I SA/Wa 2706/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 października 2014 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Akademii [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącej Akademii [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lipca 1965 r., nr [...] orzekającego o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], gmina kat. [...]., obj. [...], l. kat. [...] i [...], lwh [...] kat. [...] o łącznej pow. [...] m². W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie wywłaszczeniowe przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94), jednakże orzeczenie z dnia [...] lipca 1965 r. skierowane zostało do osoby zmarłej, która nie mogła być stroną postępowania administracyjnego, ani też której nie można było skutecznie odebrać prawa własności w drodze decyzji wywłaszczeniowej. Orzeczenie to obarczone jest więc wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W związku zaś z tym, że w sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne, organ stwierdził, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Akademia [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 16 ust. 5 i art. 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa oraz art. 156 § 2 kpa poprzez: 1) przyjęcie, że w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. koniecznym było wezwanie do udziału w postępowaniu osób, których prawa nie zostały ujawnione w księdze wieczystej w sytuacji, gdy powołane przepisy prowadzą do wniosków odmiennych; 2) wydanie decyzji w przedmiocie wywłaszczenia w stosunku do osoby nieżyjącej, ale ujawnionej w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości jako współwłaściciel stanowi rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy powołane przepisy ustawy nakazywały ustalenie kręgu stron postępowania jedynie na podstawie stanu wieczystoksięgowego; 3) w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 kpa przez przyjęcie, że orzeczenie wywłaszczeniowe z dnia 21 lipca 1965 r. w sposób rażący narusza prawo oraz że zostało zaadresowane do osoby niebędącej stroną postępowania. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji podnosząc, że skierowana ona została do I. G., która zmarła przed wydaniem decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż podniesione przez stronę skarżącą. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 Kpa). Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. skierowana została m.in. do I. G., która jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy aktu poświadczenia dziedziczenia (Repertorium A Nr [...]), zmarła w dniu [...] maja 2014 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie skierowane więc zostało do osoby zmarłej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Jak wskazano decyzja ta skierowana została do osoby nieżyjącej, która w chwili jej wydawania nie miała już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych (np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Organ powinien w sposób prawidłowy, na każdym etapie postępowania mieć aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów mających interes prawny w danym postępowaniu (art. 61 § 4 kpa w związku z art. 10 § 1 kpa). Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i podjęte w sprawie rozstrzygnięcie skieruje do właściwych stron postępowania. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.