I SA/Wa 2655/20
WyrokWSA w Warszawie2021-05-27
Skład orzekający: Monika Sawa, Elżbieta Lenart, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo z dnia 10 stycznia 2001 r., będące kontynuacją korespondencji z organem od 1999 r. w sprawie wypłaty odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość, stanowi złożony w terminie wniosek o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nawet jeśli brak jest formalnego potwierdzenia jego wpływu do organu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pismo z 10 stycznia 2001 r., będące kontynuacją wcześniejszej korespondencji dotyczącej odszkodowania za zajętą pod drogę nieruchomość, stanowiło wniosek złożony w terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Brak formalnego potwierdzenia wpływu pisma do organu nie może obciążać skarżących, zwłaszcza gdy analiza pozostałego materiału dowodowego, w tym odpowiedzi adresatów, wskazuje na jego złożenie i kontynuację postępowania. Organ powinien był właściwie potraktować to pismo jako wniosek o odszkodowanie i nadać mu bieg, zamiast odmawiać jego rozpatrzenia z powodu braku formalnego potwierdzenia wpływu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Skarżący domagali się odszkodowania, powołując się na pisma z lat 2001 i późniejsze. Organy administracji odmawiały przyznania odszkodowania, uznając, że wniosek został złożony po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżący twierdzili, że złożyli wniosek w terminie, a brak formalnego potwierdzenia jego wpływu nie powinien ich obciążać. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem wcześniejszych ocen prawnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...]. Zasądzono od Wojewody [...] na rzecz A. B. i D. R. solidarnie kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. B. i D. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] czerwca 2020 nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. B. i D. R. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: “k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołań A. B. oraz D. R. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], odmawiającą uwzględnienia wniosku A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, KW nr [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] października 2010 r. do Urzędu [...] wpłynęło pismo A. B. z [...] października 2010 r., w załączeniu którego przesłał kopie: pisma z dnia [...] października 2010 r. skierowanego do Burmistrza Dzielnicy [...], w którym poinformował m.in., że działka nr [...] nie podlega art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (dalej: “p.w.u.r.a.p.") "gdyż działka nie była we władaniu Skarbu Państwa"; zawiadomienia z dnia [...] października 2010 r. skierowanego do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...], w którym A. B. w imieniu własnym oraz swojej siostry D. R. domagał się rozbiórki chodnika dla pieszych; pisma Burmistrza Gminy [...] [...] z dnia [...] lutego 1999 r. oraz z dnia [...] października 1998 r.
Pismem z dnia [...] października 2010 r. Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu [...] zwrócił się do A. B. z prośbą o usunięcie braku formalnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania tj. o udzielenie informacji, czy wnosi o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną oraz o określenie trybu wypłacenia odszkodowania oraz dokładne określenie nieruchomości za jaką żąda ustalenia i wypłaty odszkodowania, z podaniem numeru działki ewidencyjnej, nr obrębu i powierzchni działki. W odpowiedzi na ww. A. B. pismem z dnia [...] listopada 2010 r., działając w imieniu własnym oraz swojej siostry D. R. jako współwłaścicieli działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2, oświadczył, że są oni otwarci na negocjacje w sprawie wykupu działki oraz że art. 73 ust. 1 p.w.u.r.a.p. nie ma zastosowania. Do pisma dołączono kopie pism [...] z dnia [...] października 1998 r. oraz z dnia [...] lutego 1999 r. Burmistrza Gminy [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną w trybie art. 73 ust. 1 ustawy p.w.u.r.a.p. Prezydent [...] odmówił uwzględnienia wniosku A. B. złożonego w imieniu własnym oraz D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] zajętą pod część ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2.
W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent [...] podniósł, że wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony po ustawowym terminie, a na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie będzie miała wpływu decyzja Wojewody [...] w sprawie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. A. B. w dniu [...] lutego 2011 r. złożył odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...]. Jako załączniki do odwołania dołączono kopię potwierdzone za zgodność z oryginałem: wyroku WSA wraz z uzasadnieniem sygn. akt VII SA/Wa 1959/08 z dnia 1 czerwca 2009 r., pisma Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lutego 1999 r. oraz z dnia [...] października 1998 r., pisma Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2009 r., pisma Pana A. B. z dnia [...] maja 2009 r., z dnia [...] października 2001 r., z dnia [...] grudnia 2000 r. oraz z dnia [...] maja 2000 r.
Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. uchylił decyzję Prezydenta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji wydał decyzję niezgodną z żądaniem stron i zwrócił także uwagę, że w dniu [...] sierpnia 2009 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa w dniu 1 stycznia 1999 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wobec czego organ powinien zawiesić postępowanie odszkodowawcze do czasu zakończenia postępowania przed Wojewodą [...].
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy p.w.u.r.a.p. decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2011 r., stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu ewidencyjnego [...] stanowiącego część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW [...]. Stronami postępowania toczącego się przed Wojewodą [...] byli A. B. i D. R., którzy zostali uwzględnieni w rozdzielniku ww. decyzji. Od ww. decyzji odwołanie złożył A. B..
Prezydent [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie ustalenia i wpłaty odszkodowania za grunt zajęty pod część ul. [...] stanowiący działkę ewidencyjną [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 do czasu wydania rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez właściwy organ tj. Wojewodę [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...], uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu Minister wskazał, że szczegółowego wyjaśnienia wymaga kwestia zajętości gruntu pod drogę publiczną jak również kwestia władztwa publicznoprawnego. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy p.w.u.r.a.p., decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 stanowiącej część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej KW [...].
Pismem z dnia [...] października 2012 r. A. B. wniósł w związku z wydaniem ww. decyzji Wojewody [...] o "odwieszenie postępowania zawieszonego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie wypłaty odszkodowania za zabraną na modernizację ul. [...] działkę nr [...] z obrębu [...], jednocześnie oświadczając, iż "jesteśmy otwarci na negocjacje".
Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa pismem z dnia [...] listopada 2012 r. zwrócił się do A. B. działającego w imieniu własnym oraz w imieniu D. R. w trybie art. 64 par. 2 k.p.a. o doprecyzowanie w terminie 7 dni od pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania tj. o sprecyzowanie wniosku poprzez wskazanie podstawy żądania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną - ul. [...], stanowiącą działkę ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, gdyż podana treść przedmiotu jest zbyt ogólna. W korespondencji nadanej w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2012 r. A. B. w odpowiedzi na ww. pismo wniósł w imieniu własnym oraz D. R. o wypłatę odszkodowania za zabraną działkę nr [...] z obrębu [...]. Poinformował także, że podstawą ubiegania się o odszkodowanie daje (...) prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1959/08 z dnia 1 czerwca 2009 r. jak również decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2011 roku podkreślając, że decyzja ta daje prawo do negocjacji co do wysokości odszkodowania. Z uwagi na wydanie ostatecznej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część drogi publicznej ul. [...] stanowiącej w obrębie ewidencyjnym [...] działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2, Prezydent [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. podjął zawieszone postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za ww. grunt.
W dniu [...] stycznia 2013 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Skarbu Państwa w odpowiedzi na pismo Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2013 r. poinformowała, że w rejestrach archiwalnych Delegatury nie stwierdzono wpływu wniosku A. B. ani D.R. o odszkodowanie za działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...] w terminie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Pracownik Biura Gospodarki Nieruchomościami, a także pracownik Archiwum Urzędu [...] przeprowadzili kwerendę dzienników korespondencji przychodzącej w terminie od października do listopada 2001 r. i nie odnaleziono informacji o wpływie wniosku A. B. ani D. R. (na kopii jednego z pism, które przekazał A. B. przy złożonym odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. figurowała data: [...] października 2001 r.).
Decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2013 r. Prezydent [...] odmówił uwzględnienia wniosku A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu Pani D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, zajętą pod drogę publiczną. Rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, iż wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. B., działając w imieniu swoim i jako pełnomocnik D. R., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji. W uzasadnieniu zarzucili, że nie poinformowano ich o terminie składania wniosków o odszkodowanie, zignorowanie składanych przez skarżącego ofert o negocjacje w sprawie wykupu lub zamiany, wskazali również, iż brak decyzji stwierdzającej nabycie działki w ramach art. 73 na rzecz Skarbu Państwa w terminie [...].01.2001 r. do [...].05.2005 r. oznacza też brak podstaw prawnych o ubieganie się o odszkodowanie oraz że przeświadczenie, że część działki objętej KW [...] zajęta była pod pas drogowy jest błędne, a także, że oczekuje cofnięcia błędnej decyzji, jak również podjęcia negocjacji w sprawie wykupu i uregulowania czynszu za bezumowne korzystanie z przedmiotowej działki. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Wojewoda [...], decyzją Nr [...] z dnia [...]07.2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że nie zostały zbadane wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne niniejszej sprawy i nie został dopełniony obowiązek zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywną i wnikliwą jego analizę. Wobec czego organ I instancji powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska w trybie jakich przepisów ubiega się o odszkodowanie, w razie potrzeby uzupełnić materiał dowodowy i dopiero po określeniu właściwego przedmiotu sprawy wydać stosowne rozstrzygnięcie. W dniu [...].08.2013 r. Miasto [...], reprezentowane przez Prezydenta [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję organu odwoławczego.
Wyrokiem z dnia 18.06.2014 r., sygn. akt 1 SA/Wa 2372/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...], wskazując, że kolejne zwracanie się przez organ I instancji do wnioskodawców z prośbą o jednoznaczne wskazanie przepisów, w trybie których ubiega się o odszkodowanie, zalecone przez organ II instancji jest nie tylko bezcelowe z tej racji, iż organ I instancji już wykonał to zalecenie pismem z dnia [...][...] listopada 2012 r., ale dodatkowo dlatego, że wnioskodawca nie ma obowiązku znać wszystkich przepisów, na podstawie których jego sprawa winna zostać załatwiona. Wnioskodawca winien jedynie sprecyzować żądanie i przytoczyć twierdzenia co do stanu faktycznego, z których wywodzi żądania. Ponadto organ nie ma instrumentów prawnych, by zmusić strony do jednoznacznego wskazania przepisów, które ich zdaniem winny zostać zastosowane. Sąd stwierdził, że nawiązując do zamieszczonych na wstępie rozważań należy jednocześnie wskazać, iż organ II instancji ma prawo zgodnie z art. 136 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe postępowanie uzupełniające i w tym trybie w razie wątpliwości wezwać stronę do sprecyzowania żądań zawartych we wniosku z dnia [...] października 2010 r. i kolejnych pismach. Sąd podkreślił, że organ II instancji może też, po ewentualnym dokonaniu wyżej opisanego uzupełnienia, dokonać samodzielnej oceny treści żądań wnioskodawcy, a gdyby w wyniku tej oceny doszedł do wniosku, iż pismo z dnia [...] października 2010 r. stanowiło np. ofertę sprzedaży działki lub zaproszenie do negocjacji/rokowań w sprawie jej sprzedaży, które podlegają rozpatrzeniu w drodze cywilnoprawnej, mógł wydać decyzję określoną w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną A. B. od powyższego wyroku, wskazując w uzasadnieniu, iż dysponując wypowiedziami wnioskodawców formułującymi żądanie, a także oświadczeniem złożonym po wezwaniu wnioskodawców do jednoznacznego sformułowania wniosku, organ odwoławczy był w stanie ocenić, w jakim trybie sprawa ma być, według wnioskodawców, rozpoznana. Decyzją [...] Nr [...] z dnia [...].07.2017 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą uwzględnienia wniosku A. B. złożonego w imieniu własnym i w imieniu D. R. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, zajętą pod drogę publiczną. Na ww. decyzję Wojewody [...] A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2425/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że norma zawarta w art. 73 ust. 4 ustawy wyznaczyła granice czasowe, w których było możliwe skuteczne złożenie wniosku o przyznanie odszkodowania. Zachowanie terminu do złożenia wniosku było podstawową przesłanką do ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Termin ten obejmował okres od dnia [...] stycznia 2001 r. do [...] grudnia 2005 r., co oznaczało, że tylko w tych granicach czasowych możliwe było skuteczne złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Sąd wskazał, że termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia. Rozpatrując sprawę Sąd nakazał w przedmiotowej sprawie podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia treści pism Pana A. B. z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz z dnia [...] października 2001 r. oraz ustalenie, czy pisma ostatecznie wpłynęły do adresatów, a ponadto, czy nadano im formalnie bieg. Ponownie rozpoznając sprawę organ został zobowiązany do ustalenia po pierwsze terminu wpływu przedłożonych pism do organu, a w dalszej części wyjaśnienia w trybie art. 64 par 2 k.p.a. wątpliwości dot. charakteru żądania strony. Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w ww. wyroku Prezydent [...] zwrócił się w dniu [...] czerwca 2018 r. pismami do Biura Organizacji Urzędu, Burmistrza Dzielnicy [...] oraz do strony o przekazanie dokumentów potwierdzających wpływ do Urzędu [...] pism Pana A. B.: z dnia [...] października 2001 r. przedłożonego w dniu [...] lutego 2011 r. przy odwołaniu od decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., przy skardze z dnia [...] sierpnia 2017 r. składanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...][...] lipca 2017 r.; oraz pisma z dnia [...] stycznia 2001 r. przedłożonego również przy ww. skardze. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wskutek zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ustalony przez organ stan sprawy przedstawiał się następująco:
- Brak jest potwierdzenia, że pismo A. B. z dnia [...] października 2001 r. wpłynęło do Urzędu [...].
