I SA/Wa 2658/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz asesor WSA Anna Milicka - Stojek (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. G., P. G., J. G., E. G., B. K., K. W., Y. W., J. G., C. G., T.G., I. G., K. H., H. G., B. K., B. G., E. K., S. G., N. F., C. G., M. Z., S. G. i M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19 1. odrzuca skargę M. K.; 2. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. G., P. G., J. G., E. G., B. K., K. W., Y. W., J. G., C. G., T.G., I. G., K. H., H. G., B. K., B. G., E. K., S. G., N. F., C. G., M. Z., S. G. i M. K. sumę pieniężną w wysokości po 1000 (jeden tysiąc) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. G., P. G., J. G., E. G., B. K., K. W., Y. W., J. G., C. G., T.G., I. G., K. H., H. G., B. K., B. G., E. K., S. G., N. F., C. G., M. Z., S. G. i M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. G., P. G., J. G., E. G., B. K., K. W., Y. W., J. G. [1], C. G., T. G., I. G., K. H., H. G., B. K. [1], B. G., E. K., S. G., N. F., C. G. [1], M. Z., S. G. [1] i M. K.(dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19, mocą którego Sąd uwzględnił skargę A. G., P. G., M. G., E. G., B. K., M. W., J. G. [1], C. G., T. G., I. G., K. H. i M. K. na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji organ sprawy nie załatwił, zaś postanowieniami z 10 czerwca 2021 r. zawiesił z urzędu postępowanie do czasu dostarczenia prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po zmarłych I. G. [1] i J. G. [2] oraz zakończenia postępowań w sprawie zmiany postanowień stwierdzających nabycie spadku po zmarłych Z. K., E. K. [1] oraz K. K.. Wszystkie dokumenty wiele miesięcy temu zostały dostarczone, jak też poinformowano organ, że K. K. nie miał i nie ma związku ze sprawą. Mimo powyższego organ nie poczynił żadnych działań, nie było też żadnej reakcji na ewidentne działania dążące do przedłużenia postępowania. Tymczasem wiele osób będących stroną tego postępowania umiera w jego trakcie (w tym już kilku byłych Powstańców [...] i więźniów obozów [...] i [...]) nie mogąc doczekać sprawiedliwości, wszystko to z winy organu i przedłużania sprawy, które nosi charakter celowości. Wobec powyższego skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej wskazali, że mając na uwadze fakt, że Prezydent nie wykonał wyroku objętego skargą, a także nie podejmował przez długi czas czynności realnie zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy lub nie odpowiadał na pytania, bezsprzecznie należy uznać, że jest to drastyczny przypadek zwłoki, noszący znamiona celowości, której nie uzasadniają żadne obiektywne okoliczności. Ponadto w perspektywie dotychczasowego zachowania organu koniecznym jest stwierdzenie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, że nienałożenie znacznych sankcji na organ na rzecz skarżących spowoduje, że w dalszym ciągu sprawa nie zostanie załatwiona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniami z 10 czerwca 2021 r. nr 295/SD/2021 (dotyczącym dz. nr [...]) i nr 296/SD/2021 (dotyczącym dz. nr [...] oraz części dz. nr [...] i nr [...]) zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosku Z. G. z 9 grudnia 1947 r. w sprawie przyznania prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu dawnej nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] hip. [...] do czasu dostarczenia prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po zmarłych: I. G. [1] i J. G. [2] oraz zakończenia postępowań stwierdzających nabycie spadku po zmarłych: Z. K., E. K. [1] oraz K. K.. Przy piśmie z 8 listopada 2022 r. pełnomocnik skarżących przekazał do organu postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...] zmieniające pkt 1 prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Cywilny z [...] lipca 2004 r. sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku o E. K. [1]. Przy piśmie z 12 lipca 2022 r. przekazano zaś postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] [...] Wydział Cywilny z [...] września 2021 r. sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po I. G. [1]. Prezydent zauważył, że do chwili obecnej nie zostały dostarczone prawomocne postanowienia stwierdzające nabycie spadku po zmarłych: J. G. [2], Z. K. oraz K. K., a w związku z tym nie ustały przesłanki zawieszenia przedmiotowego postępowania. Skarżący w piśmie procesowym z 2 stycznia 2024 r. wyjaśnili, że od około dwóch lat Prezydent dysponuje już wszystkimi postanowieniami, o których mowa w postanowieniach z 10 czerwca 2021 r. o zawieszeniu niniejszego postępowania. Jednocześnie skarżący kilkukrotnie informowali też organ, że K. K. nie dziedziczył po Z. G., a zatem brak podstaw do ustalania jego spadkobierców. Organ przy piśmie procesowym z 7 marca 2024 r. nadesłał akta administracyjne niniejszej sprawy, informując jednocześnie, że skarżący przy pismach z 19 lipca 2021 r., 6 października 2021 r., 29 listopada 2021 r., 12 lipca 2022 r. i 8 listopada 2022 r. nadesłali postanowienia wskazujące na następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości, wobec czego postanowieniami z 20 lutego 2024 r. nr 162/SD/2024 i nr 163/SD/2024 Prezydent podjął zawieszone postępowanie. Następnie zawiadomieniem z 7 marca 2024 r. poinformowano strony, że przewidywany termin załatwienia sprawy to 30 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że druga z ww. przesłanek - warunkująca dopuszczalność skargi - nie została w niniejszej sprawie spełniona przez M. K.. Analiza akt wskazuje bowiem, że ww. skarżąca przed wniesieniem skargi nie występowała do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19. Niezasadnym jest natomiast powoływanie się przez pełnomocnika skarżących na załączone do skargi wezwanie z 7 listopada 2023 r. do wykonania wyroku wystosowane w imieniu pozostałych skarżących. Każda bowiem ze stron postępowania powinna przed wniesieniem skargi skorzystać z środka prawnego, o którym mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Powyższe skutkowało odrzuceniem skargi M. K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie pozostali skarżący spełnili natomiast obie ww. przesłanki z art. 154 § 1 p.p.s.a. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego za przedmiotową nieruchomość, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a, odpisu orzeczenia. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 9 maja 2019 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 18 września 2019 r. (data prezentaty organu). Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 18 listopada 2019 r. Tymczasem do dnia dzisiejszego nie zapadła decyzja kończąca postępowanie. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach znajduje się bowiem pismo z 7 listopada 2023 r., którym skarżący (za wyjątkiem M. K.) wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie, wobec ww. osób, spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 9 maja 2019 r., fakt, że postępowanie od 10 czerwca 2021 r. do 20 lutego 2024 r. (a zatem 2 lata i 8 miesięcy) było zawieszone, ale jednocześnie również, że przyczyna zawieszenia tego postępowania ustała najpóźniej w dniu 14 listopada 2022 r. (a mimo tego postępowanie podjęto dopiero 20 lutego 2024 r.), Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3 000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku w terminie. Ustalając wysokość grzywny Sąd miał na względzie, że po otrzymaniu prawomocnego wyroku z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19 wraz z aktami spawy, organ nie tylko nie zakończył niezwłocznie postępowania, to jednocześnie do zawieszenia tego postępowania w dniu 10 czerwca 2021 r. podjął zaledwie dwie czynności. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem organ od otrzymania w dniu 18 września 2019 r. odpisu prawomocnego wyroku z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 36/19, podjął zaledwie dwie czynności, tj. w dniu 21 listopada 2019 r. wystąpił do Prokuratury Regionalnej w [...] o pilne podjęcie działań mających na celu zmianę wadliwych orzeczeń stwierdzających nabycia spadku po Z. K. i E. K. [1], zaś w dniu 3 czerwca 2020 r. (po upływie ponad 6 miesięcy od poprzedniego pisma) wezwał pełnomocnika stron o informację, czy zakończone zostały postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po J. G. [2] i I. G. [1]. Co więcej, dopiero postanowieniami z 10 czerwca 2021 r. zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie do czasu dostarczenia prawomocnych postanowień stwierdzających nabycie spadku po zmarłych: I. G. [1] i J. G. [2] oraz zakończenia postępowań stwierdzających nabycie spadku po zmarłych: Z. K., E. K. [1] oraz K. K., mimo że już w dniu 19 listopada 2020 r. Prokuratura Regionalna w [...] poinformowała organ o wystąpieniu do właściwych sądów o zmianę postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. K., E. K. [1] oraz K. K.. Z powyższego wynika, że organ był bezczynny od 19 listopada 2020 r. (uzyskania ww. informacji z Prokuratury) do 10 czerwca 2021 r. (zawieszenia postępowania), tj. prawie 7 miesięcy. Zauważyć dalej należy, że choć od 10 czerwca 2021 r. nie biegły już terminy załatwienia sprawy (zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.)), to jednak oceniając bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie sposób nie dostrzec, że przyczyna zawieszenia tego postępowania ustała najpóźniej w dniu 14 listopada 2022 r., kiedy to nadesłano do organu postanowienie z 21 lipca 2022 r. o zmianie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po E. K. [1] (od 23 lipca 2021 r. organ dysponował już postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. K., od 4 października 2021 r. po J. K., od 8 grudnia 2021 r. po I. G. [1]). Jednocześnie strony kilkukrotnie wnosiły o podjęcie postępowania i wyjaśniały, że K. K. nie jest następcą prawnym byłej właścicielki gruntu, a w konsekwencji jego spadkobiercy nie mają przymiotu strony w tym postępowaniu. Tymczasem organ postępowanie niniejsze podjął dopiero w dniu 20 lutego 2024 r., a to na skutek wniesionej skargi z 8 listopada 2023 r. na niewykonanie wyroku z 9 maja 2019 r. Zwłoka zatem organu w podjęciu postępowania, i to mimo wielokrotnych wniosków stron o nadanie sprawie biegu, wyniosła 1 rok i 3 miesiące (od 14 listopada 2022 r. do 20 lutego 2024 r.). Nie budzi w konsekwencji wątpliwości Sądu, że bezczynność organu po wydaniu ww. wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze za zasadne uznać należało również przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej w wysokości po 1 000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, mimo zobowiązania go przez Sąd do wydania decyzji postępowania do dnia dzisiejszego nie zakończył. Ustalając kwotę przyznanej sumy pieniężnej Sąd wziął jednak pod uwagę, że niniejsza sprawa była od 10 czerwca 2021 r. do 20 lutego 2024 r. (a zatem 2 lata i 8 miesięcy) zawieszona, a zatem organ nie był w tym czasie zobligowany do podejmowania czynności. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. Z kolei na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2, 3 i 4 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 5 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1934 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.