I SA/Wa 2703/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skarg M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 września 2022 r. nr KOC/5371/Op/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. M. H. (dalej, jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 23 września 2022 r., w którym organ odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. nr OPS.DŚ.5120.6459.2022 (pkt 1) oraz stwierdził uchybienie terminu do złożenia ww. odwołania (pkt 2). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało, że Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia 12 lipca 2022 r. nr OPS.DŚ.5120.6459.2022 orzekł o ustaleniu dla M. H. odpłatności za pobyt S. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...] przy ul. [...]: - od 2 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. w wysokości 2.169,52 zł miesięcznie, - od 1 kwietnia 2021 r. do 30 września 2021 r. w wysokości 1.997,40 zł miesięcznie - od 1 października 2021 r. do 27 października 2021 r. w wysokości 1.739,67 zł. Pismem z dnia 22 sierpnia 2022 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Prezydent m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W odwołaniu M. H. wskazała, że nie zgadza się z treścią decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. nr OPS.DŚ.5120.6459.2022. Natomiast we wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że przesyłka została odebrana przez jej zięcia, podczas jej nieobecności spowodowanej urlopem. Strona nie miał tego świadomości odebrania decyzji przez domownika. Zapoznała się z decyzją dopiero w dniu 19 sierpnia 2022 r. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie brak było podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia odwołania, które niewątpliwie wniesione zostało z uchybieniem terminu. Decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. została skierowana do skarżącej na adres ul. [...], [...]. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja została doręczona adresatowi w dniu 19 lipca 2022 r. A zatem w dniu 19 lipca 2022 r. nastąpiło skuteczne doręczenie stronie ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. W związku z powyższym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania przez stronę upłynął w dniu 2 sierpnia 2022 r. Złożenie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2022 r., zatem po terminie. Kolegium przytoczyło treść art. 58 K.p.a. i wskazało, że skarżąca dopełniła wymogów formalnych do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednakże merytoryczna ocena podnoszonych w nim argumentów nie pozwala stwierdzić aby skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy podniósł, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Z kolei z przytoczonych przez stronę okoliczności, że decyzja została odebrana przez domownika, który zapomniał przekazać stronie tej informacji, nie można uznać za przyczynę uchybienia terminu niezależną od wnioskodawcy. Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że decyzja organu I instancji nie została jej doręczona prawidłowo. Osoba, która ją odebrała, czyli zięć A. D. nie jest domownikiem, nie mieszka i nigdy nie mieszkał w mieszkaniu skarżącej. Tak się złożyło, że podczas dłuższej nieobecności skarżącej doglądał mieszkania i znajdujących się w nim domowych zwierząt i akurat był w mieszkaniu kiedy pojawił się listonosz. Zięć mieszka wspólnie z córką skarżącej i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe pod innym adresem. Początkowo mieszkali w domu rodzinnym zięcia gdzie jest zameldowany, następnie w wynajętym mieszkaniu. Obecnie, od 3 listopada 2021 r. wynajmują mieszkanie przy ul. [...] w [...] i tam prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W związku z tym w żadnym wypadku zięć nie może zostać uznany za domownika gdyż nigdy nie mieszkał i nie mieszka w mieszkaniu skarżącej. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca wskazała, że nie miała żadnego wpływu na zachowanie terminu, ponieważ zięć nie poinformował jej o odebranej korespondencji. Dowiedziała się o niej z pisma z dnia 12 sierpnia 2022 r odebranego w dniu 19 sierpnia 2022 r i natychmiast zareagowała. W skrzynce pocztowej nie było żadnych awiz, a skoro zięć przychodził tylko doglądać mieszkania i domowych zwierząt to skarżąca nie podejrzewała, że mógł odebrać przesyłkę, a tym bardziej nie poinformować skarżącej niezwłocznie o tym fakcie. Oświadczenie zięcia w tej kwestii skarżąca dołączyła – jak podała - do odwołania. Dodatkowo skarżąca podniosła zarzuty skierowane przeciwko decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Termin ten wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 2 K.p.a.), i liczony jest zgodnie z art. 57 ust. 1 K.p.a. Dla rozpoczęcia biegu tego terminu istotne znaczenie ma dokonanie skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, tj. doręczenia tego rozstrzygnięcia zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 K.p.a. w przeciwnym wypadku postanowienie takie narusza art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a., a naruszenie tych przepisów prowadzić musi do uchylenia postanowienia. Z ustaleń organu odwoławczego poczynionych w niniejszej sprawie, na które wskazał w zaskarżonym postanowieniu, wynika, że decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. została skierowana do skarżącej na prawidłowy adres ul. [...], [...]