- Z treści oświadczenia z dnia [...] stycznia 2001 r. wynika, że A. B. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszych oświadczeniach tj. w dniu [...] maja 2000 r. oraz [...] grudnia 2000 r., jak również nie wyraża zgody na przeznaczenie (...) działki wyłącznie jako teren usługowy (symbol U) zaznaczony na mapie znajdującej się w Urzędzie Gminy. A. B. zaznaczył, że zadowoli go natomiast przeznaczenie MU (mieszkaniowousługowe) zgodnie z wcześniejszymi pismami Urzędu Gminy skierowanymi ww. sprawie. Jednocześnie zaznaczono, że powyższe stanowisko podtrzymuje właściciel D. R.
- Biuro Organizacji Urzędu [...] pismem z dnia [...] lipca 2018 r. poinformowało, że książki kancelaryjne Urzędu [...] jako środki ewidencji i kontroli obiegu dokumentów (kat. B5) są przechowywane przez okres pięciu lat od daty wytworzenia i zgodnie z obowiązującymi przepisami zostały zbrakowane.
- Wydział Nieruchomości dla Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] września 2018 r. poinformował, że księgi kancelaryjne są przechowywane przez okres 5 lat, wobec czego nie można potwierdzić wpływu pism datowanych na rok 2001 do Urzędu Gminy [...].
- A. B. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik D. R. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. (data wpływu - [...] lipca 2018 r.) oświadczył, że nie odnalazł nadania pocztowego ww. pism z dnia [...] stycznia 2001 r. oraz z dnia [...] października 2001 r.. Jako dowód przekazał odpowiedzi adresatów na ww. pisma, "a w szczególności ich treść".
- W dniu [...] grudnia 2019 r. pracownik Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa dokonał wglądu do ksiąg kancelaryjnych o nr [...]505 poz. [...] i nr [...] poz. [...]. W księgach nie odnaleziono wpływu korespondencji kierowanej od A.B. ani E. R..
- W Dziale Wywłaszczeń i Odszkodowań Biura Mienia Miasta i Skarbu Państwa [...] nie odnotowano wpływu odpowiedzi [...] Urzędu Wojewódzkiego na pismo Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2018 r. z prośbą o przesłanie kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem odwołania A. B. z dnia [...] października 2001 r. ani dowodu ww. odwołania.
- Pomimo przeprowadzonych przeszukiwań rejestrów oraz skierowania zapytania do Biura Organizacji Urzędu, Burmistrza Dzielnicy [...], nie odnaleziono wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość złożonego w terminie tj. zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy p.w.u.r.a.p., jak również strona nie posiada potwierdzenia wpływu pisma z dnia [...] października 2001 r. W związku z powyższym, organ uznał, że brak jest dowodu wskazującego, że wniosek złożono w terminie.
Organ wskazał, że powołany wyżej przepis art. 73ust 4 wprowadza generalną zasadę uwłaszczenia w odniesieniu do nieruchomości, zajętych w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogi publiczne. Ma on charakter szczególny w stosunku do przepisów wywłaszczeniowych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż dotyczy nabycia własności z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., w przeciwieństwie do nabycia własności w drodze wywłaszczenia na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami, które następuje na podstawie decyzji konstytutywnej. Podkreślił, że decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie własności ex lege jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej i oznacza, że decyzja ostateczna stanowi wyłączny dowód nabycia własności. Decyzja ma charakter deklaratoryjny, nie zmienia ona istniejącego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan wynikający z przepisów ustawy, który nastąpił z mocy prawa.
Organ podniósł, iż brak decyzji Wojewody nie stanowił przeszkody do skutecznego złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wskazał, że postępowanie w sprawie uregulowania stanu prawnego gruntów, ze względu na konstrukcję przyjętą przez ustawodawcę składa się z dwóch odrębnych stadiów. Pierwsze stadium stanowi wydanie decyzji deklaratoryjnej przez wojewodę - bez wątpliwości z udziałem Skarbu Państwa lub właściwej miejscowo jednostki samorządu terytorialnego i właścicieli gruntów. Drugi etap to ustalenie i wypłacenie odszkodowań. Wskazanie w ustawie terminu do składania wniosków ma tylko takie znaczenie, iż nie można było skutecznie złożyć wniosku przed dniem [...] stycznia 2001 r., a po dniu [...] grudnia 2005 r. roszczenie o odszkodowanie wygasło. Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasa. Wygaśnięcie roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania oznacza, że następuje bezwzględna utrata możliwości jego dochodzenia przez stronę. Organ wskazał, że mając zatem na uwadze, iż analiza treści żądania wnioskodawcy wskazuje, że jest to wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 p.w.u.r.a.p., oraz że wniosek ten został złożony po ustawowo wyznaczonym terminie, należało uznać rozstrzygnięcie Prezydenta [...] odmawiające uwzględnienia wniosku strony za prawidłowe.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. B. oraz D. R. (dalej skarżący).
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5.02.2018r. sygn. akt IV SA/Wa 2425/17 zobligował Samorządowe Kolegium Odwoławcze do uprawdopodobnienia dokumentów złożonych przez A. B. w sprawie przyznania odszkodowania za zabraną działkę nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...]. Wskazali, że Urząd Miasta [...] Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa pismem z dnia [...].06.2018r. zobligowało A. B. do potwierdzenia nadania pocztowego lub dowodu złożenia w kancelarii Urzędu pism z dnia [...]01.2001 r. i z [...].10.2001 r. złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący oświadczyli, że A. B., nie mając dowodów nadania pocztowego, przedstawił konkretne odpowiedzi na jego pisma, co ich zdaniem jest potwierdzeniem istnienia pism. Podkreślili, że nie zgadzają się z opinią Biura Organizacji Urzędu, iż dokumenty są niszczone po pięciu latach, gdyż niszczenie dokumentów spraw będących w toku jest niedopuszczalne.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o przyznanie odszkodowania za utraconą własność nieruchomości, jak również uregulowanie czynszu za korzystanie z działki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z [...] września 2020 r. wydana na skutek uchylenia wcześniejszych rozstrzygnięć tegoż organu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014r. Sygn. akt I SA/Wa 2372/13. (Wyrokiem z 17 listopada 2016r. Sygn. akt I OSK 3266/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku) a ponownie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 lutego 2018 r. .
Wskazać zatem należy, iż zgodnie z art. 170 p.p.s.a orzeczenia te mają moc wiążącą zarówno dla stron, jak i orzekającego obecnie sądu. Powyższe ma zaś w ocenie Sądu istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Należy także przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". Przepis ten formułuje zasadę związania wyrokiem, w zakresie związania nim samego sądu administracyjnego, oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu. Zarówno organ administracji, jak i sąd administracyjny, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Przepis art. 153 kształtuje rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu wszczętym na skutek powtórnego zaskarżenia danego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Mówiąc innymi słowy, sąd administracyjny nie może przyjąć innego znaczenia mającego zastosowanie w sprawie przepisu, niż ustalone w ocenie prawnej zawartej w uzasadnieniu prawomocnego wyroku (por. J. P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja. Teoria-Dydaktyka-Praktyka" 2011, Nr 4 (24), s. 193). Zwrócić należy uwagę, że art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby, obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym, zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, Lex nr 526493; z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, Lex nr 594010; z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, Lex nr 594756; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, Lex nr 559604).
