I SA/Wa 268/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa postanawia : odmówić H. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W dniu 22 października 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że posiada [...] udziału domu, tj. zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni [...] m ² oraz samochód osobowy. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych oraz wierzytelności wnioskodawca oświadczył, że nie posiada. Wnioskodawca wskazał, że zaciągnął kredyt w [...] w wysokości [...] zł oraz ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości [...] zł oraz koszty leczenia w wysokości [...] zł miesięcznie. Zarządzeniem z dnia 28 października 2015 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, czy też wspólnie z żoną W. P., gdyż W. P. w nadesłanym do Sądu w tej samej sprawie w dniu 2 czerwca 2015 r. formularzu oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, a wnioskodawca w nadesłanym formularzu nie wskazał żony jako osoby z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Wezwano wnioskodawcę także do podania wysokości dochodu żony oraz tytułu z którego dochód jest uzyskiwany, jeśli wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Zapytano wnioskodawcę czy posiada mieszkanie, gdyż tę rubrykę formularza wnioskodawca pozostawił niewypełnioną, oraz czy oprócz domu o powierzchni [...] m ², w którym ma udział [...] i zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni [...] m ² jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz mieszkania o powierzchni [...] m ², gdyż takie mieszkania wskazała w nadesłanym do Sądu w dniu 2 czerwca 2015 r. formularzu żona wnioskodawcy. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha, gdyż taką nieruchomość wskazała żona wnioskodawcy w nadesłanym formularzu oraz jaki samochód osobowy wnioskodawca posiada należało podać markę, rok produkcji i miesięczne koszty związane z utrzymaniem samochodu (np. na zakup paliwa, ew. naprawy). Wezwano wnioskodawcę także do wyjaśnienia na jaki cel zaciągnął kredyt w [...] na kwotę [...] zł oraz do podania ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu i do kiedy kredyt będzie spłacany. Zapytano wnioskodawcę także jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych), oraz jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy dochód uzyskiwany z tytułu emerytury jest jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy, czy też wnioskodawca uzyskuje jeszcze inne dochody (np. z tytułu wynajmu mieszkania lub z innego tytułu), jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych z dwóch ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni, od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 16 listopada 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy nadesłany przez wnioskodawcę oraz pismo z dnia 15 listopada 2015 r. wraz z załącznikami stanowiące uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z nadesłanego w dniu 16 listopada 2015 r. formularza wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawca pozostaje żona – W. P. Wnioskodawca oświadczył, że zarówno on jak i żona są ludźmi starszymi ([...] i [...] lat). Dodał, że jest osobą schorowaną zażywającą na stałe leki na [...]. Wnioskodawcza oświadczył, że nie ma domu. Wskazał, że posiada mieszkanie przy ul. [...] w [...] o powierzchni [...] m ² oraz jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni [...] m ². Podał, że posiada także działkę rolną o powierzchni [...] ha wchodząca w skład ustawowej małżeńskiej wspólnoty mieszkaniowej, która wykorzystywana jest wyłącznie dla celów rekreacyjnych oraz samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...] r. Wnioskodawca podał, że wraz z żoną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że jego stałe zobowiązania i wydatki miesięczne wynoszą : z tytułu płatności czynszu i funduszu remontowego za mieszkanie przy ul. [...] w wysokości [...] zł oraz na fundusz lokatorski w wysokości [...] zł, za gaz w wysokości [...] zł, za energię elektryczną w wysokości [...] zł, z tytułu spłaty raty kredytu w [...] w wysokości [...] zł, z tytułu płatności za telewizję [...] w wysokości [...] zł, na zakup paliwa do samochodu w wysokości [...] zł oraz na zakup lekarstw w wysokości [...] zł. Wnioskodawca dodał, że przekazuje także kwotę [...] zł miesięcznie dla wnuka, którego matka sama wychowuje. Łącznie miesięczne wydatki i zobowiązania wnioskodawcy wynoszą [...] zł. Na bieżące potrzeby życia codziennego wnioskodawca oświadczył, że przeznacza kwotę w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą [...] zł ([...] zł plus [...] zł). W załączonym do formularza piśmie z dnia 15 listopada 2015 r. wnioskodawca wyjaśnił, że przy wypełnianiu poprzedniego formularza o przyznanie prawa pomocy popełnił wiele błędów, ponieważ w tym czasie chorował i miał wysoką gorączkę i zażywał leki przeciwbólowe, które osłabiły jego koncentrację. Wnioskodawca dodał, że w 2014 r. odziedziczył po babci część nieruchomości o powierzchni [...] m ². Wskazał, że oddziedziczona przez niego część nieruchomości wynosi [...] m ², a szacunkowa wartość tej części to około [...] zł. Wnioskodawca dodał, że prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...] (konsultacje dla [...]), jednak z uwagi na fakt, że w tym roku zakończy działalność bilansem ujemnym zamierza od nowego roku ją zawiesić. Wnioskodawca dołączył do ww. pisma różne dokumenty, w tym dwa wyciągi z rachunku bankowego. Z nadesłanych wyciągów wynika, że saldo księgowe zamknięcia rachunku na dzień 30.10.2015 r. wynosiło [...] zł. W tym stanie sprawy zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i posiada stały dochód miesięczny w postaci emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Ponadto, wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą polegająca na konsultacjach dla [...], z której nie podał wysokości uzyskiwanych dochodów oświadczając jedynie, że w tym roku zakończy działalność bilansem ujemnym. Wnioskodawca posiada także dwa mieszkania : jedno o powierzchni [...] m ² przy ul. [...] w [...] oraz jest współwłaścicielem razem z żoną drugiego mieszkania o powierzchni [...] m ². Ponadto, wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wykorzystywanej dla celów rekreacyjnych oraz odziedziczył część działki o powierzchni [...] m ² i szacunkowej wartości działki wynoszącej około [...] złotych. Wnioskodawca posiada także nowy samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w [...] r. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawcę za osobę ubogą, znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Oceniono zatem, że wnioskodawca posiadając stały, wykazany dochód miesięczny oraz ww. majątek nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Uznano, że przy wysokości uzyskiwanych wspólnie z żoną dochodów wnioskodawca będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawca jako uczestnik postępowania nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym również w kosztach ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza mu także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Nie jest to bowiem wydatek niezbędny do utrzymania koniecznego rodziny. Zauważyć przy tym należy, że wnioskodawca dysponuje nieruchomościami ([...] mieszkania, [...] działki), które może wynająć lub wydzierżawić i z których może uzyskać dodatkowy dochód. Reasumując stwierdzić należy, że przedstawione powyżej okoliczności nie wskazują, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle trudna, by nie był on w stanie z uzyskiwanego wraz z żoną dochodu ponieść ewentualnych kosztów sądowych samodzielnie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.