. Decyzja zawierała pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, za pośrednictwem organu I instancji, w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi (zięciowi skarżącej) w dniu 19 lipca 2022 r. Organ uznał, że w dniu 19 lipca 2022 r. nastąpiło skuteczne doręczenie stronie ww. decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. W związku z powyższym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania przez stronę upłynął w dniu 2 sierpnia 2022 r. Złożenie odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2022 r., zatem po terminie. Istotę sporu stanowi w tej sprawie, jak wskazuje skarżąca, ocena, czy doręczenia decyzji organu I instancji dokonano prawidłowo, a tym samym skutecznie. Jak bowiem podnosi skarżąca, jej zięć A. D. nie jest jej domownikiem albowiem z nią nie mieszka, a jego obecność w mieszkaniu skarżącej było jedynie okazjonalna, związana z jej wyjazdem na urlop. Odnosząc się do kwestii prawidłowości doręczenia zastępczego, tj. doręczenia za pośrednictwem dorosłego domownika wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznający sprawę niniejszą stoi na stanowisku, że domownikiem w rozumieniu art. 43 K.p.a. są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 K.p.a. nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata. Za domownika należy uznać osobę spokrewnioną (także powinowatego) z adresatem pisma, ale warunkiem koniecznym powinno być zamieszkiwanie tej osoby pod wskazanym adresem tj. ustalenie, że należy ona do wspólnego gospodarstwa domowego (postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 2247/11, wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10). Uwzględniając okoliczności, na które wskazała skarżąca w skardze, stwierdzić należy, że prawidłowość doręczenia decyzji z dnia 12 lipca 2022 r. budzi uzasadnione wątpliwości. Jak bowiem podała skarżąca, A. D. – zięć skarżącej, zamieszkuje wraz z jej córką przy ul. [...] w [...] i tam ma swoje centrum życiowe. W mieszkaniu skarżącej przebywał incydentalnie, wyjątkowo bowiem skarżąca wyjechała na urlop i zaszła potrzeba opieki nad zwierzętami domowymi i mieszkaniem. W ocenie Sądu, odebranie przesyłki przez osobę przebywającą w domu, lecz zamieszkującą pod innym adresem, nie można utożsamiać z prawidłowym doręczeniem zastępczym, o którym mowa w art. 43 K.p.a. Organ odwoławczy tych kwestii w ogóle nie rozważył. Z kolei niewyjaśnienie tych okoliczności zakwalifikować należy jako naruszenie art. 7, art. 8, art. 43, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. i art. 134 K.p.a., które niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy, bowiem miało zasadnicze znaczenie dla oceny, czy w sprawie istotnie doszło do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie zbadał wskazanych okoliczności, niewłaściwie ocenił skuteczność doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji, a tym samym zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania uznać należy za wadliwie. Skoro doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji, dokonane w trybie art. 43 K.p.a., należało uznać za nieskuteczne, to tym samym błędna jest ocena organu odwoławczego, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie okoliczności tej sprawy wskazują, iż obecnie niecelowe byłoby ponowne doręczenie skarżącej decyzji organu I instancji skoro z decyzją tą skarżąca de facto zapoznała się, a nadto wniosła odwołanie. W tej sytuacji, organ winien był rozpoznać odwołanie skarżącej, przyjmując, iż złożone one zostało z zachowaniem wymogów formalnych. Z kolei konsekwencją powyższego jest uznanie, że przedwczesne, a zatem wadliwe było rozpoznawanie przez organ wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero bowiem jednoznaczne uznanie, że skarżąca rzeczywiście terminowi uchybiła, determinować może potrzebę rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie jako wadliwe należało wyeliminować z obrotu prawnego. Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącej, że Sąd w tym postępowaniu nie mógł odnieść się do jej zarzutów skierowanych przeciwko decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r. Ocenie Sądu z punktu widzenia legalności (zgodności z prawem) podlegało jedynie zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 134 K.p.a. oraz art. 58 K.p.a. Kwestie podnoszone przez skarżącą, związane z ustaleniem dla M. H. odpłatności za pobyt S. S. w Domu Pomocy Społecznej, będą mogły zostać ocenione przez organ administracji publicznej w postępowaniu odwoławczym. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Organ uwzględni okoliczności tej sprawy, i rozpozna odwołanie skarżącej od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 12 lipca 2022 r.