I SA/Wa 2675/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Inwestycje [...] Sp. z o. o. "[...]" Sp. k. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Inwestycje [...] Sp. z o. o. "[...]" Sp. k. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Inwestycji [...] Sp. z o.o. "[...]" Sp. k. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Z oświadczeń złożonych przez stronę zawartych we wniosku wynikało, że spółka nie prowadzi żadnej działalności, wysokość kapitału zakładowego, majątku i środków finansowych spółki wynosi [...] zł, zaś w bilansie za rok 2013 wykazano stratę w wysokości [...] zł. Na wskazanym we wniosku rachunku bankowym strony na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadzono środki w wysokości [...] zł. W odniesieniu do oświadczeń wnioskodawcy Sąd stwierdził, że przedłożony rachunek bankowy zajęty z tytułu niezapłaconego podatku VAT nie potwierdza zawartych we wniosku oświadczeń, że spółka nie prowadzi żadnej działalności. Wobec spółki nie zostało też wszczęte postępowanie upadłościowe ani naprawcze. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno zaś partycypować w kosztach postępowania sądowego. Stwierdzając brak podstaw do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Sąd zauważył zaś, że w toczącym się postępowaniu spółka reprezentowana może być przez r. pr. G. K., umocowanego do działania w charakterze prokurenta samoistnego spółki, co wynika z danych z Krajowego Rejestru Sądowego. Od postanowienia z 20 stycznia 2014 r. strona nie wniosła zażalenia. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, zaś postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. Sąd ten odrzucił skargę kasacyjną strony od wyroku z 11 czerwca 2014 r. Następnie, postanowieniem z 22 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił stronie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W wyniku rozpoznania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 22 maja 2015 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że spółka, której zakładowy wynosi [...] zł, zajmuje się nabywaniem i obrotem nieruchomościami, jednak obecnie nie prowadzi żadnej działalności. W 2013 r. spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł, zaś stan konta bankowego wynosi [...]zł. Organ sądowy rozpoznający wniosek ustalił jednak, że spółka prowadzi szeroką i zróżnicowaną działalność gospodarczą, co umożliwia pozyskanie przez Spółkę pokrycie kosztów sądowych, których wysokość ogranicza się do kwoty 100 zł tytułem wpisu od zażalenia. Ponadto, z nadesłanych dokumentów, w tym sprawozdania finansowego za 2014 r. wynika, że spółka osiągnęła zysk z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, co potwierdza także nadesłany rachunek zysków i strat za rok 2014 r. Zawarte ww. sprawozdaniu finansowym podstawowe wskaźniki ilustrujące sytuację finansową i możliwości płatnicze spółki wskazują na dobrą sytuację finansową firmy. W aktywach trwałych spółki występują udzielone pożyczki długoterminowe w wysokości [...] tys. zł, a ponadto spółka dysponuje kapitałem własnym na który składają się wkłady wspólników w wysokości [...] zł. Pomimo deklarowanego braku przychodów spółka zamierza kontynuować dotychczasową działalność gospodarczą. Ponadto, na podstawie deklaracji VAT – 7 za okres styczeń – marzec 2015 r. ustalono, że spółka posiada nadwyżki podatku naliczonego nad należnym (wynoszące w styczniu [...] zł, w lutym [...] zł, a w marcu [...] zł), które przenosi na kolejny okres rozliczeniowy, podczas gdy istnieje także możliwość zadeklarowania zwrotu nadwyżki na konto bankowe. Może zatem zwrócić się do organu podatkowego o zwrot nadpłaconego VAT. Organ sądowy stwierdził ponadto, że nadesłanego raportu kasowego spółki za okres od [...] stycznia 2015 r. do [...] marca 2015r. wynika, że obecny stan kasy spółki wynosi [...] zł, zatem nie można uznać, że spółka nie ma żadnych środków by ponieść koszty sądowe samodzielnie. Dokonana przez starszego referendarza sadowego analiza wyciągów z rachunków bankowych za okres od [...] lutego do [...] kwietnia 2015 r. doprowadziła ponadto do ustalenia, że spółka aktywnie prowadzi działalność gospodarczą. Suma obrotów na koncie w lutym 2015 r. wyniosła [...] zł, w marcu – [...] zł, zaś w kwietniu 2015 r. [...] zł. Sumy obrotów na koncie są zatem znaczne. Na konto Spółki dokonywane są przelewy wewnętrzne od Inwestycje [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. czy od Inwestycje [...] Sp. z o.o. [...] Sp. k. tytułem spłaty pożyczek i odsetek. Wyciągi z rachunku bankowego wskazują na posiadanie płynności finansowej przez Spółkę. Z nadesłanego bilansu za rok 2014 r. oraz wstępnej wersji za okres od [...] stycznia do [...] marca 2015 r. wynika, że na dzień [...] marca 2015 r. Spółka osiągnęła zysk w wysokości [...] zł, natomiast na dzień [...] maja 2015 r. poniosła stratę w wysokości [...] zł. Uwzględniwszy powyższe dane, a przede wszystkim wysokość kapitału zakładowego spółki, kapitału własnego spółki, stan kasy na dzień [...] maja 2015 r. ([...] zł) oraz posiadane nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w uzasadnieniu postanowienia z 22 maja 2015 r. stwierdzono, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Odnosząc się do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważono zaś, że strona wniosła o ustanowienie radcy prawnego w osobie G. K. prowadzącego kancelarię radcy prawnego w P. w sytuacji, gdy udzieliła już pełnomocnictwa procesowego temuż radcy prawnemu do reprezentowania w sprawie i pełnomocnik podjął już w imieniu spółki czynności. Od postanowienia z dnia 22 maja 2015 r., które doręczono stronie w dniu 2 czerwca 2015 r., nie wniesiono środka zaskarżenia. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2015 r. skarżąca spółka ponownie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w tym o ustanowienie radcy prawnego w osobie G. K. We wniosku wskazano na zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości [...] zł oraz podano, że stan konta spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł. Uzasadniając wniosek podano, że wnioskodawca jest spółką celową, która po zrealizowaniu inwestycji, dla której została powołana poddana zostanie likwidacji. Spółka nie prowadzi żadnej działalności operacyjnej, nie ma również przychodów, nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, gdyż zobowiązana jest do zaspokojenia roszczeń wykonawców z tytułu kaucji gwarancyjnych. Stan kasy nie stanowi odzwierciedlenia sytuacji finansowej spółki, gdyż środkami tymi spółka rozporządzać nie może – są one zatrzymanymi częściami wynagrodzenia wykonawców, którzy wystąpili o ich zwrot. Wobec powyższego niewątpliwym jest – w ocenie strony – iż spółka nie dysponuje środkami finansowymi na poniesienie kosztów sądowych, nie ma też możliwości podjęcia działań celem ich zdobycia. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2675/13. W dniu 7 września 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącej spółki – Inwestycje [...] Sp. z o. o. "[...]" Sp. k. z siedzibą w P. od postanowienia z dnia 21 sierpnia 2015 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca wskazał, że powyższe rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego pozbawienia jej drogi sądowej w sprawie. Ponownie wskazano, iż stan kasy nie jest odzwierciedleniem sytuacji finansowej spółki, środkami tymi spółka nie może rozporządzać, bowiem stanowią one zatrzymane części wynagrodzenia wykonawców – kaucje gwarancyjne, które były zastrzeżone w celu zabezpieczenia umów o roboty budowlane zawartych przez spółkę a poszczególnych wykonawców. W związku z upływem okresu pogwarancyjnego wykonawcy wystąpili o zwrot kaucji gwarancyjnych i w konsekwencji spółka nie dysponuje środkami finansowymi na poniesienie kosztów sądowych, nie ma też możliwości podjęcia działań celem ich zdobycia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena powyższa wiąże się bezpośrednio z tym, że jest on jest już kolejnym wnioskiem strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym złożonym w sprawie dotyczącej skargi na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, wniesionym bezpośrednio po tym, jak na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 22 maja 2015 r. odmówiono spółce przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w związku ze stwierdzeniem, że strona nie wykazała, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W tych okolicznościach złożenie przez stronę kolejnego wniosku o prawo pomocy zobowiązuje do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej podmiotu o to wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. pod warunkiem, że zostanie ustalone, iż strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska. Ponowna ocena zasadności zwolnienia strony od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika dokonana zostać bowiem musi w odniesieniu do treści art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, którą jest wykazanie niemożności poniesienia przez nią jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), zmianę okoliczności sprawy odnosić należy do sytuacji finansowej tego podmiotu, która wskazywać będzie na pogorszenie się jego możliwości finansowych. Okoliczności przywołane przez stronę w rozpoznawanym wniosku nie wskazują na to, że żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym należy uznać obecnie za uzasadnione, gdyż nastąpiła zasadnicza – w odniesieniu do ocenianej niespełna trzy miesiące wcześniej - zmiana sytuacji majątkowej spółki. Należy stwierdzić, że w sprawie nie zachodzą warunki z art. 165 p.p.s.a. do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 maja 2015 r., gdyż strona nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które miały miejsce po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o prawo pomocy i które wskazywałby, że jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, iż spółka nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów postępowania. W świetle informacji podanych we wniosku tożsame pozostaje ustalenie, że spółka osiągnęła zysk z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Argumentacja podniesiona w uzasadnieniu wniosku odnosząca się wyłącznie do zobowiązań finansowych spółki oraz stanu jej kasy, nawiązująca do ustaleń przyjętych w postanowieniu z 22 maja 2015 r., nie zasługuje na uwzględnienie w sytuacji, gdy nie zostało przez stronę wykazane, że istotnie zgromadzone w kasie środki po dacie wydania postanowienia z 22 maja 2015 r. rozdysponowane zostały w całości, uniemożliwiając stronie poniesienie kosztów postępowania, w tym uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł (wpis od zażalenia). Sformułowania zawarte w uzasadnieniu wniosku wskazują nie tyle na zmianę okoliczności sprawy, lecz dokonanie przez spółkę odmiennej niż przyjętej w postanowieniu z 22 maja 2015 r. oceny własnej sytuacji materialnej. Kwestionowanie ustaleń poczynionych w postanowieniu z 22 maja 2015 r. powinno zaś nastąpić przy wykorzystaniu środków zaskarżenia przysługujących od tego postanowienia. Ponadto, w świetle dokonanych uprzednio ustaleń, które należy uznać za nadal wiążące, sytuacja majątkowa spółki, posiadającej płynność finansową oraz możliwość otrzymania zwrotu podatku VAT nie jest tego rodzaju, że uzasadnia finansowanie postępowania sądowego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek, ze środków publicznych. Ustalenia te nie pozwalają twierdzeń skarżącej spółki, wskazującej na brak możliwości podjęcia jakichkolwiek działań celem zdobycia środków na koszty postępowania, uznać za zasadne. Mając zatem na względzie, że strona nie wykazała, iż okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia przesłanki przyznania prawa pomocy od momentu zakończenia poprzedniego postępowania zmieniły się wskazując na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości partycypowania przez spółkę w kosztach postępowania, Sąd nie znalazł podstaw do zmiany na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z dnia 22 maja 2015r. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 260 i art. 165 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.