I SA/Wa 268/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Emilia Lewandowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2011r., po rozpatrzeniu odwołania H. W. i M. K. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011r. dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej, że na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 roku, Nr 133, poz. 87, ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999r, z mocy prawa, nieruchomość zajęta pod drogę powiatową – ulicę [...], oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha, położona w mieście B., obręb [...], stała się własnością miasta na prawach powiatu [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze. Decyzja ostateczna została wydana w następującym stanie faktycznym: Wojewoda [...] działając na podstawie art. 105 kpa, decyzją z [...] kwietnia 2011r., umorzył postępowanie w sprawie zainicjowanej wnioskiem Prezydenta Miasta na prawach powiatu [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r., nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w B., stanowiącej ulicę [...]. W uzasadnieniu podniesiono, iż przedmiotowa nieruchomość użytkowana była w całości jako ulica [...] od 1929r. W założonej w 1969 r. ewidencji gruntów miasta B. nieruchomość nr [...] o powierzchni [...] ha wpisano jako ulicę [...] z wpisem prawa własności na rzecz Skarbu Państwa – Miejskiej Rady Narodowej, przy czym brak było dokumentów potwierdzających prawo własności. W toku niniejszego postępowania administracyjnego, (które zawieszono) Sąd Okręgowy w L. [...] Wydział Odwoławczy w sprawie sygnatura akt [...] stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie, z dniem 1 stycznia 1988r., własność nieruchomości położonej w mieście B., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Postępowanie administracyjne podjęto, a skarga H. W. i W. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie podjęcia z urzędu zawieszonego postępowania prawomocnym wyrokiem z 17 listopada 2010r. sygnatura akt I SA/Wa 1828/10 została oddalona. Wobec stwierdzenia zasiedzenia postępowanie prowadzone na podstawie art. 73ww. ustawy, jako bezprzedmiotowe umorzono w całości. Odwołanie od powyższej decyzji wniosły H. W. i M. K. Rozpoznając odwołanie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej podniósł w szczególności, iż odwołanie służy stronie, a zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami postępowania, o jakich mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., są: osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości lub jego spadkobiercy, a także inne osoby mające interes prawny. Odwołujące się zarówno w dniu 31 grudnia 1998r., jak i obecnie nie posiadają żadnych praw do działki nr [...], bowiem na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. z [...] czerwca 2008r oraz postanowienia Sądu Okręgowego w L. z [...] stycznia 2009r., sygnatura akt [...] stwierdzono zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1988r. Wobec wydania tego postanowienia nie można uznać, by interes prawny odwołujących się wynikał z decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] marca 1992r. [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1975r. [...] dotycząca przejścia na własność Państwa z mocy samego prawa z dniem 8 marca 1958r. działki nr [...], która obecnie odpowiada działce [...]. Skoro odwołujące się nie posiadają w sprawie interesu prawnego, w związku z tym i legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...]. Zarówno sam fakt uczestnictwa odwołujących się w postępowaniu nie czyni z nich stron postępowania tak jak i okoliczność doręczenia odwołującym decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2011r. Na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H. W. zarzucając zaskarżonej decyzji, iż pogląd by w wyniku wydania postanowienia o zasiedzeniu skarżąca jak i jej siostrzenica utraciły interes prawny w rozpoznaniu niniejszej sprawy jest błędny. Podniosła, iż umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania odszkodowania przed jego zakończeniem jest niedopuszczalne i koniecznym jest merytoryczne a nie formalne rozpoznanie sprawy. Prawo własności przedmiotowej nieruchomości przywrócono skarżącej i jej siostrze decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] marca 1992r., a jej rodzina nie otrzymała za bezprawne pozbawienie własności żadnego odszkodowania. Zaskarżona decyzja narusza przepis art. 73 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia właściwemu organowi. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie przez Ministra Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwestii legitymacji H. W. do skutecznego odwołania się od decyzji Wojewody [...] dotyczącej umorzenia w całości postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej, że na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) z dniem 1 stycznia 1999r. z mocy prawa stała się własnością miasta na prawach powiatu [...] nieruchomość zajęta pod drogę publiczną. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 127§ 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Nie jest, zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania. Ustalenie, że odwołanie wniosła osoba nie mająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Stosownie zaś do art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza zarazem krąg uczestniczących w nim podmiotów, ponieważ interes prawny określający status strony w postępowaniu administracyjnym musi mieć swoje źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 1997r. I SA 1209/96, wyrok WSA w Warszawie z 11 marca 2004r., sygn. akt I SA 1309/02, wyrok NSA z 1 lutego 2005, I OSK 1038/04 oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania administracyjnego była komunalizacja z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r., nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Podstawę prawną komunalizacji stanowi art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, z którego wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa, nie stanowiące ich własności, stały się w dniu 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przejście prawa własności na Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stwierdza wojewoda w drodze decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, bowiem wyłącznie potwierdza skutek prawny, który nastąpił z mocy samego prawa, w dniu 1 stycznia 1999r. Z powyższego wynika, że komunalizacja dotyczy wyłącznie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dniu 31 grudnia 1998r. Oznacza to, że komunalizacja gruntu zajętego pod drogę publiczną nie może dotyczyć sfery prawnej osoby, której w dniu 31 grudnia 1998r. nie przysługiwało prawo własności do tego gruntu. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie niniejszej kluczowe znaczenie ma treść postanowienia Sądu Okręgowego w L. z [...] stycznia 2009r., sygnatura akt [...] stwierdzającego zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, z dniem 1 stycznia 1988r., przesądzającego brak tytułu własności po stronie odwołujących się. Taki tytuł do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie wynika także z decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z [...] marca 1992r. znak [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1975r. [...] dotyczącą przejścia na własność Państwa z mocy samego prawa z dniem 8 marca 1958r. działki nr [...], która obecnie odpowiada działce [...]. Oceny tej nie zmienia również data wydania postanowienia o zasiedzeniu, bowiem zasiedzenie jest instytucją dotyczącą pierwotnego sposobu nabycia prawa własności, nabycia z mocy prawa, a orzeczenie w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny. Interes prawny w tym postępowaniu mogłaby mieć skarżąca jedynie wtedy, gdyby w dniu 31 grudnia 1998r. była właścicielem, współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości drogowej, a taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodziła. Fakt doręczenia odwołującym się decyzji Wojewody stworzył możliwość złożenia przez niego odwołania, jest to formalnoprocesowe prawo adresata decyzji do jej zaskarżenia. Jednak prawo skutecznego żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy musi być oparte na interesie prawnym w rozumieniu art. 28 kpa tj. mającym swe źródło w przepisie prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie, zaś H. W. i M. K. zarówno w dniu 31 grudnia 1998r. jak i obecnie nie mają prawa własności do przedmiotowej nieruchomości jak słusznie zauważył Minister. Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ----------------------- 1