I SA/Wa 2676/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K., D. P. i E. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Decyzją z [...] października 2021 r., znak: [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) uchylił zapadłą w trybie nadzoru negatywną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] i umorzył w całości postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu organ podał, że zainicjowane wnioskiem z [...] września 2019r. postępowanie nadzorcze dotyczyło orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 roku znak: [...] zaś podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako ustawa). W skardze na ww. decyzję zarzucono organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 02 kwietnia 1997 r. poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako naruszająca zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości i o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Ww. ustawa weszła w życie 16 września 2021 r. Postępowanie nadzorcze było prowadzone w kontrolowanej sprawie kilkadziesiąt lat (ponad pół wieku) po dacie nadzorowanej decyzji i w dacie wejścia w życie ustawy znajdowało się na etapie postępowania odwoławczego. Organ przyjął, że przy zachowaniu wszelkich procedur doręczenie orzeczenia z 1954 r. nastąpiło najpóźniej w 1961 roku, zatem 30 –letni termin określony w ustawie upłynął przed złożeniem wniosku nadzorczego. Skoro więc wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] września 1954 roku nastąpiło po upływie 30 lat od jego ogłoszenia/doręczenia, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 roku uległo umorzeniu z mocy prawa, a zaskarżona decyzja jedynie materializuje skutek jaki nastąpił z mocy ustawy. Przed wejściem w życie ustawy, czyli przed 16 września 2021 r. art. 156 § 2 kpa określał 10 letni termin przedawnienia przy czym nie określał żadnego terminu na ewentualne stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten miał następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, natomiast regulacja zawarta obecnie w art. 158 § 3 kpa w całości została wprowadzona ustawą zmieniającą. W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy, a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania. Wg art. 2 ustawy do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy kpa w brzmieniu nadanym ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Z powyższej regulacji wynika zatem, że z dniem wejścia w życie przepisów ustawy, do pozostających w toku postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracyjny stosuje przepisy kpa z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą, natomiast postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji z mocy prawa podlegają umorzeniu. Konstrukcja ww. regulacji oznacza zmianę prawa w toku postępowania, co nie jest niczym nadzwyczajnym i jest stosowane przez ustawodawcę w wielu aktach prawnych. W tej sytuacji zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie twierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie jedynie przesłanki 30-letniego upływu czasu, co w tej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. W wielu procedurach terminy "przedawnienia" roszczeń, np. te określone czy to w kodeksie cywilnym czy to w kodeksie karnym – pozostają o wiele krótsze niż wynika to z kwestionowanej w skardze regulacji. Ponadto nowelizacja art. 156 i art. 158 § 3 kpa stanowiła dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W tych okolicznościach nie było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy nadzorczej. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.