Decyzją z [...] września 2020 r. Wojewoda [...] orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną tj. nieruchomość położona w [...] przy ulicy [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...]m2, KW nr [...] z uwagi na złożenie przez Skarżącą wniosku po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (specustawa drogowa).
Co istotne w ocenie Sądu, odrębną decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2012r., Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość przeszła z dniem [...] stycznia 1999 r., z mocy prawa, na własność Gminy [...], jako zajęta pod drogę.
Zgodnie z art. 73 ust. 4 specustawy drogowej, odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia [...] stycznia 2001 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. Stosownie do ust. 5 tej ustawy, po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość nieruchomości według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Należy podkreślić, że w demokratycznym państwie prawa celem, jakim musiał kierować się ustawodawca przy konstruowaniu przepisu art. 73 p.w.u.r.a.p., musiało być stworzenie możliwości rzeczywistego oraz efektywnego dochodzenia odszkodowania. Zgodnie z art. 214 ust. 2 Konstytucji RP, niemożliwe jest odebranie własności bez odszkodowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010 r., sygn. akt I OPS 3/09, ONSAiWSA 2010/3/44). Należy także wskazać, że właściciele nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które na podstawie art. 73 ustawy stały się z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, mogą dochodzić jedynie odszkodowania przewidzianego w tym przepisie, zachowując wskazany w nim tryb (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt II CKN 601/00, OSNC 2002/2/27).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z 5 lutego 2018 r. wskazał, że "Wojewoda w piśmie z dnia [...].01.2013 r. podał, że organ I instancji wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] o udzielenie informacji, czy do Delegatury złożony został wniosek Pana A B. lub Pani D. R. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, tj. od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. oraz o sprawdzenie, czy do Delegatury wpłynęło pismo Pana A. B. z dnia [...] października 2001 r. oraz pismo Pana A. B. z dnia [...] stycznia 2001 r. W dniu [...].01.2013 r. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] w Dzielnicy [...] poinformowała, że w rejestrach archiwalnych Delegatury nie stwierdzono wpłynięcia wniosku Pana A. B. lub Pani D. R. o odszkodowanie za działkę nr [...] z obrębu [...] położonej przy ulicy [...] w terminie od [...].01.2001 r. do [...].12.2005 r. Sąd zwrócił uwagę, że z notatki służbowej sporządzonej w dniu 11.02.2013 r. przez pracownika Wydziału Nieruchomości Skarbu Państwa Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wynika, iż po przejrzeniu dzienników korespondencji z miesiąca październik i listopad 2001 r. nie odnaleziono żadnego pisma którego nadawcą byłby Pan A. B. lub też jego siostra Pani D. R., jak również ewentualnego pisma skierowanego przez Dzielnicę [...], które dotyczyłoby przekazania wniosku Pana B. lub dotyczyłby nieruchomości położonej przy ul. [...]. Sąd wskazał także, że rozpoznając przedmiotową sprawę, jak również mając na uwadze wytyczne zawarte w wydanym w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2372/13), w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wnioskodawca winien jedynie sprecyzować żądanie i przytoczyć twierdzenia co do stanu faktycznego, z których wywodzi żądania, Sąd uznał, że organy nie rozważyły i nie oceniły należycie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowanym, iż w piśmie z 2010r., które organy uznały za wniosek o odszkodowanie wniesiony w trybie art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, faktycznie doszło do jednoznacznego sprecyzowania żądania skarżących w zakresie odszkodowania. Niemniej jednak, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, a mianowicie fakt, że skarżący przed 2010r. wielokrotnie zwracali się do organów o uregulowanie kwestii związanej z odebraniem im prawa własności działki [...] (patrz pisma z [...] maja 2000r., [...] grudnia 2000r., [...] stycznia 2001r. [...] października 2001r) , jak również okoliczność, że organ I instancji sam nie potrafił wskazać podstawy prawnej w oparciu o którą kwestia ta może być załatwiona (patrz pismo organu z 31 lipca 2009r. informujące o ewentualnej możliwości ubiegania się o odszkodowanie po wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej), w ocenie Sądu obowiązkiem organów orzekających w sprawie było odniesienie się również do treści w/w pism, a w szczególności pism złożonych w terminie od [...] stycznia 2001r. do [...] grudnia 2005r. Istotną bowiem zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 63 k.p.a. i art. 65 k.p.a. jest jego odformalizowanie tak, aby sprawa mogła być rozpatrzona zgodnie z intencją i interesem strony. Treść podania przesądza zatem o jego kwalifikacji. Natomiast, jeżeli owa treść budzi wątpliwości, to organ jest zobowiązany wyjaśnić te wątpliwości. Sądu ocenił, że z taką też sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organy nie podjęły bowiem żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienie treści 2 pism skarżącego, a mianowicie pisma z [...] stycznia 2001r. adresowanego do Zarządu Gminy [...] i z dnia [...] października 2001r. adresowanego do Starostwa Powiatu [...]. Tymczasem w pierwszym z nich skarżący wskazuje, że cyt. oświadcza, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszych pismach z [...] maja 2000r. i [...] grudnia 2000r. w których wprost domagał się on uregulowania kwestii własności gruntu, deklarując otwartość na negocjacje w zakresie wykupu, zamiany gruntu. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, deklaracja skarżącego zawarta w w/w pismach świadczy wprost, że domagał się on po prostu zadośćuczynienia za odebrany grunt, wskazując jedynie na propozycje uregulowania sprawy. Rolą organów było zaś właściwe potraktowanie pism skarżącego i w konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie o możliwości nadanie im biegu zgodnie z art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, po pierwsze czy pisma te ostatecznie wpłynęły do adresatów, a po drugie czy nadano im formalnie bieg. Kwestia ta w ocenie Sądu, jako istotna dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy powinna zostać wyjaśniona przez organy. Sąd zauważył także, że organy administracji publicznej kształtują stosunki administracyjnoprawne na zasadzie oficjalności, jak również na zasadzie skargowości, tj. na wniosek strony. W myśl art. 63 § 2 k.p.a., pismo strony powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei wymagania w zakresie żądania strony są przez nią samą konkretyzowane i organ nie ma prawnej możliwości do dyskrecjonalnej zmiany owego żądania. Innymi słowy mówiąc, o charakterze żądania decyduje sama strona, a nie organ i w razie wątpliwości, co do charakteru żądania, organ jest zobowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Powinność owa wynika z zasad ogólnych postępowania określonych w art. 9 k.p.a., bowiem to na organie spoczywa obowiązek czuwania, aby strona z powodu nieznajomości prawa, czy też nieprecyzyjnego sformułowania swoich żądań, nie poniosła uszczerbku w dochodzeniu swoich racji. Organy administracji obowiązane są też prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Ponadto treść art. 7 k.p.a. w której określono zasadę prawdy obiektywnej, sprowadza się do obowiązku dokładnego ustalenia żądania strony, ponieważ to ono zakreśla granice danej sprawy. W tej sytuacji, organ jest zobowiązany zgodnie z brzmieniem art. 64 § 2 k.p.a., do podjęcia czynności w zakresie ustalenia treści rzeczywistego żądania strony. Powołany przepis stanowi normę nakazu obligującą organ właściwy do załatwienia wniesionego podania do określonego i konkretnego, wskazanego w nim zachowania - tj. do działania wyrażającego się do wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków we wskazanym terminie. (patrz szerzej: wyrok WSA w Lublinie Sygn. akt. II SA/Lu 1201/03 z 22 czerwca 2004 r. OŚP 2004/3/64). W ocenie Sądu okoliczność nie odniesienia się przez organy do w/w pism skarżącego z 2001r., naruszyło wymienione wyżej przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, bowiem w sytuacji ustalenia, że pisma te wpłynęły do organów (przy uwzględnieniu ew. art. 65 k.p.a) obowiązkiem organów orzekających w sprawie było ustalenie ich treści w świetle przesłanek z art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję wydano przedwcześnie. Ponownie rozpoznając sprawę organ został zobowiązany do ustalenia po pierwsze faktu i terminu wpływu przedłożonych przez skarżącego pism do organów a w dalszej części wyjaśnienia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wyżej wskazanych wątpliwości dotyczących charakteru żądania skarżącego w nich zawartego i w zależności od poczynionych ustaleń nadanie im stosownego biegu."
