I SA/Wa 2716/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-24

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Iwona Maciejuk, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej powinien odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy nie jest oczywisty i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy nie jest oczywisty i wymaga postępowania wyjaśniającego. W takiej sytuacji organ powinien kontynuować postępowanie, a w przypadku stwierdzenia braku interesu prawnego, umorzyć je decyzją administracyjną. Niemniej jednak, uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia, wynik dla strony skarżącej był negatywny.
Stan faktyczny
Skarżący J. M. domagał się stwierdzenia, że nieruchomości położone w H., będące dawną własnością jego matki, nie podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej. Organy administracji dwukrotnie odmawiały wszczęcia postępowania, a następnie umarzały je, argumentując brak interesu prawnego skarżącego oraz brak wykazania przez niego własności nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a., w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżonym do tut. Sądu postanowieniem [...] z dnia [...] lipca 2014r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 zwanej dalej kpa) utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].08.2013r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku J. M. o stwierdzenie, że nieruchomość położona w H. nie podpadała pod działanie dekretu PKWN dotyczącego reformy rolnej. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, że legitymuje się interesem prawnym upoważniającym go do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu ww postanowienia organ przywołał art. 61a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 25.03.2004r. J. M. (spadkobierca S. M.; dalej jako skarżący) wystąpił o wydanie decyzji na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r.o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, stwierdzającej, że nieruchomości położone w H. k/L., objęte dawnym wykazem hipotecznym pod nr [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 70 arów stanowiące własność S. M. nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51 ze zm.), zwanego dalej dekretem. Do wniosku dołączono umowę z dnia 21.07.1939r. zawartą w formie aktu notarialnego (Repertorium nr [...]), na mocy której S. M. zakupiła "realności objęte wykazami hipotecznymi nr [...], [...], [...] księgi gruntowej gminy H. (...)" oraz zezwolenie Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...].06.1939r., L. PB. [...] na nabycie przez S. M. ww realności objętej wykazem hipotecznym [...], [...], [...] o obszarze 70a. - czyli 0,7 ha. Skarżący uzupełnił następnie wniosek podając, że w obrębie [...], [...], [...] znajdowała się także parcela o numerze przedwojennym [...] – [...], a w roku 1967 o numerze [...]. Jego zdaniem akt notarialny nr rep. [...] z dnia [...].07.1939r. obejmował również nabycie tartaku, który znajdował się na dz. nr [...] według stanu z 1967r." Wojewoda [...] pierwotnie zwrócił ww podanie, następnie po uchyleniu postanowienia o zwrocie i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...].07.2007r., nr [...] umorzył postępowanie argumentując, że brak faktycznego przedmiotu roszczenia tj. konkretnej nieruchomości, której wnioskodawca, ani organ nie są w stanie określić skutkuje bezprzedmiotowością postępowania. Decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].10.2008r., nr [...]. Pismem z dnia [...].03.2010r. p. J. M. ograniczył zakres żądania przeprowadzenia postępowania w trybie § 5 rozporządzenia do dawnych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,127 ha, (aktualne działki nr [...], nr [...], nr [...], obręb [...], powiat [...], województwo [...]), które według twierdzenia wnioskodawcy obejmowały teren dawnego tartaku. Do akt sprawy dołączono jednocześnie operat pomiarowy (wpisany w L. w dniu [...].02.2010r. do ewidencji zasobu powiatowego, nr ewidencyjny [...]) sporządzony przez geodetę uprawnionego B. K.. Wnioskodawca wskazał przy tym, że operat ten przedstawia dokładny obszar nieruchomości objętej wnioskiem. Decyzją z dnia [...].05.2010r., nr [...] Wojewoda [...] ponownie umorzył postępowanie administracyjne wskazując na zmianę stanu prawnego w związku z postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 01.03.2010r., sygn. akt P 107/08, wskazującego na brak podstaw do wydania przez organ administracji decyzji w przedmiocie podpadania nieruchomości pod działanie reformy rolnej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].12.2010r., nr [...] utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2010r. po czym w trybie autokontroli powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.01.2011 r., sygn. akt I OPS 3/10 