I SA/Wa 2691/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1409/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz U. S. sumę pieniężną w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz U. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku U. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku tego Sądu z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1409/16. Skarżąca wniosła o: 1) wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości przewidzianej w przepisie art. 154 § 6 ppsa, tj. dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; 2) przyznanie skarżącej na podstawie art. 154 § 7 ppsa sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego 3) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazała, że prawomocnym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z [...] maja 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. Nr 2[...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Prezydent [...] nie wykonał wyroku, mimo że termin wyznaczony przez Sąd upłynął. Z tego powodu pismem z [...] października 2020 r. skarżąca wezwała Prezydenta do wykonania wyroku, wyznaczając mu 7 dniowy termin. Wezwanie okazało się jednak bezskuteczne. Uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżąca wskazała, że samo wymierzenie grzywny często jest nieskutecznym środkiem przymusu. Dlatego też zastosowanie dodatkowego środka dyscyplinującego w postaci przyznania sumy pieniężnej ma uświadomić stronie skarżącej, że nie jest bezbronna, że sąd dostrzega wszelkie dolegliwości i niedostatki, jakich ona doznaje na skutek długotrwałego prowadzenia sprawy i że stronę obejmuje ochroną. W ocenie skarżącej która, jak wskazała, ma 84 lata taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżąca zarzuciła, że organ nie rozpatrzył sprawy w terminie zakreślonym przez Sąd pomimo, że od tego czasu upłynęło ponad 4 lata. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wyjaśnił, że kwestie odszkodowań reguluje art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.). W ocenie Prezydenta przedmiotowe postępowanie prowadzone jest zgodnie z obowiązującą w organie procedurą postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ww. ustawy, stanowiącą załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z [...] grudnia 2016 r. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania koniecznym jest, m.in.: skontrolowanie dokumentów stwierdzających nabycie praw do spadków; skontrolowanie dokumentów przenoszących roszczenia, w tym badanie zdolności do czynności prawnych stron; uzyskanie uwierzytelnionej kopii odpisu wykazu hipotecznego obejmującego dział I i II z księgi wieczystej nieruchomości hipotecznej na dzień wejścia w życie ww. dekretu i wykonanie badań hipotecznych przez geodetę uprawnionego; sprawdzenie czy istnieją przesłanki uzasadniające objęcie wnioskodawców lub ich następców prawnych układami indemnizacyjnymi; zgromadzenie dokumentów stwierdzających czy działka była zabudowana w chwili wejścia w życie dekretu lub dokumentów stwierdzających, że byli właściciele nieruchomości prowadzili gospodarstwo rolne; zgromadzenie dokumentów określających przeznaczenie przedmiotowego terenu w planach zabudowy Warszawy na 1945 r.; zgromadzenie dokumentów określających datę utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, a także dokumentów określających aktualnego właściciela gruntu. Organ wskazał, że podjął szereg działań zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania, występując do innych sądów, archiwów, organów i instytucji o nadesłanie koniecznych do rozpoznania wniosku dokumentów. Ponadto podjęto działania mające na celu przygotowanie opracowania polegającego na wkreśleniu dawnej nieruchomości hipotecznej w obecne działki ewidencyjne oraz rozliczeniu powierzchni działek ewidencyjnych wchodzących w skład tych nieruchomości, a także wkreśleniu decyzji lokalizacyjnych, którymi została objęta nieruchomość. Prezydent podniósł, że postępowania administracyjne dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. należą do spraw niezwykle złożonych. Ponadto procedowanie w sprawie w ostatnim czasie zostało dodatkowo utrudnione w związku z wprowadzeniem na terenie kraju stanu zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, a następnie stanu epidemii. Prezydent wskazał, że biorąc pod uwagę fakt podejmowania czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia, żądanie wymierzenia organowi grzywny, jak i przyznanie stronie sumy pieniężnej jest nieuzasadnione. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] czerwca 2021 r. wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżącej i organ zostali powiadomieni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1409/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. Nr [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy został doręczony Prezydentowi [...] marca 2017 r. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął [...]czerwca 2017 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku Prezydent [...] do daty orzekania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę znaczne (prawie czteroletnie) przekroczenie terminu wyznaczonego wyrokiem z 6 grudnia 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1409/16 na załatwienie sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości 5.000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjno - dyscyplinującą. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 6 grudnia 2016 r. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o odszkodowanie pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku nie została dotychczas załatwiona, a wyznaczony termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące zebrania i kontroli dokumentów, rozliczenia powierzchni działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości hipotecznej oraz złożoność spraw objętych działaniem dekretu warszawskiego nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu. Wniosek skarżąca złożyła ponad sześć lat temu. Także usprawiedliwieniem dla tak długiego procedowania nie może być czas epidemii. Zgodnie z art. 15 zzs ust. 1 pkt 6) ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz ustawą nowelizującą z 31 marca 2020 r. (Dz. U. Nr 568) w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów w postępowaniach administracyjnych ulega zawieszeniu na ten okres (tj. od 14 marca 2020 r.). Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 10 pkt 1) ustawy w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego lub epidemii przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Na mocy art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) art. 15 zzs został uchylony. Zmiana ta weszła w życie 16 maja 2020 r. Jednakże na mocy art. 68 ust. 7 ostatnio wymienionej ustawy, terminy biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Oznacza to, że ustanie przyczyny powodującej zawieszenie biegu terminu nastąpiło 23 maja 2020 r. Wobec tego jedynie okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. skutkuje zawieszeniem terminów w postępowaniach administracyjnych. Jednakże nie zmienia to oceny, że wyrok z 6 grudnia 2016 r. nie został wykonany, pomimo, że termin zakreślony tym wyrokiem upłynął 29 czerwca 2017 r. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną organowi grzywną powinna skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i zakończenia postępowania. Z powyższych przyczyn Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt. 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt. 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.