Organy powyższych wytycznych Sądu nie wykonały w pełni. Organy zleciły przeprowadzenie kwarendy w celu ustalenia czy pisma skarżącego z [...] stycznia 2001 r i [...] października 2001 r. wpłynęły do organu. Jednak w związku z jej negatywnym wynikiem zaniechały dokonania analizy materiału dowodowego, w tym treści powołanych pism zgodnie z wytycznymi Sądu. Treść tych pism natomiast w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie wskazuje, że wpłynęły one do organu tj. do Starosty Powiatu [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Organ w szczególności nie odniósł się do złożonych przez skarżącego przy piśmie z [...] lipca 2018 r., pism z [...] października 2001r. i [...] kwietnia 2001r., w którym oświadczył, że nie dysponuje dowodami nadania pism z 2001 r. ale "składa odpowiedzi adresatów na te pisma". Z treści pisma Starosty Powiatu [...] z [...] października 2001 r. wynika, że Starosta pismo skarżącego z dnia [...] października 2001 r. potraktował jako odwołanie i przekazał do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Wprawdzie w treści podana jest data 10 stycznia 2001 ale właśnie może to być data wpływu do organu. Ponadto zestawienie treści tych pism wskazuje, że dotyczą one tej samej decyzji tj. decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2001 r. W omawianym piśmie natomiast skarżący wyraźnie żąda wykupu lub zamiany nieruchomości i wskazuje że trzykrotnie zwracał się w tym zakresie do organu i wymienia m.in. pismo z [...] stycznia 2001 r. Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w zacytowanym wyżej orzeczeniu, że "deklaracja skarżącego zawarta w w/w pismach świadczy wprost, że domagał się on po prostu zadośćuczynienia za odebrany grunt, wskazując jedynie na propozycje uregulowania sprawy. Rolą organów było zaś właściwe potraktowanie pism skarżącego i w konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy pouczenie o możliwości nadanie im biegu zgodnie z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną". Organ tego obowiązku nie wykonał powołując się wyłącznie na brak potwierdzania wpływu pisma do organu w sytuacji gdy dysponuje korespondencją, której analiza dowodzi, że takie pisma do organu wpłynęły. Brak zachowania ksiąg kancelaryjnych czy braki w jej prowadzeniu nie mogą w tej sytuacji obciążać skarżących zwłaszcza, że pozostały materiał dowodowy wskazuje, że taka korespondencja do organu (Starosty Powiatu [...] i [...] Urzędu Wojewódzkiego) wpłynęła i była kontynuowana od 1999 r. Wobec powyższego należy przyjąć, że pismo z [...] stycznia 2001 roku jest pierwszym pismem, skutecznie złożonym w terminie określonym przepisem art. 73 ust 4, które zawiera żądanie wypłaty odszkodowania za odjęcie prawa własności nieruchomości. Należy powtórzyć, że postępowanie o ustalenie odszkodowania oparte jest na zasadzie skargowości, albowiem może być wszczęte wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. Wniosek taki stanowi podanie składane w postępowaniu administracyjnym, które zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie. Żądanie jest najistotniejszym elementem podania, albowiem wyznacza zakres postępowania prowadzonego przez organ. Należy podkreślić, że oświadczenie właściciela nieruchomości o jego gotowości podjęcia negocjacji w sprawie zamiany lub wykupu nieruchomość należy rozumieć jako żądanie wypłaty odszkodowania za zajęty grunt. Tak też ostatecznie swoje żądanie sprecyzował w 2010 r., co podkreślił Sąd w cytowanym wyżej orzeczeniu. Organy zaś zupełnie ustalenia Sądu w tym zakresie pominęły. Stosownie natomiast do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Reasumując, należy przyjąć, że skarżący wnieśli we wskazanym przez art. 73 ust. 4 specustawy drogowej w terminie wniosek o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną przyjmując także, że pismo z [...] stycznia 2001 r., które stanowi kontynuację korespondencji z organem od 1999 r w sprawie wypłaty odszkodowania, stanowi złożony w terminie wniosek o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 73 ust 4 ustawy drogowej, doprecyzowany w 2010 r. i merytorycznie rozpozna ten wniosek .
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1it. a i c ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło