I SA/Wa 2663/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Bożena Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.C., L.C., M.W., J.W., P.K., P.K. i R.W. na postanowienie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., nr DO3.7611.35.2021.OC, Minister Rozwoju i Technologii (dalej jako "Minister/organ"), działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy A. C., L. C., M. W., J. W., P. K., P. K.(1) i R. W. (dalej jako "Skarżący"), złożonym od pisma Ministra z 19 kwietnia 2022 r., nr DO3.7611.35.2021.RR, zawierającego informację o umorzeniu z mocy prawa postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 8 grudnia 1975 r., nr GKM.IV.632/102/75 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 7 października 1975 r., nr T-V-632/1108/75/NB – stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Pismem z 2 października 2015 r. Skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wskazanych powyżej decyzji administracyjnych. Następnie decyzją z 13 grudnia 2018 r., nr DO3.6611.862.2016.MM, Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 278/19 stwierdził nieważność ww. decyzji. Pismem z 19 kwietnia 2022 r. Minister poinformował Skarżących o umorzeniu z mocy prawa przedmiotowego postępowania nadzorczego z uwagi na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 16 września 2021 r.) ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Minister uznał, że taka sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. Od powyższego pisma Skarżący złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zgadzając się z taką formą załatwienia sprawy. Podnieśli, że pismo Ministra z 19 kwietnia 2022 r. stanowi w istocie decyzję administracyjną dlatego winien od niej służyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., Minister stwierdził niedopuszczalność wniosku Skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister wyjaśnił w jego uzasadnieniu, że wbrew stanowisku prezentowanemu we wniosku, należy uznać, że w rozpatrywanej sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. Za taką nie może być bowiem uznane pismo Ministra z 19 kwietnia 2022 r., które nie stanowi decyzji i nie podlega zaskarżeniu w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister wskazał, że pismo to nie spełnia wymogów, jakim powinna odpowiadać decyzja, określonych w art. 107 § 1 k.p.a. Minister wyjaśnił także, że kwestionowane pismo z 19 kwietnia 2022 r. nie zawiera minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania go jako decyzji, wbrew przekonaniu Skarżących. Elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej jest zdaniem Ministra przede wszystkim rozstrzygnięcie, które powinno zawierać kategoryczne stwierdzenie. Tymczasem z treści pisma z 19 kwietnia 2022 r. wynika, że postępowanie nadzorcze zostało umorzone z mocy prawa zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie Ministra, skoro skutek umorzenia postępowania następuję z mocy prawa to w takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji umarzającej postępowanie. Wobec powyższego nie można uznać pisma z 19 kwietnia 2022 r. za taką decyzje, od której przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na powyższe postanowienie Ministra skargę złożyli Skarżący. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucili naruszenie: 1) art. 134 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpoznania sprawy z uwagi na błędne uznanie, że pismo z 19 kwietnia 2022 r. mimo, że zawiera niezbędne minimum nie stanowi decyzji, a w konsekwencji, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalny; 2) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 104 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie wymaga zakończenia postępowania w formie decyzji administracyjnej, podczas, gdy każde postępowanie w sprawie administracyjnej winno być zakończone w sposób w k.p.a. przewidziany tj. poprzez wydanie decyzji w indywidualnej sprawie administracyjnej, a z taką mamy w istocie do czynienia; 3) art. 6, 8, 9, 11 i 12, 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie zaskarżonego postanowienia z pogwałceniem naczelnych zasad postępowania administracyjnej; nie dość wnikliwe prowadzenie postępowania; ignorowanie wyroków wprost wskazujących Ministrowi w jaki sposób winno zakończyć się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej; 4) art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepoinformowanie strony, o zakończeniu postępowania i zamiarze wydania rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uniemożliwienie wypowiedzenia się w sprawie, co miało wpływ na wynik sprawy; 5) art. 45 Konstytucji RP, w związku z art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej poprzez pozbawienie Skarżących prawa do sądu polegające na uniemożliwieniu dokonania kontroli prawidłowości postępowania organu administracji, z uwagi na przyjęcie, że w sprawie nie było obowiązku wydania decyzji i nieuznanie pisma z 19 kwietnia 2022 r. za decyzję administracyjną. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. W myśl natomiast art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienie Ministra z 30 sierpnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku Skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został złożony od pisma Ministra z 19 kwietnia 2022 r., w którym Minister poinformował Skarżących o umorzeniu z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych z uwagi na treść art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pismem z 2 października 2015 r. Skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 8 grudnia 1975 r., nr GKM.IV.632/102/75 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z 7 października 1975 r., nr T-V-632/1108/75/NB. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Postanowienie wydane w tej sprawie jest ostateczne. Jak przyjmuje się w doktrynie odwołanie może być niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, takich jak brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego czy też wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Odwołanie może być niedopuszczalne również z przyczyn podmiotowych, tj. gdy zostało wniesione bądź przez osobę niemającą do tego legitymacji, bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (zob. Marek Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego, wydanie XII, LEX-el). Następnie Sąd uznał za niezasadne rozważania Ministra dotyczące prawnej formy załatwienia sprawy administracyjnej w związku z wnioskiem Skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych w sytuacji, gdy przepisy nowelizujące k.p.a., które Minister przywołał w kwestionowanym wnioskiem piśmie z 19 kwietnia 2022 r. nie wskazują formy reakcji organu celem realizacji tej normy prawnej. Wskazać należy, że w myśl art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zdaniem Sądu, zwrot: "umorzenie z mocy prawa", o jakim mowa w przywołanym przepisie wymaga potwierdzenia odpowiednim aktem - decyzją administracyjną lub wyrokiem sądu opartym na art. 145 § 3 p.p.s.a., czego wymagają względy pewności prawa i bezpieczeństwa prawnego (zob. wyroki WSA w Warszawie: z 18 października 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 250/21, z 10 listopada 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 376/21 czy wyrok WSA w Lublinie z 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 239/21). Sąd zwraca bowiem uwagę, że choć umorzenie postępowania z przyczyny, o której mowa powyżej następuje z mocy prawa, to jednak aby można było sformułować tak kategoryczny wniosek, w danej sprawie muszą zostać spełnione określone przesłanki, tj. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności winno być zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem. Organ musi zatem każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki warunkujące umorzenie postępowania. Samo bowiem przeświadczenie organu, że w konkretnej sprawie przesłanki te zaistniały, czemu Minister dał wyraz poprzez wysłanie do Skarżących pisma informującego z 19 kwietnia 2022 r., jest w ocenie Sądu niewystarczające. Wszak aby postępowanie mogło być umorzone z mocy prawa muszą się zaktualizować oba warunki z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 11 sierpnia 2021 r. Wydana w tym trybie decyzja ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., tj. w dniu 16 września 2021 r. Strona powinna mieć zatem zapewnioną możliwość prześledzenia racji decyzyjnych organu, a jeżeli się z nimi nie zgadza – prawo zaskarżenia takiego aktu. Nie mają jednak racji Skarżący twierdząc, że konsekwencją powyższego jest dopuszczalność wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od pisma organu administracji publicznej, które zostało wystosowane w niewątpliwie niewłaściwej formie procesowej, tj. pisma (zawiadomienia) informującego zamiast decyzji. Nie można bowiem uznać, że pismo Ministra z 19 kwietnia 2022 r. konkretyzuje uprawnienia i obowiązki strony postępowania, w sytuacji gdy umorzenie postępowania na mocy art. 2 pkt 2 ww. ustawy nowelizującej k.p.a., podlega stwierdzeniu w formie decyzji. Z tych względów należało przyjąć, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od pisma zawierającego informację o umorzeniu postępowania administracyjnego w związku z nowelizacją art. 156 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalny. A skoro tak to prawidłowo Minister stwierdził jego niedopuszczalność na podstawie art. 134 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił, o czym orzekł w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 120 p.p.s.a.