I SA/Wa 2671/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2015 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmawiającą D. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. S. w W. tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 26 czerwca 2013 r. D. Z. (spadkobierca po E. W., córce A. S.) zwrócił się do Wojewody L. o informację, czy A. S. lub jego spadkobierca otrzymał jakąś rekompensatę ze Skarbu Państwa za mienie pozostawione na kresach. Do wniosku dołączył kopie dokumentów: - kwestionariusza dotyczącego rejestracji szkód wojennych A. S., zam. przed 1 września 1939 r. w W. przy ul. [...], z dnia [...] lutego 1945 r., - decyzji Nr [...] Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r., dotyczącej przydziału lokalu mieszkalnego A. S. w L. przy ul. [...], - odpisu skróconego aktu zgonu A. S. (USC w L. z dnia [...] maja 1958 r., Nr [...]), - wyciągu z aktu zgonu Z. S. (USC W. z dnia [...] czerwca 1962 r., Nr [...]), - odpisu skróconego aktu zgonu E. W. z d. S., c. A. i Z. (USC W. z dnia [...] czerwca 2011 r., Nr [...]) i odpisu skróconego aktu urodzenia E. S. (USC W. z dnia [...] listopada 1976 r., Nr [...]), - wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia, Repertorium A Nr [...], sporządzonego przez notariusza W. Z. w W. dnia [...] lipca 2011 r., z którego wynika, że spadek po E. W. z d. S., c. A. zmarłej w dniu [...] maja 2011 r. w W. na podstawie ustawy nabył w całości D. Z., s. E. Po otrzymaniu odpowiedzi z organu D. Z. pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. złożył wniosek do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. S. w W. przy ul. [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpoznaniu tego wniosku Wojewoda L. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] odmówił D. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. S. w W. tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: - był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić, - posiada obywatelstwo polskie. Natomiast w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli posiadają oni obywatelstwo polskie – w myśl art. 3 ust. 2 ww. ustawy. Zgodnie z art. 5 ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty ma charakter wnioskowy i jest wszczynane wyłącznie na wniosek strony. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty może być złożony przez właściciela lub jego spadkobierców - przy czym art. 3 ust. 2 cyt. ustawy nie przewiduje łącznej realizacji prawa do rekompensaty przez wszystkich spadkobierców. Dodał, że w przedmiotowej sprawie wniosek o rekompensatę za nieruchomości, które pozostawił A. S. w W. przy ul. [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, D. Z. złożył pismem z dnia 30 sierpnia 2013 r. - a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 5 ww. ustawy. Biorąc pod uwagę fakt, iż wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony po upływie ustawowego terminu, pismem z dnia 3 października 2013 r. Wojewoda zwrócił się z prośbą do innych Urzędów Wojewódzkich o udzielenie informacji, czy był składany wniosek przez A. S., E. W. z d. S. bądź D. W. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną w W. przy ul. [...] oraz czy jest, lub było prowadzone postępowanie administracyjne o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. S. w W. - na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Następnie organ uzyskał informację, że w innych urzędach do dnia 31 grudnia 2008 r. nie został złożony wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. S. oraz, iż nie toczy się ani nie toczyło się postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP z wniosku A. S., E. W. i D. Z. W dalszej części uzasadnienia Wojewoda podniósł, że termin do składania wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określony w ustawie należy uznać jako termin materialny, którego niedotrzymanie powoduje wygaśnięcie prawa charakterze materialno-prawnym. Termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56). Natomiast w cytowanej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. brak jest przepisu przewidującego taką możliwość. Podsumowując Wojewoda [...] stwierdził, iż ustawodawca w art. 5 ust. 1 ww. ustawy wyznaczył termin składania wniosków dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nie przewidział możliwości jego przywrócenia. Wobec powyższego uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 08 lipca 2005 r. - ponieważ wniosek został złożony przez D. Z. po terminie określonym ww. przepisem, tj. po dniu 31 grudnia 2008 r. W tej sytuacji - na podstawie art. 7 ust. 2 ww. ustawy - odmówił on potwierdzenia D. Z. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości w W. przy ul. [...]. Po rozpoznaniu odwołania D. Z. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...]. W uzasadnieniu podtrzymał swoją dotychczasową argumentację stwierdzając, że analiza odwołania nie wykazuje żadnych nowych, istotnych dla sprawy okoliczności, które mogłyby zmienić jego stanowisko wyrażone we wcześniejszym orzeczeniu. Ponownie podniósł, iż D. Z. nie spełnia przesłanki warunkującej wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - ponieważ wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty złożył w dniu 30 sierpnia 2013 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (31 grudnia 2008 r.). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył D. Z.. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie mu rekompensaty w pełnej wysokości W uzasadnieniu skargi – oprócz dotychczasowych argumentów - podniósł, że nie mógł wcześniej złożyć wniosku, gdyż spadkobiercą po córce A. S. został dopiero w dniu [...] lipca 2011 r. (akt poświadczenia dziedziczenia) – zatem nie miał podstaw formalno-prawnych do wcześniejszego składania takiego wniosku. Dodał, iż nie ubiegał się o rekompensatę na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. – bowiem wniosek został wcześniej złożony przez A. S. w dniu [...] lutego 1945 r. (kwestionariusz dotyczący rejestracji szkód wojennych). W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. odmawiającą D. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w W. przez A. S. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.): "potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008r." Natomiast na podstawie art. 7 ust. 2 ww. ustawy: "w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty." Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty można było składać we właściwych urzędach wojewódzkich do dnia 31 grudnia 2008 r., a w przypadku złożenia wniosku po tym terminie, organ wojewódzki ma obowiązek wydać wnioskodawcy decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W niniejszej sprawie niewątpliwym jest fakt, że wniosek D. Z. został złożony w dniu 30 sierpnia 2013 r. - a więc z uchybieniem ww. ustawowego terminu. W związku z tym Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgodził się ze stanowiskiem Ministra Skarbu Państwa uznającego, iż przedmiotowy wniosek nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie - a zatem decyzja odmawiająca D. Z. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. S. nieruchomości w W. przy ul. [...] - czyli poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jest prawidłowa. Sąd pragnie także zauważyć, że D. Z. nie przedstawił żadnego dowodu, iż E. W. nabyła spadek po A. S.– zatem jest on osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nie jest także trafny argument, że jego wniosek z 30 sierpnia 2013 r. jest w terminie, gdyż dopiero w dniu [...] lipca 2011 r. został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia po E. W. zmarłej w dniu [...] maja 2011r. Faktem jest, że nie mógł on złożyć wcześniej tego wniosku, ale taki wniosek w terminie określonym w ustawie - do dnia 31 grudnia 2008 r. - mogła bez żadnych problemów złożyć E. W. Sąd nie podzielił też poglądu skarżącego, iż niniejszą sprawę należy rozpoznać na podstawie wniosku A. S. z dnia 24 lutego 1945 r. - czyli na podstawie kwestionariusza dotyczącego rejestracji szkód wojennych. Poza tym decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1950 r. A. S. otrzymał przydział lokalu mieszkalnego w L. przy ul. [...] . Reasumując Sąd uznał, że Minister Skarbu Państwa wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy jej rozstrzyganiu. Uzasadnił przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.