 77§ 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 §3 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego skutkującego błędnym przyjęciem źe na gruncie okoliczności faktycznych sprawy doszło do wygaśnięcia poprzednio przyznanego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego stwierdzonego decyzją [...] z dnia 01.12.2021 zmieniającą decyzję [...] z dnia 02.08.2019, w sytuacji gdy prokonstytucyjna wykładnia stosowanych przez organ przepisów winna przemawiać za tym, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie powinno powodować wygaśnięcia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego pomimo nieprzedłożenia organowi takiego orzeczenia w terminie, w sytuacji gdy mamy do czynienia z zasiłkiem pobieranym na osobie o ciężkim stopniu niepełnosprawności, co do której zakres czynności opiekuńczych powoduje wysokie obciążenie pod względem zadaniowym matki niepełnosprawnej W. N., a przez co rygorystyczne stosowanie przepisu faktycznie prowadzi do sytuacji godzącej w prawa niepełnosprawnego dziecka; Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] i zasądzenie od organu kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie przypomnieć należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z kolei z art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za zasadną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 26 października 2023 r. o uznaniu zasiłku pielęgnacyjnego pobranego za okres od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r za nienależnie pobrany i zobowiązaniu do jego zwrotu wraz z odsetkami. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r) Zgodnie z art. 30 ust. 1 u.ś.r., osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b u.ś.r.). Jak wynika z brzmienia art. 30 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Stosownie z kolei do art. 25 ust. 1 u.ś.r., w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Przypomnieć także należy, że zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.ś.r., prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W myśl natomiast art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm., zwanej dalej: "ustawą COVID"), z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie organy obu instancji uznały zasiłek pielęgnacyjny pobrany prze M. Z., za niepełnosprawną w stopniu znacznym córkę W. N. w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. za świadczenie nienależnie pobrane w łącznej kwocie 2805,92 i zobowiązały do jego zwrotu wraz z odsetkami. Organy uznały, że skarżąca prawidłowo pouczona o obowiązku poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego oraz o obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, w tym uzyskania nowego orzeczenia i pomimo złożenia oświadczenia w tym przedmiocie nie dopełniła swojego obowiązku i nie poinformowała o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności pełnoletniego dziecka z [...] czerwca 2022 r. Istota sporu sprowadza się zatem do tego czy fakt nieprzedłożenia przez skarżącą nowego orzeczenia o niepełnosprawności, w sytuacji, gdy jest to kolejne orzeczenie stwierdzające, że jej córka, której opiekunem prawnym została ustanowiona po jej całkowitym ubezwłasnowolnieniu, jest niepełnosprawna w stopniu znacznym od 28 stycznia 2018 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym i objęte winno być żądaniem zwrotu wraz z odsetkami. W ocenie Sądu stanowisko organu jest błędne. Dla oceny, czy został spełniony warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, konieczne jest bowiem uwzględnienie celu tej regulacji prawnej. Wprowadzając powyższy warunek ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie wiedząc, że ono im nie przysługuje, zatem w sposób w pełni świadomy. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, że art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie daje organom uprawnienia do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które się ujawnią w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkujące to prawo, czyli z którymi ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, zaś sam fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla bowiem generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy" - co oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyroki WSA: z 10 października 2019 r., IV SA/Wr 245/19; z 15 lipca 2022 r., II SA/Gl 281/22). W niniejszej sprawie o uznanie W. N. – córki skarżącej za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, kolejnym orzeczeniem wydanym [...] czerwca 2022 r. pozostaje w istocie bez wpływu na przysługujące prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w tym sensie, że potwierdza ono, że córka skarżącej nadal jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a stopień niepełnosprawności został ustalony na dalszy czas do [...] czerwca 2027 r. Nadal zatem w okresie od 1 lipca 2022 do 31 sierpnia 2023 przysługiwało córce skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Nie zaistniały okoliczności, które miałyby wpływ na ustalone prawo do zasiłku pielęgnacyjnego wymienione w powołanym wyżej art. 25 ust 1 ustawy. Prawo to nie wygasło w związku wydaniem nowego orzeczenia. Podstawa materialna tego świadczenia nie odpadła. Należy również wskazać, że w orzecznictwie zwraca się uwagę, że sposób sformułowania przepisu art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 nie jest do końca jednoznaczny i może stwarzać podstawy do rozbieżnych interpretacji. Jak wskazał m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 marca 2022 r. o sygn. akt II SA/Po 461/21 - "jeżeli orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wygasa w okresie trwania pandemii wirusa SARS-CoV-2, ulega ono, z mocy prawa, przedłużeniu do 60 dnia licząc od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ale nie dłużej niż do momentu wydania nowego orzeczenia. Okres, na jaki ustawodawca przedłużył ważność terminowego orzeczenia, a więc 60 dni tudzież data wydania nowego orzeczenia dotyczy sytuacji, w której odwołano stan zagrożenia epidemicznego lub stanu pandemii". Na gruncie takiej interpretacji można by dopuścić i taki pogląd, że orzeczenie o niepełnosprawności wydane w 2015 r. było nadal orzeczeniem ważnym, tj. nie wygasło, pomimo wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Wskazana niejednoznaczność analizowanej regulacji może być istotna w kontekście przepisu art. 7a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. Sąd zwraca także uwagę, że z treści uzasadnień decyzji kontrolowanych w sprawie wynika, że organy posiadają instrumenty pozwalające monitorować zbiór danych dotyczących procesu orzekania o niepełnosprawności (zbiór "EKSMOON"). i z tego zbioru skorzystały, a w wyniku weryfikacji ustaliły z urzędu, że zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności W. N., które, jak już wskazano, pozostawało jednak bez wpływu na przysługujące prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji organ winien podjąć działania zgodne z interesem strony przyjmując za podstawę działania art. 8 kpa oraz powołany wyżej art. 7 i 7a kpa. Zważywszy zatem, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zasiłek pielęgnacyjny pobrany w okresie od 1 lipca 2022 r. do 31 lipca 2023 r. wbrew stanowisku organów obu instancji nie nosi znamion nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a (pkt 1 wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany na podstawie art. 153 ppsa powyższą wykładnią i za wskazany okres winien umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Podkreślić bowiem ponownie należy. że dochowanie obowiązku poinformowania świadczeniobiorcy o okolicznościach mających wpływ na prawo do pobieranego świadczenia stanowi fundament budowania zaufania strony do organu państwa (art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.). Na gruncie stosowania art. 30 u.ś.r. nie jest sporne, że ustawodawca wymaga, by osoba pobierająca świadczenie miała świadomość, że czyni to w sposób nieuprawniony. Na gruncie kontrolowanej sprawy, Sąd podziela w pełni stanowisko judykatury, wskazujące, że z zasady określonej w art. 9 k.p.a., wynika bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Jakkolwiek więc art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1247/23). Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (por. wyrok NSA z 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 557/14). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.