Minister uchylił w całości w/w decyzję z dnia [...].12.2010r. oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...].05.2010r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W toku ponownie prowadzonego postępowania ustalono, że objęte wnioskiem skarżącego działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...] oraz [...] zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie załączonej do akt sprawy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...].11.1967r., nr [...] wydanej na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa [...], [...], [...] i [...] (Dz.U. nr 46, poz. 339). Ustalono także, że protokołem nr [...] z dnia [...].03.1945r., spisanym na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944r. (Dz. U. z 1944r., nr 15 poz. 82) o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, objęty został m. in. "tartak wodno - turbinowy" w H.. Ostatecznie organ powołując się na art. 28 kpa przyjął, że skarżący nie wykazał że jego poprzedniczka była właścicielką nieruchomości określonej w piśmie z dnia [...].03.2010r. a skoro przedmiotowe postępowanie sprowadza się do zbadania legalności przejęcia ww nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa to skarżący nie wykazał interesu prawnego w sprawie. Podniósł, że wnioskodawca wywodzi swój interes prawny powołując się na w/w umowę z dnia [...].07.1939r., na podstawie której jego poprzedniczka prawna zakupiła nieruchomość określoną tylko i wyłącznie przez wskazanie liczb wykazu hipotecznego tj. [...], [...], [...] o łącznej powierzchni 70 arów i twierdzi, że nieruchomość objęta tą umową zawiera się w dawnych działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] o łącznej powierzchni 0,127 ha, (aktualne działki nr [...], nr [...], nr [...], obręb [...], powiat [...], województwo [...]), które obejmowały teren dawnego tartaku, ale okoliczności tych nie udowodnił. W zakresie zarzutu co do braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego organ wyjaśnił, że podjął wszelkie niezbędne kroki, wskazał też, iż obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zgromadzenia wymaganego w sprawie materiału dowodowego obciąża organ administracji dopiero w sytuacji skutecznego wszczęcia danego postępowania, a to wobec braku wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego do działek objętych żądaniem z dnia [...].03.2010r. nie zostało nigdy skutecznie wszczęte. Skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 roku [...] złożył skarżący zarzucając: 1/ naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez bezzasadne wydanie postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku (nr [...]) zamiast zastosowania art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa; 2/ naruszenie art. 61a pkt 1 kpa w zw. z art. 28 kpa poprzez całkowicie bezzasadne utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku (nr [...]) i odmowę wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z powodu rzekomego braku interesu prawnego wnioskodawcy, 3/ naruszenie art. 7 kpa w zw. art. 77 § 1 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie oraz przerzucenie na skarżącego obowiązku badania stanu faktycznego sprawy i prowadzenia postępowania wyjaśniającego, tj. ciągłego wzywania skarżącego do wykazania, że działki o numerach [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 0,127 ha (aktualnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] obręb [...]) były objęte dawnymi księgami wieczystymi [...], [...] i [...]; 4/ naruszenie art. 84 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa poprzez brak odniesienia się przez organy administracji publicznej prowadzące postępowanie do wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2013 roku o powołanie biegłego geodety celem sporządzenia stosownej opinii; 5/ naruszenie art. 86 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność położenia tartaku (usytuowanego na działkach o numerach [...], [...], [...], [...]) w obszarze nieruchomości będącej przedmiotem umowy sprzedaży z dnia [...] lipca 1939 roku (Rep. Nr [...]) przy jednoczesnym przyjęciu, iż z powodu braku środków dowodowych kwestia ta nie może zostać wyjaśniona, podczas gdy fakt położenia nieruchomości zabudowanej tartakiem, stanowiącej uprzednio działki o numerach [...], [...], [...], [...] w granicach nieruchomości należącej do matki skarżącego S. M. jest najbardziej istotny dla sprawy, a jego niewyjaśnienie powinno stanowić przeszkodę do wydania orzeczenia w sprawie ze względu na niezgromadzenie przez organ w sposób wyczerpujący materiału dowodowego koniecznego dla poprawnego rozpoznania meritum sprawy. W związku z powyższym na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 135 ppsa skarżący wniósł 1/ o uchylenie w całości postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2014 rokui poprzedzającego postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 roku dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania 2/ o zasądzenie na rzecz skarżącego od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący posiada przymiot strony niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż niniejsze postępowanie dotyczy prawa własności nieruchomości należących do skarżącego, a mianowicie stwierdzenia, iż nieruchomości położone w H., będące dawną własnością matki skarżącego — S. M., stanowiące działki nr [...], [...], [...],[...] o łącznej pow. 0,127 ha (aktualnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] obręb [...]), objęte dawnymi księgami wieczystymi [...], [...] i [...], nie powinny zostać przejęte na rzecz Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust. 1 lit. e. dekretu o reformie rolnej - zatem interes prawny skarżącego jest bezsprzeczny. Skarżący zarzucił, że organ pomimo wniosku nie przeprowadził postępowania dowodowego na okoliczność czy działki o numerach [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 0,127 ha (aktualnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] obręb [...]) objęte były dawnymi księgami wieczystymi [...], [...] i [...] oraz czy na nieruchomościach stanowiących działki o numerach [...], [...],[...], [...] zlokalizowany był tartak. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: "ppsa") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi następuje bowiem tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako ppsa), przy czym zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dekret PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej o został uchylony, pomimo to, jak wynika z uchwał Sądu Najwyższego (III CZP 21/2011) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 3/2010) - w przedmiocie objęcia danej nieruchomości dyspozycją art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 grudnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nadal właściwe do orzekania w tego typu sprawach są organy administracji a podstawę prawną w tym zakresie stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 r. Nr 10 poz. 51). Stosownie do art. 2 ust.1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Jak wskazał Sąd Najwyższy w przywołanej wyżej uchwale, zarówno § 5 rozporządzenia wykonawczego, jak i powołana w nim podstawa ustawowa w postaci art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej nadal powinny stanowić podstawę prawną do orzekania na drodze administracyjnej, czy w sprawach wątpliwych dana nieruchomość odpowiada zakresowi pojęcia nieruchomości ziemskiej we wskazanym przepisie tego dekretu. Rozporządzenie w § 6 przewiduje dopuszczalność złożenia wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu a rozstrzygnięcie w tego typu sprawach następuje na podstawie § 5 omawianego rozporządzenia w formie decyzji administracyjnej. Przy czym, jak stanowi § 6 rozporządzenia, to strona, ubiegająca się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. (1) pkt e), winna przedłożyć organowi dowody, stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju (a w braku takich dowodów zwrócić się do organu (wówczas wojewódzkiego urzędu ziemskiego) o sporządzenie dowodów pomiarowych na swój koszt). Nie budzi jednak wątpliwości, że to strona winna przede wszystkim wykazać, że nieruchomość, co do której żąda wydania decyzji w przywołanym wyżej trybie – stanowiła jej własność bądź własność jej poprzedników prawnych - a to w sprawie nie zostało wykazane. Przede wszystkim akt notarialny z 1939r. nie wskazuje jakie konkretnie grunty stanowiły przedmiot umowy kupna sprzedaży i jakie działki ewidencyjne bądź ich części (aktualnie) odpowiadają areałowi gruntu, będącego przedmiotem ww umowy. W sprawie nie zostało też wykazane aby wymieniane przez skarżącego działki o numerach [...], [...], [...], [...] o łącznej pow. 0,127 ha (aktualnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] obręb [...]) były objęte dawnymi księgami wieczystymi [...], [...] i [...]. Z dołączonego do wniosku aktu notarialnego ani z innych dowodów nie wynika aby przedmiotem umowy był tak istotny dla skarżącego i eksponowany przez niego w pismach jak i w skardze tartak. Nade wszystko skarżący nie wskazał przepisu prawa nakazującego organowi administracji w toku postępowania dekretowego poszukiwania dowodów na prawo własności wnioskodawcy bądź jego poprzednika. Przepisy stanowią jedynie o możliwości dokonania pomiarów przez organ/urząd ziemski ale przedmiot pomiarów winien wskazać i udokumentować prawo własności do niego - wnioskodawca. Zarzuty skargi co do zasady dotyczą naruszenia przepisów postępowania. Sprowadzają się do braku inicjatywy dowodowej po stronie organu i nieprzeprowadzeniu szeregu czynności procesowych w tym nieprzesłuchania skarżącego, niepowołania biegłego geodety a więc (w uproszczeniu) nieudowodnienia, że działki objęte wnioskiem stanowiły uprzednio własność matki skarżącego. Zarzuty te są całkowicie bezpodstawne. Nie jest w szczególności zasadny zarzut, że organ nie podejmował żadnej inicjatywy dowodowej. Z akt sprawy wynika bowiem, że w toku postępowania organ występował o uzupełnienie materiału dowodowego do Sądu Rejonowego w L., Sądu Rejonowego w S., Starostwa Powiatowego w L., Archiwum Państwowego w Rzeszowie Oddział w S., Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w R., Archiwum Akt Nowych, Archiwum Obwodu [...] za pośrednictwem Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej we [...]). Z uzyskanych odpowiedzi wynika, że żadna ze wskazanych instytucji nie posiada w swoich zasobach ksiąg gruntowych obejmujących w/w wykazy hipoteczne [...], [...], [...]. Istotne jest także, że w sprawie dwukrotnie przeprowadzono rozprawę administracyjną a skarżący był jej uczestnikiem i został przesłuchany. Na rozprawie w dniu [...].10.2012r. geodeta uprawniony B. K., który na zlecenie strony dokonywał poszukiwania ww gruntów "w naturze" (autor operatu pomiarowego) stwierdził, że nie wiadomo czy dawne [...], [...] i [...] odpowiadały parcelom katastralnym wskazanym przez niego w w/w operacie. Rację ma też organ, że kopia listu załączona do akt nie stanowi żadnego dowodu na twierdzenia skarżącego. Nie wiadomo nawet do kogo, kiedy i przez kogo został on wystosowany. Słusznie zwrócił też uwagę organ, że nieruchomość opisana w treści listu (a następnie w pismach skarżącego) obejmowała powierzchnię 1,82 ha, natomiast z treści w/w zezwolenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego we [...] z dnia [...].06.1939r. wynika, iż nieruchomość objęta liczbą wykazu hipotecznego [...], [...], [...] zawierała powierzchni 0,7 ha. Nadto, w sprawie nie tylko nie zostało ustalone czy działki objęte wnioskiem odpowiadały nieruchomości zakupionej przez matkę skarżącego w 1939r. ale też czy w ogóle podlegały przepisom dekretu o reformie rolnej, powierzchnia tych działek nie pokrywa się ani z określonym w dekrecie minimalnym areałem ani z określonym w akcie notarialnym gruntem o pow. 70 a, a akt ten, jak wskazano, nie dotyczy tartaku, który zresztą został przejęty przez Państwo na podstawie przepisów dekretu PKWN o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa a nie dekretu o reformie rolnej. Sąd z urzędu zwraca jednak uwagę, że w okolicznościach niniejszej sprawy, tj. w sytuacji gdy postępowanie było w międzyczasie zawieszone, gdy w sprawie zapadały już dwukrotnie decyzje administracyjne i przeprowadzano rozprawę administracyjną – po ustaleniach dokonanych przez organ postępowanie winno zostać umorzone w trybie art. 105 § 1 kpa z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskodawcy a tymczasem organ wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na podstawie art. 61a § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jeżeli spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, z wyjątkiem tych wskazanych w przepisach rozdziału 1 działu II kpa, w tych bowiem przypadkach organ administracji publicznej pozostawia podanie bez rozpoznania lub zwraca podanie wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Zastosowanie art. 61a § 1 kpa winno mieć miejsce w sprawach oczywistych. Przyjmuje się mianowicie, że żądanie osoby nie wszczyna postępowania administracyjnego tylko wówczas, gdy żądanie wszczęcia zostało zgłoszone przez podmiot oczywiście nieuprawniony, tzn. gdy z podania a priori w sposób oczywisty wynika, że wnoszący składa je nie w swojej sprawie. W każdym innym przypadku, kiedy brak interesu prawnego wnoszącego żądanie wszczęcia postępowania nie jest tak oczywisty, budzi wątpliwości bądź wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania ale kontynuować je i w jego trakcie ustalić status prawny żądającego wszczęcia postępowania, a w przypadku ustalenia negatywnego – umorzyć postępowanie w formie decyzji administracyjnej. Trzeba zatem przyznać rację skarżącemu, że w sprawie doszło do naruszenia art. 61a § 1 kpa ale nie z powodów określonych w skardze. Powyższe uchybienie nie miało jednak znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia tj. odmowy wszczęcia postępowania postanowieniem z uwagi na oczywisty brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy czy umorzenia postępowania decyzją administracyjną po gruntownym przeanalizowaniu okoliczności sprawy i stwierdzeniu brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy – wynik (negatywny) postępowania dla strony skarżącej jest taki sam. Uwzględniając powyższe skargę oddalano na podstawie art. 151 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło