I SA/Wa 2669/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. i J. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 136/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P. i J. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. P. i J. S. (dalej jako skarżący) pismem z [...] listopada 2020 r.(data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w przepisie art. 154 § 6 p.p.s.a. tj. dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 2) przyznanie skarżącym na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych - w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 136/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], objętej księgą hipoteczną "Hip. [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] sierpnia 2016 r. Zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] listopada 2016 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do niezwłocznego wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał tego wyroku. Dlatego też skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 191/17, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w pozostałej części. Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - pismem z [...] października 2020 roku (data prezentaty) skarżący ponownie wezwali go do wykonania wyroku, wyznaczając mu 7 dniowy termin. Następnie pismem z [...] listopada 2020 r. (data prezentaty) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Prezydent nie rozpatrzył sprawy w terminie zakreślonym przez sąd administracyjny, mimo iż od tego czasu upłynęło już ponad 4 lata. Następnie zaś - na poparcie swoich twierdzeń - przytoczyli dwa wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że obecnie postępowanie znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy powyższa nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podniósł, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego w dniu [...]09.2020 r. przekazał właściwej jednostce zlecenie opracowania geodezyjnego dla przedmiotowej nieruchomości, polegające na wykreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w aktualne działki ewidencyjne, określeniu przeznaczenia nieruchomości w planach zabudowy z 1931r., wskazaniu decyzji lokalizacyjnych obejmujących przedmiotowy teren oraz wkreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w zdjęcia lotnicze z 1960 r. Do chwili obecnej powyższe opracowanie nie zostało zrealizowane. Ponadto pismami z [...].10.2020 r.: - wystąpił do Wydziału Obrotu Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o dokumentację lokalizacyjną z lat 50 i 60 dotyczącą przedmiotowej nieruchomości. Do dnia dzisiejszego powyższa dokumentacja nie została przekazana do Biura Spraw Dekretowych. - wystąpił do Sądu Rejonowego VII Wydziału Ksiąg Wiecystych z prośbą o przesłanie wykazu z działu I, II i III dawnej księgi hipotecznej "Nieruchomość w [...] Nr [...]". W odpowiedzi na powyższe w dniu [...].11.2020 r. Sąd Rejonowy przekazał wykaz z działu I, II i III księgi hipotecznej Nr [...]. - poinformował strony postępowania - działając na podstawie art. 36 §1 k.p.a. - że po zgromadzeniu całości materiału dowodowego decyzja kończąca postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie wydana najpóźniej do dnia [...] stycznia 2021r. Dodał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy - nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Do dnia [...] maja 2021 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 136/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], objętej księgą hipoteczną "Hip. [...]" - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu, reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] sierpnia 2016 r. - zatem trzymiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem [...] listopada 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z [...] listopada 2020 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku i mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 191/17, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 złotych - organ nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 4.000 złotych (większa 8 razy od poprzedniej grzywny), która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Określając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę także fakt, iż jest to już druga grzywna wymierzona przez Sąd, ponadto sprawy o odszkodowanie za nieruchomość [...] prowadzone w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że Prezydent [...] prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw, może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów w sprawie Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Organ - mimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta [...] i mimo wyroku wymierzającego mu grzywnę - nie zakończył sprawy, choć upłynęły już ponad 4 lata od wyznaczonego terminu. Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania od Prezydenta [...] na rzecz skarżących - na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a - sumy pieniężnej, uznając to żądanie za nieuzasadnione. Wskazać należy, że ww. przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści tego art. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić też trzeba, że o ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma, jak już wskazano powyżej, charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować stronie skarżącej stratę, jaką poniosła na skutek nie wykonania przez organ wyroku sądu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona powinna nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością organu w zakresie wykonania wyroku sądu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali w związku z bezczynnością organu krzywdy, którą należałoby im zrekompensować. Jeszcze raz należy podkreślić, iż zakwalifikowanie działań organu jako bezczynności w wykonaniu wyroku nie oznacza automatycznie konieczności orzeczenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej - bowiem zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności. Ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 151 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.