I SA/Wa 272/18

PostanowienieWSA w Warszawie2018-03-07

Skład orzekający: Referendarz sądowy Aneta Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna może uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, gdy wykaże, że samodzielne poniesienie kosztów działania profesjonalnego pełnomocnika procesowego wiązałoby się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i rodziny. Sąd ocenia to na podstawie charakteru gospodarstwa domowego, jego składu, dochodów, źródeł dochodu oraz posiadanego majątku.
Stan faktyczny
M.P. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o odmowie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni przedstawiła szczegółowe dane dotyczące sytuacji rodzinnej, dochodów i wydatków, wskazując na trudności finansowe.
Rozstrzygnięcie
1) Przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. 2) Umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego postanawia: 1) przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]; 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. M.P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w postępowaniu wszczętym jej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Skarżąca w postępowaniu sądowym pragnie podważyć powyższe rozstrzygnięcie w zakresie, w jakim zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia rodzinnego w formie dodatku do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. We wniosku o prawo pomocy wnioskodawczyni podała, że gospodarstwo poradzone przez nią wspólnie z mężem obejmuje dwoje małoletnich dzieci z tego małżeństwa oraz syna skarżącej z poprzedniego związku (ur. 2009 r.), którego ojciec nie żyje. Syn nie jest uprawniony do pobierania renty po zmarłym ojcu. Skarżąca wskazała ponadto, że jej mąż jest aktualnie na zasiłku dla bezrobotnych i poszukuje pracy, zaś na łączny miesięczny dochód rodziny w wysokości [...] składają się dochody z następujących źródeł: świadczenia 500+ ([...]), zasiłku rodzinnego [...], zasiłku celowego na żywność [...], zasiłku okresowego [...] oraz dodatku mieszkaniowego (od 1.03.2018 r.) [...], jak również dochody jej męża – [...]. Oprócz samochodu osobowego z 2006 r. o wartości ok. [...] oraz drugiego samochodu osobowego o wartości ok [...], którego skarżąca jest współwłaścicielką (współwłasność z siostrą), skarżąca nie posiada żadnego wartościowego majątku, w szczególności nie posiada mieszkania. W sporządzonym spisie wydatków stałych strona ujęła: ratę kredytu ([...]), ratę pożyczki na zakup łózka ([...]), odstępne za mieszkanie ([...]), czynsz ([...]), opłatę za wodę ([...]), prąd ([...]), gaz ([...]), telefon ([...]), abonament Play ([...]), leki (ok. [...]), kwartalną składkę na KRUS ([...]) oraz [...] na komornika. Wskazała, że na koncie posiada debet w wysokości [...] oraz zalega ze spłatą karty kredytowej na kwotę [...]. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Analiza wniosku o prawo pomocy, jak również akt sprawy wskazuje, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego zasługuje na uwzględnienie w oparciu o przesłankę prawa pomocy wskazaną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ocenę, że strona wykazała, iż samodzielne poniesienie przez nią kosztów działania radcy prawnego wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego organ sądowy rozpoznający wniosek o prawo pomocy powziął uwzględniając charakter prowadzonego przez skarżącą gospodarstwa domowego, jego skład osobowy gospodarstwa i strukturę wiekową, wysokość dochodów w nim osiąganych, rodzaj źródeł dochodu, a także brak jakiegokolwiek majątku, który stanowić mógłby źródło pokrycia wydatków profesjonalnego pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyboru. Źródeł pozyskania środków niezbędnych do samodzielnego poniesienia przez skarżącą kosztów pełnomocnika procesowego nie można odnaleźć w dochodach własnych skarżącej pochodzących z okresowo przyznawanych jej świadczeń – zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku, jak również z dochodów jej męża w wysokości [...]. Należy wskazać, że aczkolwiek we wniosku strona nie podała źródła tego dochodu, wskazując jedynie, że aktualnie mąż jest osobą poszukującą stałego zatrudnienia, to zawarta w aktach sprawy kopia świadectwa pracy męża skarżącej poświadcza rozwiązanie z nim stosunku pracy z dniem 31 lica 2017 r. Stąd też wskazanie we wniosku, iż mąż skarżącej zasila budżet domowy kwotą [...] nie sprzeciwia się uznaniu, że łączne dochody małżonków są niewystarczające do ustanowienia przez stronę pełnomocnika we własnym zakresie. Uwzględnić też należało, że dochody uzyskiwane w gospodarstwie domowym strony nie wystarczają na pokrycie wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania rodziny skarżącej, która posiada debet na koncie w wysokości przekraczających wysokość miesięcznych dochodów oraz znaczne, jak na jej możliwości płatnicze, obciążenie na kracie kredytowej. Umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest konsekwencją stwierdzonego braku podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o prawo pomocy w powyżej wskazanym zakresie. Zainicjowana przez stronę sprawa mieści się w zakresie ustawowego zwolnienia z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.. Oznacza to, że skarżąca w toku postępowania sądowego nie będzie ponosić żadnych kosztów sądowych związanych ze swoją aktywnością procesową. Postępowanie w sprawie zwolnienia strony od kosztów sądowych należało więc umorzyć, gdyż jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne (art. 249 a p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania w sprawie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania podjęto zaś na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 249a p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło